Corona een griepje? Politici en experts in hevig debat verzeild

Spanje Ouderen laten zich in Spanje graag prikken, jongeren minder. Toch wil premier Sánchez corona gaan zien als elke andere endemische ziekte.

Alicia Rebolledo (links) 26, en Ana Candela, 24 in een café in de Madrileense wijk Lavapies.
Alicia Rebolledo (links) 26, en Ana Candela, 24 in een café in de Madrileense wijk Lavapies. Foto James Rajotte

Vrijwel iedere Spaanse tachtigplusser heeft zich laten inenten tegen corona. En al zijn de jongeren minder priklustig, toch denkt Spanje door de hoge vaccinatiegraad binnenkort te kunnen stoppen met het continu bijhouden van de besmettingscijfers. Spanje zou daarmee het eerste land wereldwijd zijn dat het coronavirus als een gewoon griepje zou behandelen.

„We moeten leren leven met het virus, zoals we dat doen met alle andere virussen”, zei premier Pedro Sánchez vorige week in een radio-interview. „We zien dat het virus nu niet meer zo dodelijk is als in het begin van de pandemie, toen 13 procent van de besmette mensen overleed. Nu is dat nog maar 1 procent.”

De regering is sinds de zomer bezig om een systeem op te zetten om het coronavirus te monitoren zoals ze ook met de griep doet, maakte Sánchez bekend. Onder dat nieuwe systeem zal niet meer elk coronageval geteld worden en hoeven inwoners zich ook niet meer bij ieder symptoom te laten testen. De regering zal een aantal gezondheidscentra en ziekenhuizen aanwijzen die steekproefsgewijs het aantal gevallen bijhouden. Als alles volgens plan verloopt, zal dat systeem ergens na de huidige, zesde golf in werking gezet worden.

Sánchez is niet de eerste regeringsleider die pleit voor een ‘endemische’ aanpak. De Britse premier Boris Johnson zei afgelopen zomer dat corona een virus is „waarmee we moeten leren leven, zoals we dat al doen met de griep”. Die opmerking zorgde toen voor veel gefronste wenkbrauwen, niet in de laatste plaats bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die het ook nu nog veel te vroeg vindt om corona als endemisch te bestempelen.

Afgelopen dinsdag zei Catherine Smallwood van de WHO tijdens een persconferentie dat de situatie daarvoor nog te onvoorspelbaar is. „Het virus evolueert nog steeds, wat weer zorgt voor nieuwe uitdagingen. Of de pandemie dit jaar nog verandert in een endemie, is moeilijk in te schatten.” Dat komt vooral door de Omikron-variant, die zich nog altijd razendsnel verspreidt onder de wereldbevolking.

Verwoestende gevolgen

Een breed scala aan Europese artsen en onderzoekers voerde afgelopen week in medisch vakblad The BMJ aan dat er nog steeds een dringende behoefte is om „infecties te verminderen om te voorkomen dat zorgstelsels overweldigd worden en om het openbare leven en de economie te beschermen”. Zelfs onder de meest optimistische veronderstellingen, schreven ze, „heeft het onbelemmerd laten rondgaan van Omikron mogelijk verwoestende gevolgen”.

Ook antropologe Ginny Mooy waarschuwde, afgelopen weekend in NRC, tegen het al te makkelijk loslaten van beperkingen: „Corona rond laten gaan klinkt in theorie beter dan het in de praktijk uitpakt. Gaat er veel virus rond, dan zullen veel mensen tegelijk ziek worden of sterven. [...] Als corona vrij mag circuleren, leidt dat tot chaos.”

De regeringen die corona als een gewone endemische ziekte willen zien, brengen daar tegenin dat de Omikronvariant een milder ziekteverloop heeft dan voorheen. Ook is in het Verenigd Koninkrijk zonder noemenswaardige maatregelen het aantal nieuwe dagelijkse coronabesmettingen aan het dalen. Omikron is niet meer corona 1.0, zeggen zij: anders dan twee jaar geleden is de bevolking grotendeels gevaccineerd en is het aantal ziekenhuisopnames significant lager.

Hierbij vinden zij toch ook sommige wetenschappers aan hun zijde. Graham Medley, hoogleraar modellering van infectieziekten aan de London School of Hygiene & Tropical Medicine, zei tegen BBC Radio 4 dat corona „niet voor altijd een noodgeval [kan] zijn”.

Ana Candela, 24 jaar en Alicia Rebolledo, 26 jaar

Alicia Rebolledo (links) 26, en Ana Candela, 24 in een café in de Madrileense wijk Lavapies. Foto James Rajotte

In Café del Art in de hippe Madrileense wijk Lavapiés zitten de huisgenoten Ana Candela en Alicia Rebolledo aan het ontbijt. De 24-jarige Ana werkt bij McDonald’s als servicemedewerker. „De enige reden dat ik me heb laten vaccineren, is omdat het moest van werk. Ik was anders niet meer welkom.” Ana is niet van plan om de boosterprik te nemen, zegt ze. Ze kan zich ook niet vinden in de maatregelen die gelden in Madrid. „Ik kan zonder mondkapje naast jou zitten terwijl we een gesprek voeren, maar zodra ik opsta moet dat mondkapje weer op. Het is niet logisch”.

Haar 26-jarige huisgenote Alicia is het daarmee eens. „Sowieso klopt er helemaal niets van de regels in Spanje”, zegt ze. Alicia Rebolledo komt uit Barcelona en werkt sinds 2020 in Madrid, als systeembeheerder voor de Amerikaanse hotelketen Radisson. Het leven in Madrid vindt ze een verademing. „Ik was met Kerst bij mijn familie in Barcelona. Ik kon niets doen, want alles was dicht, terwijl we hier wél gewoon naar restaurants en winkels kunnen en dat zonder QR-code.”

Volgens de twee twintigers draait het pandemiebeleid vooral om geld. „Deze hele pandemie heeft ons tot nu toe alleen maar geld gekost. Bij elk symptoom moeten we testen, maar een PCR-test kost een paar tientjes. En ibuprofen en andere medicijnen voor keelpijn kosten ook veel geld en dat hebben we niet”, zegt Ana, terwijl ze in haar kopje roert. Alicia voegt er lachend aan toe dat regiopresidente Isabel Díaz Ayuso van Madrid tenminste één ding goed doet. „Die vrouw is gek en ik zou nooit op haar stemmen, maar ze speelt het wel slim door alles open te houden. Daar zijn wij blij mee”.

Op de vraag wat ze ervan vinden dat de regering van premier Pedro Sánchez overweegt om binnenkort te stoppen met het continu bijhouden van de besmettingscijfers, antwoorden de twee vrouwen dat het ook eens tijd werd. „Bijna niemand gaat meer dood door het virus. Dus waar wachten ze nog op”.

Jose Antonio Manga, 70 jaar

Foto James Rajotte

De 70-jarige Jose Antonio Manga bewondert een groep senioren die buiten op het Plaza de Oriente aerobics doet. „Dit is fantastisch om te zien.” Zelf woont hij net buiten Madrid. Hij is in de stad om een concert te bezoeken bij de Reina Sofia-muziekacademie. „Ik ben zo blij dat ik op mijn oude dag weer naar een concert kan en alles weer mogelijk is”, zegt hij, terwijl hij glimlachend naar de sportende senioren wijst. Zijn boosterprik heeft hij vorige maand gehad. Toch voelt hij zich niet echt veilig. „We weten niet wat de bijwerkingen op lange termijn zijn en ik kan nog steeds niet met een 100 procent veilig gevoel naar een feestje of etentje.”

Vaccineren vindt hij een recht. „Je kunt mensen niet dwingen om zich te laten vaccineren. Het moet een vrije keuze zijn. Het virus verspreidt zich toch wel, of je nou gevaccineerd bent of niet.” De coronamaatregelen van de overheid neemt hij niet meer serieus. „Het spijt me, maar ik geloof niet in gesloten en open ruimtes. Een mondkapje in de open lucht verplichten is ook onzin.” Gelukkig maar, zo besluit Manga, is die nieuwe variant „niet zo ernstig als we eerst dachten”.

Pedro Varena, 78 jaar

Foto James Rajotte

Buiten op een terras zit de 78-jarige Pedro Varena met zijn hond. Hij heeft zijn boosterprik begin vorige maand gehad. „Omdat het onze maatschappelijke plicht is”, zegt hij grommend, terwijl hij een slok neemt van zijn koffie. De mensen die ervoor kiezen om zich niet te laten vaccineren vindt hij egoïstisch en dom. „Gelukkig gaat het maar om een kleine groep, maar de gevolgen kunnen misschien groot zijn”.

Zelf heeft hij vorig jaar het virus opgelopen. „Ik was toen al gevaccineerd, waardoor de symptomen wel meevielen. Het was net een griepje”. Maar hij denkt dat het anders had kunnen lopen als hij het vaccin niet had genomen. „Waarschijnlijk was ik dan dood, net als al die andere oudjes aan het begin van de crisis.”

Het plan van de regering om het coronavirus voortaan te monitoren als een gewone griep vindt Verana te voorbarig. „Het is daar nog veel te vroeg voor. De besmettingen lopen nog steeds op en niet iedereen is volledig gevaccineerd. Misschien moeten we eerst maar eens afwachten hoe we deze winter doorkomen.”