Eén Europees quantumfront tegen VS en China

Fusie In de strijd om de snelste in de quantumtechnologie bundelden het Franse Pasqal en het Amsterdamse Qu&Co hun krachten.

Een demonstratiemodel van een quantumcomputer uit 2020 in het vorig jaar geopende Future Museum in München. Foto Daniel Karmann/DPA
Een demonstratiemodel van een quantumcomputer uit 2020 in het vorig jaar geopende Future Museum in München.

Foto Daniel Karmann/DPA

Het is misschien de spannendste nieuwe technologie van de toekomst: de quantumcomputer. De techniek, die bankwezen, cryptografie en medicijnontwikkeling radicaal kan veranderen, is nog volop in ontwikkeling. Daarbij maakt een tiental Nederlandse bedrijven deel uit van de Europese top.

Een van deze bedrijven – het Amsterdamse Qu&Co, dat software maakt voor quantumcomputers – kondigde dinsdag aan te fuseren met de Franse computerbouwer Pasqal. Samen denken de bedrijven sterker te staan bij de Europese poging om een vuist te maken tegen China en de Verenigde Staten, waar bedrijven als Google, Alibaba, Tencent en IBM miljarden steken in de ontwikkeling van de nieuwe generatie computers.

De nieuwe combinatie – met nu zo’n zestig medewerkers – gaat verder onder de naam Pasqal, met het hoofdkantoor in Parijs. De software-ontwikkeling blijft wel vanuit Amsterdam plaatsvinden. Qu&Co-topman en oprichter Benno Broer wordt de commercieel directeur.

Broer zegt in een reactie voor Pasqal te hebben gekozen in de hoop „een Europese kampioen” te bouwen. Aanbiedingen van Amerikaanse partijen „die superveel geld hebben en alles dat los en vast zit kopen in Europa” sloeg hij af. „Misschien leuk voor je portemonnee, maar daar word ik niet heel blij van”, zegt hij.

Berekeningen met onzekerheden

Experts zijn het erover eens dat de quantumcomputer veel impact gaat hebben op toekomstige technologische toepassingen. Al is nog onduidelijk hoe precies.

Een gewone computer werkt met bits die de waarde 0 óf 1 kunnen aannemen. Een quantumcomputer bestaat uit ‘qubits’, die gedeeltelijk 1 én gedeeltelijk 0 zijn en zo meerdere berekeningen tegelijkertijd kunnen uitvoeren. De quantumcomputer kan daarmee in theorie vele malen sneller berekeningen maken met onzekerheden, voor bijvoorbeeld weer- of klimaatmodellen. „Daardoor is dit een nog ontluikende markt met een enorme potentie”, zegt directeur ecosystemen Freeke Heijman van Quantum Delta NL, een samenwerkingsverband tussen onderzoeksinstellingen en bedrijven.

De techniek ontwikkelt zich, mede door de grote investeringen, razendsnel. Wetenschappers van de Chinese Universiteit van Wetenschap en Technologie in Shanghai claimden in juni vorig jaar de krachtigste quantumcomputer tot nu te hebben ontwikkeld. Een ingewikkelde rekensom, waar de huidige generatie computers acht jaar over zou doen, werd door de Zuchongzhi-quantumcomputer met een processor met 56 qubits aan boord in ruim een uur opgelost.

Dit is wat in de jaren zestig het ruimte-avontuur was

Georges-Olivier Reymond Pasqal

Daarmee zou de Chinese computer sneller zijn dan de quantumtechnologie van Google, dat hoopt in 2029 een quantumcomputer te hebben ontwikkeld die voor tal van toepassingen kan worden gebruikt. Om dat te bewerkstelligen bouwde Google een Quantum AI campus in Californië en steekt het bedrijf de komende jaren miljarden dollars in de technologie.

Dit alles maakt dat „quantumtechnologie in de 21e eeuw is wat het ruimte-avontuur voor ingenieurs was in de jaren vijftig en zestig”, zei Pasqal-topman Georges-Olivier Reymond tegen de Franse krant Les Échos in een toelichting op de fusie.

In de strijd om de snelste probeert Europa nu aan te haken. Europa moet het daarbij niet hebben van grote techbedrijven die forse investeringen doen, maar van topuniversiteiten met goede wetenschappers en start-ups die daaruit voortkomen. Het kabinet wees Quantum Delta NL vorig jaar een bedrag toe van ruim 600 miljoen euro, om een netwerk van honderd start-ups in Nederland op te kunnen bouwen.

Datzelfde Nederland ‘verliest’ nu met Qu&Co een start-up en een potentieel miljardenbedrijf aan Frankrijk. Is dat niet heel verdrietig? „Het is hartstikke leuk dat Nederland hierin investeert, maar dit spel wordt op wereldschaal gespeeld. Als we alleen maar vanuit Nederland gaan denken hebben we bij voorbaat geen enkele kans”, zegt Broer. „Juist daarom is het goed dat we op Europees niveau de samenwerking zoeken.”