Dit zijn Bidens vier grote kopzorgen om corona

Verenigde Staten De aanpak van de pandemie door de president verschilt sterk van die van Trump, maar aan de cijfers is dat nauwelijks te zien. Dit zijn de vier grote problemen op coronagebied voor het Witte Huis.

Een man krijgt in december een boosterprik tegen het coronavirus in een McDonald’s in Chicago.
Een man krijgt in december een boosterprik tegen het coronavirus in een McDonald’s in Chicago. Foto Jim Vondruska / Reuters

„Iemand die verantwoordelijk is voor zoveel doden, kan niet aanblijven als president van de Verenigde Staten.” Aan het woord was Joe Biden, op 22 oktober 2020. Als Democratische kandidaat sprak hij tijdens een verkiezingsdebat de Republikeinse president Donald Trump aan. Er waren op dat moment 220.000 Amerikanen gestorven aan de gevolgen van besmetting met het coronavirus. Op dinsdag stond de teller van Amerikaanse doden op 837.911. En president Biden maakt geen aanstalten om af te treden.

De verschillen in de aanpak van de coronapandemie tussen Biden en Trump zijn groot, maar aan de cijfers kun je het niet zien. Bijna twee jaar na de introductie van het virus raast het harder dan ooit door de Amerikaanse samenleving. Maandag vestigde het land een duizelingwekkend record van meer dan 1,4 miljoen besmettingen op één dag. Er waren ruim 135.000 ziekenhuisopnames. Het aantal doden lag die dag met 1.653 wel ver onder de piek van januari 2021. De dagelijks bijgehouden kaart op de website van The New York Times is roder dan ooit van alle ‘hot spots’.

Dit zijn, wat de coronapandemie betreft, de vier grootste kopzorgen voor de regering van Biden.

Ontwrichte economie

Alle verkiezingsbeloften die Biden in 2020 heeft gedaan, waren gebaseerd op de veronderstelling dat hij een eind aan de coronapandemie zou maken. Dan zou de economische bedrijvigheid onbelemmerd kunnen worden hervat. Corona heeft daar een streep door gezet. Het begon al met de langduriger ontwrichting van de wereldhandel, waardoor de vraag veel sneller bleek aan te trekken dan het aanbod. Gevolg: sterke prijsstijgingen.

Het gaat nu over in nieuwe, misschien periodieke lockdowns, waardoor hele delen van de Amerikaanse economie opnieuw afhankelijk zijn van overheidssteun.

Zelfs als van overheidswege afgedwongen sluitingen uitblijven, staat de besmettelijkheid van de nieuwe virusvariant garant voor vertragingen. Bedrijven moeten door ziekte van hun personeel soms zelf kiezen voor sluiting, maar ten minste loopt de productie of de invoer vertraging op.

Zonder een soepel draaiende economie stijgt de Amerikaanse staatsschuld verder en dat maakt de oppositie, maar ook gematigde Democraten, kritisch ten aanzien van de hervormingsplannen van deze regering. Als Biden die critici te ver tegemoetkomt, staat hij pal tegenover de linkervleugel van zijn partij, die voor een veel sterkere overheid is.

Spanningen in de maatschappij

Bidens centrale verkiezingsbelofte was: ik kan de eenheid in het land herstellen. Die belofte raakt door de pandemie verder uit zicht. Een grote minderheid in het land wil zich niet conformeren aan de corona-maatregelen van de regering. Dat uit zich in verzet tegen het vaccinatieprogramma en tegen de mondkapjes.

De hoogspanning is vooral terug te zien op de scholen. In tegenstelling tot in Europa blijven de vakbonden in de Verenigde Staten zich verzetten tegen de heropening van de klaslokalen voor leerlingen. In grote steden als Chicago en New York heeft dat tot grote conflicten tussen onderwijsbonden en schoolbesturen geleid. In Chicago zouden de kinderen woensdag weer voor het eerst sinds de kerstvakantie naar school mogen. Maar ook hier botst de wens op de werkelijkheid: de Omikronvariant zorgt voor veel uitval van leerkrachten, zodat klassen alsnog moeten worden verdeeld of naar huis gestuurd.

Biden spreekt intussen steeds grimmiger de ongevaccineerde Amerikanen toe. Hij noemde in een toespraak afgelopen december de crisis een „pandemie van de ongevaccineerden”. Daarmee legt hij de schuld bij een deel van de burgers, die „een winter van ziekte en dood” tegemoet zouden gaan. Zij saboteren volgens Biden een weergaloos economisch herstel.

Sindsdien hebben de cijfers duidelijk gemaakt dat de Omikronvariant dwars door alle weerstanden heen gaat. Wat besmetting betreft, is er nauwelijks onderscheid tussen gevaccineerden, geboosterden en ongevaccineerden.

Booster-moeheid

De teleurstelling over de Omikronvariant is ook terug te zien in houding van de Amerikanen. De weerzin om opnieuw het maatschappelijk verkeer lam te leggen, betekent dat winkels, restaurants, bioscopen nog altijd open zijn. In Washington, waar bij de eerste lockdown vrijwel iedereen met mondkapjes over straat liep, hoor je nu een zekere berusting: ik krijg het vroeger of later toch wel.

De gevaccineerden vertrouwen erop dat ze minder ziek worden, vandaar dat de animo voor een boosterprik gering is, ondanks alle aansporingen van Biden en zelfs een beetje van oud-president Trump, die daarvoor werd uitgejouwd door de harde kern van zijn aanhang. Inmiddels is 36,9 procent van alle gevaccineerde Amerikanen ook geboosterd.

Het is zeer de vraag of de nonchalance van de Amerikanen ten aanzien van de nieuwe variant terecht is. Cijfers uit het Verenigd Koninkrijk of Zuid-Afrika suggereren dat een besmetting door de Omikronvariant minder ernstige gezondheidsklachten ten gevolge heeft. Maar de situatie daar laat zich niet een op een vergelijken met die in de VS. Om te beginnen: in Zuid-Afrika is het nu zomer.

New York Magazine wees erop dat de IC’s in de staat New York snel gevuld raken met coronapatiënten. Tussen 27 december en 3 januari is het aantal opnames op de intensive care in de stad New York met 55 procent toegenomen. En dat artikel verscheen afgelopen vrijdag; sindsdien is het aantal gevallen in de VS razendsnel gestegen van ruim 900.000 naar 1,4 miljoen.

Vaccinatieplicht

Een van de wapens die Biden inzet tegen de lage vaccinatiegraad is een vaccinatieplicht. Hij heeft die afgekondigd voor federale ambtenaren, personeel in de gezondheidszorg en personeel van bedrijven met meer dan honderd werknemers.

Tegen de laatste twee maatregelen is bezwaar aangetekend en intussen is het proces bij het Hooggerechtshof beland. Afgelopen vrijdag hoorde dat argumenten voor en tegen de vaccinatieplicht. Het Hof heeft nog geen uitspraak gedaan. Ervaren volgers lazen in de vragen en reacties van de conservatieve meerderheid van de negen rechters echter een afwijzing van de plicht voor grote bedrijven maar een mogelijk fiat voor de vaccinatieplicht in de gezondheidszorg.

Correctie (12 januari 2022). Een eerdere versie van dit artikel stelde dat de federale vaccinatieplicht geldt voor bedrijven met meer dan 100.000 werknemers. Deze geldt voor bedrijven met minimaal honderd werknemers. Dat is hierboven aangepast.