Hoe zorg je dat verheugen niet omslaat in stress, in deze onzekere tijden?

Voorpret Voorpret kan een rol spelen in levensgeluk. Vier tips om de voorpret te maximaliseren.

Illustratie Merel Corduwener

Voorpret is de beste pret. Een vakantie kan tegenvallen: te warm, te duur. Een verjaardagsfeestje stelt teleur: te veel mensen, of juist te weinig. Voorpret kent alleen de grenzen van de verbeelding: die vakantie wordt geweldig, de verjaardag een geslaagde partij.

Uit onderzoek van de Breda University of Applied Sciences is gebleken dat vakantiegangers een piek in geluk hebben vóór hun vakantie. Na de vakantie (en soms al tijdens) zakt het geluk snel weer tot het basisniveau.

„Voorpret kan een rol spelen in je levensgeluk”, zegt emeritus hoogleraar Ruut Veenhoven. Hij staat internationaal bekend als de ‘geluksprofessor’ en werkte mee aan het Bredase vakantieonderzoek. „Het vooruitzicht op grote levensgebeurtenissen blijkt het basisgeluk te beïnvloeden. Zoals bijvoorbeeld het vooruitzicht op moederschap gedurende de eerste zwangerschap.” Voorpret over kleine dingen zal waarschijnlijk geen impact op het basisgeluk hebben, maar zal wel „de stemming van het moment verbeteren”.

En het goede nieuws: „Voorpret komt niet vanzelf, maar kun je maken. De positieve psychologie biedt verschillende van dat soort trainingen.”

Vier tips uit de psychologie die kunnen helpen voorpret te cultiveren en te organiseren. Een waarschuwing: hoe groter de voorpret, hoe hoger de verwachtingen – en daarmee de kans op teleurstelling. Dus verheug je, maar doe het met mate.

Tip 1

Houd controle

De afgelopen twee jaar sloeg verheugen regelmatig om in stress. Uitkijken naar een vakantie werd een constante zorg, je checkte de kleurenkaarten van BuZa alsof het aandelenkoersen waren. Een verjaardagsfeestje werd een logistieke nachtmerrie. Kan het wel doorgaan over een maand? En nodig je die ongevaccineerde oom uit?

Onduidelijkheid is stressvol. Verheug je dus op iets waar je zoveel mogelijk invloed op kunt uitoefenen. Een mooie wandeling, een binnenlands reisje, een film die op Netflix komt. Volledige controle is onrealistisch, maar door je goed te informeren en een plan te maken dat moeilijk verstoord kan worden, kun je teleurstelling voorkomen.

Tip 2

Stimuleer de zintuigen

„Een belevenis wordt bepaald door de zintuigen”, zegt Goof Lukken, docent en onderzoeker toerisme en vrijetijdsbesteding aan de Breda University of Applied Sciences. „Je kunt een reis dichterbij brengen, en de voorpret erover vergroten, door je zintuigen vooraf al te stimuleren.” Dit kan door YouTube-filmpjes en afbeeldingen te bekijken van je bestemming, of door alvast het lokale eten te proeven.

Lukken: „Reisorganisaties stimuleren de zintuigen steeds meer, bijvoorbeeld door beeldmateriaal en informatie op te sturen: ‘Weet u wel wat u kan doen op de locatie?’ Dat is deels commercieel, maar het is ook bedoeld om de vakantie vanaf het boeken tot het thuiskomen tot een ervaring te maken.”

Tip 3

Gebruik je verbeelding

„In de positieve psychologie is een effect op het geluk gevonden van zogeheten savouring training”, zegt Veenhoven. Dat zijn technieken die gebruikt worden om de ervaring van een evenement intenser te maken, waardoor je de ervaring bewuster meemaakt.

Het Berkeley Well-Being Institute vond positieve effecten bij een gelukstraining waarvan de deelnemers zich elke dag een gebeurtenis uit de nabije toekomst moesten voorstellen: een positief gesprek met de baas, een lekkere lunch. Ze moesten zich het best mogelijke scenario verbeelden (zonder dat het onrealistisch werd) en daarbij nadenken over alle details: smaken, geuren, geluiden, mensen die erbij zouden zijn, hoe gelukkig ze zich zouden voelen, hoe gelukkig ze zich erna zouden voelen. Na twee weken bleek dat de mensen die op die manier hun verbeelding hadden gestimuleerd, daarna meer geluk beleefden dan de controlegroep.

Tip 4

Praat over je plannen

Lux et Libertas Lees ook het commentaar: Voorpret en verbeeldingskracht zijn nu belangrijker dan ooit

„Door te praten ga je de ervaring al duiden. En dat vergroot de voorbeleving”, zegt Goof Lukken. Vooral praten met mensen die ergens al zijn geweest, is goed voor de voorpret. Een testimonial, heet dat in marketingtermen. „Als een kennis je iets vertelt over een bestemming, vergroot dat je plezier veel meer dan wanneer de reisorganisatie dat doet.”

Dat betekent niet dat je alleen voorpretgesprekken moet voeren met ervaringsdeskundigen, het werkt ook als je praat met iemand die géén verstand van zaken heeft. Lukken: „De sociale component is heel belangrijk in een uitje.”

En natuurlijk: geluk is besmettelijk. Onderzoekers van Harvard en de Universiteit van Californië ontdekten in 2008 dat je geluk vrienden kan aansteken, en zelfs vrienden ván vrienden. „Als je het met elkaar hebt over je doelen – ‘dit wil ik doen als we er zijn!’ – dan vergroot je elkaars enthousiasme.”