‘Open scholen op 10 januari, weeg belangen kind mee’

Onderwijs Alle scholen moeten weer open op 10 januari, aldus zestig organisaties. Sluiting vinden ze te ingrijpend en onvoldoende onderbouwd.

Maandag vergadert het demissionaire kabinet over het weer openen van de scholen.Robin Utrecht / ANP
Maandag vergadert het demissionaire kabinet over het weer openen van de scholen.Robin Utrecht / ANP

De roep om het onderwijs – van basisschool tot universiteit – meteen na de kerstvakantie te heropenen, zwelt aan. In een open brief, donderdag, bepleitten Unicef Nederland en 59 andere organisaties dat scholen nooit meer dicht mogen om een pandemie te bestrijden.

Maandag vergadert het demissionaire kabinet over de vraag of de scholen en universiteiten op 10 januari, na de kerstvakantie, weer open kunnen. Een week voor die vakantie sloten alle onderwijsinstellingen, sportgelegenheden, de horeca en niet-essentiële winkels, nadat het Outbreak Management Team dat had geadviseerd. Reden was angst voor de zeer besmettelijke Omikron-variant van het coronavirus die zich afgelopen maand snel verspreidde in Europa, terwijl de boostercampagne in Nederland langzaam op gang kwam.

Tot een dag voor de nieuwste lockdown zei demissionair minister van Onderwijs, Arie Slob (ChristenUnie), dat de scholen niet zouden sluiten.

Het belang van kinderen speelt een te kleine rol in de afwegingen over het coronabeleid, schrijft Unicef, ook namens onder andere de wetenschappelijke vereniging voor psychiatrie (NVvP), GGZ Nederland en Defence for Children.

Lees ook dit interview met minister Slob: ‘Sluiten van de scholen is een nederlaag’

In een toelichting wijst Esther Polhuijs, kinderrechtenexpert van Unicef, erop dat diverse studies aantonen dat kinderen en jongeren geremd worden in hun ontwikkeling en schade oplopen door lockdowns. „Het middel van scholen sluiten is te ingrijpend, het duurt al te lang en de onzekerheid of het wéér gaat gebeuren, is te groot. Dit is de derde sluiting van scholen en ze mist een onderbouwing. Opnieuw heeft het demissionaire kabinet in de crisisstand gedacht: hup, we sluiten de scholen. Maar leg dan uit hoe sluiting van scholen bijdraagt aan bestrijding van de pandemie. En zet niet de tegenstelling ‘acute dood van patiënten’ tegenover de mentale schade die kinderen en jongeren op de lange termijn oplopen door lockdowns. Want dan wint het acute argument altijd, maar dat is geen eerlijke tegenstelling.”

‘Nieuw meetmoment’

Ook sommige Nederlandse wetenschappers zetten sinds donderdag vraagtekens bij de voortzetting van de lockdown – en zeker bij de sluiting van het onderwijs – nu de besmetting met de Omikron-variant milder lijkt te verlopen.

Viroloog en OMT-lid Menno de Jong (Amsterdam UMC) zei donderdag op de lokale zender AT5 dat er „snel een nieuw meetmoment moet komen om te kijken of de harde lockdown nog gerechtvaardigd is. We komen in de buurt van het hebben van data of de huidige lockdown nodig is. En de eerste data zijn gunstig.”

Emeritus hoogleraar virologie Willy Spaan, die zich op sociale media gematigd kritisch uitlaat over de keuzes van het kabinet, betwijfelt of schoolsluiting nog gerechtvaardigd is. Op LinkedIn schrijft hij dat er sprake is van een „veel minder ernstige dreiging dan een maand geleden kon worden vermoed”.

Amsterdamse basisscholen hebben al laten weten dat ze bij verlenging van de schoolsluiting wél opengaan voor leerlingen uit groep acht. Onderwijsadvocaat Wilco Brussee – die geen van de betrokken scholen juridisch bijstaat – ziet wettelijk gezien mogelijkheden voor het plan. De wet die de schoolsluiting regelt, kent namelijk twee uitzonderingen: lesgeven op scholen mag als het gaat om leerlingen in hun examenjaar en om leerlingen in een ‘kwetsbare positie’. Brussee: „Ik denk dat scholen kunnen betogen dat leerlingen van groep acht met de Cito-toets in een vergelijkbare positie zitten als middelbare scholieren in hun eindexamenjaar.” Daarnaast, denkt Brussee, kunnen scholen deze leerlingen als kwetsbaar aanmerken, zij hebben al achterstanden opgelopen. Brussee: „In de toelichting op de wet staat dat scholen zelf kunnen vaststellen of een leerling kwetsbaar is of niet.”