De vijf favoriete boeken uit 2021 van 26 NRC-recensenten

Lijstjes Het kiezen van vijf beste boeken van het afgelopen jaar was voor onze recensenten een lastige opgave. Want natuurlijk lazen zij er meer. Bovendien is zo’n lijstje altijd een uiterst persoonlijke keuze en zegt de hier in willekeurige volgorde gepresenteerde voorkeur van de een niets over die van een ander. Zo is een rijk spectrum ontstaan van 130 ‘beste’, en in ieder geval aanbevelingswaardige boeken. Ze laten zien dat lezen een troost kan zijn voor de mens, in lockdown teruggeworpen op zichzelf, met een boek in een hoek van de kamer.

Buitenlandse literatuur

Persis Bekkering


  1. Torrey Peters: Detransition, Baby

    Peters schrijft de ervaringen van trans vrouwen glorieus de mainstream in, in een klassieke tragikomedie over moederschap en gender.

    Random House USA, 368 blz. € 13,95

  2. Olga Ravn: Het personeel

    Mensen, mensachtigen en vreemde, erotische objecten van een andere planeet: Het personeel is een hoogst unieke sci-fi novelle waarin mensen en robots gezamenlijk in de ban raken van het absoluut vreemde.

    Vert. Michal van Zelm. Das Mag, 135 blz. € 18,99

  3. Édouard Louis: Changer: méthode

    De nieuwe Louis is (opnieuw) een ontluisterend en pijnlijk eerlijk boek, dit keer over zijn klasse-transformatie en de rauwe waarheid achter zijn schrijverschap.

    Seuil, 352 blz. € 22,99

  4. Heike Geissler: Seizoenarbeid

    Uit het staartje van 2020: ik-loze autofictie over een arme schrijver die met kerst in het magazijn van een Amazon-warenhuis gaat werken, waarbij de lezer in een slim spel medeplichtig wordt gemaakt aan de arbeidsverhoudingen van de 21ste eeuw.

    Vert. Hannelore Roth. Het balanseer, 320 blz. € 24,50.

  5. Ingeborg Bachmann: Verzamelde verhalen

    Bachmann is op haar best wanneer ze haar personages op de rand van waanzin drijft, wat bij haar betekent: op de rand van de taal.

    Vert. Paul Beers. Koppernik, 504 blz. € 29,90

Buitenlandse literatuur

Margot Dijkgraaf


  1. Nathalie Sarraute: Tropismen

    Tijdloos meesterwerk over onze onderhuidse emoties.

    Vert. Kiki Coumans. Vleugels, 128 blz. € 23,95

  2. Jens Christian Grøndahl: Dagen als gras.

    Heerlijke verhalen over onverwachte wendingen in het leven – de Deense grootmeester op zijn best.

    Vert. Femke Muller. Meulenhoff, 360 blz. € 22,99

  3. Caroline Lamarche: Het geheugen van lucht

    Poëtisch kleinood over literatuur en veerkracht.

    Vert. Katelijne de Vuyst. Vleugels, 71 blz. € 23,95

  4. Hervé Le Tellier: Anomalie

    Spannend, verrassend en virtuoos – de beste Franse serie van dit moment is een roman.

    Vert. Andreas Dijkzeul. Xander, 302 blz. € 21,99

  5. Mohamed Mbougar Sarr: La plus secrète mémoire des hommes.

    Magnifiek literair avontuur en indrukwekkend historisch fresco, terecht bekroond met de prix Goncourt 2021.

    Philippe Rey/Jimsaan, 461 blz. € 22

Jan Donkers


  1. 1. Elizabeth Strout: Het verhaal van William

    Strouts derde boek over Lucy Barton, misschien wat minder spectaculair dan Niets is onmogelijk, maar des te meer ontroerend.

    Vert. Barbara de Lange. Atlas Contact, 203 blz. € 22,99

  2. George Packer: De laatste redding. Over de wederopstanding van Amerika

    Een barre maar toch optimistisch eindigende analyse van de kwalen die Amerika teisteren.

    Vert. Jeske Nelissen en Fennie Steenhuis. Spectrum, 216 blz. € 22,99

  3. Jess Walter: De nietige miljoenen

    Sterke historische roman tegen de achtergrond van het roerige vakbondsverleden in de VS.

    Vert. Paul Bruijn en Nicolette Hoekmeijer. Marmer, 375 blz. € 24,99

  4. Irene Vallejo: Papyrus.

    Een wervelende zoektocht naar én ode aan het geschreven woord en de behoeders ervan.

    Vert. Adri Boon. Meulenhoff, 536 blz. € 29,99

  5. Laila Lalami: De zaak aan Highway 62

    Beter dan J.M. Coetzee kan ik het niet verwoorden: ‘Dit verhaal laat zien onder welke druk gewone Amerikanen met een islamitische achtergrond leven sinds 9/11.’

    Vert. Lucie van Rooijen en Inger Limburg. Nieuw Amsterdam, 318 blz. € 22,99

Non-fictie

Arthur Eaton


  1. Hannah Arendt: Het leven van de geest

    Een lofzang op de menselijke geest.

    Ten Have, 838 blz. € 49,99

  2. Iris Murdoch: De soevereiniteit van het goede

    Waarin Murdoch pleit voor een filosofie die Liefde en het Goede hun verdiende plaats geeft.

    Filosofische Bibliotheek Diotima, 147 blz. € 22,99

  3. Friedrich Nietzsche: De levensgevaarlijke jaren. Een keuze uit de brieven 1879-1889

    De laatste brieven van Nietzsche geven een helder beeld van een genie in verval.

    De Arbeiderspers, 443 blz. € 28,99

  4. Marjan Slob: De lege hemel

    Slobs fraai geschreven essay is een schitterende ode aan het alleen-zijn.

    Ambo Anthos, 224 blz. € 20,99

  5. Mark Solms: De verborgen bron. Een reis naar de oorsprong van ons bewustzijn

    Een keerpunt in de psychologie: Solms soldeert met succes de psychoanalyse aan de neurowetenschap.

    Athenaeum, 488 blz. € 35,-

Literatuur

Judith Eiselin


  1. R.C. Sherriff: Twee weken weg

    Weldadig vakantieverhaal over een doorsnee gezin uit 1931.

    Vert. Inge Kok. Atlas Contact, 352 blz. € 22,99

  2. Ellen de Bruin: Kraaien in het paradijs

    Speels, gaaf en beklemmend over een wie weet wel erg nabije toekomst.

    Prometheus, 265 blz. € 21,99

  3. Jonathan Franzen: Kruispunt

    Franzen excelleert in de beschrijving van rotzooi tussen twee ouders en hun kinderschare in 1971.

    Vert. Peter Abelsen. Prometheus, 572 blz. € 25,-

  4. Sara Moss: Zomerwater

    Het is de langste dag van de zomer op een Schots vakantiepark, het regent, men zit in zijn huisje, men koekeloert.

    Vert. Ine Willems. Orlando, 224 blz. € 22,50

  5. Simon Carmiggelt & Ellen Warmond: Lief Museum. Brieven

    Buitengewoon sprankelende correspondentie tussen een dichter en de columnist.

    Querido, 248 blz. € 22,99

Buitenlandse literatuur

Rob van Essen


  1. Julian Barnes: Verzamelde verhalen

    Zoals deze meesterlijke verhalen laten zien, schittert Barnes ook op de korte baan.

    Vert. Else Hoog, Jelle Noorman en Ronald Vlek. Atlas Contact, 336 blz. € 24,99

  2. Anita Brookner: Een frisse start

    Eindelijk vertaald: Brookners uitstekende debuut waarin al haar hele oeuvre schuilgaat.

    Vert. René van Veen. Orlando, 224 blz. € 22,99

  3. John Cheever: Visioen van de wereld en andere verhalen

    Grootmeester Cheever beschrijft met sardonische liefde en ironie onze bekrompen maar magische levens.

    Vert. Else Hoog en Jan Fastenau. Atlas Contact, 333 blz. € 24,99

  4. Damon Galgut: De belofte

    Deze harde en steengoede roman over een familie in Zuid-Afrika was een terechte Bookerwinnaar.

    Vert. Rob van der Veer. Querido, 318 blz. €21,99

  5. Walter J.C. Murray: Copsford

    Onverwacht meeslepend verslag van een eigengereide man die zich terugtrekt in de natuur.

    Vert. Anne-Marie Vervelde. Oevers, 256 blz. €20,-

Non-fictie

Bart Funnekotter


  1. Patrick Dassen: De Weimarrepubliek 1918-1933. Over de kwetsbaarheid van de democratie

    Indrukwekkende geschiedenis van de republiek die veel levensvatbaarder was dan de machtsovername door Hitler doet vermoeden.

    Van Oorschot, 768 blz. € 39,50

  2. Ross King: De boekhandelaar van Florence. Over de renaissance, de boekdrukkunst en de veranderende kracht van ideeën

    Een ode aan Vespasiano da Bisticci en de geleerden die de kennis van de Oudheid onder het stof vandaan haalden.

    Vert. Toon Dohmen. De Bezige Bij, 525 blz. €34,99

  3. Daan Nijssen: Het wereldrijk van het Tweestromenland. De opkomst van Assyrië, Babylonië en Perzië

    En populairwetenschappelijk boek van internationale allure over de fascinerende geschiedenis van Mesopotamië.

    Omniboek, 384 blz. € 28,50

  4. Helmut Walser Smith: Duitsland. Een natie en haar geschiedenis

    Overtuigend betoog dat de Duitse natie al bestond vóór de nazi’s en dat Duitsland meer is geweest dan het Derde Rijk.

    Vert. Auke Leistra. De Arbeiderspers, 639 blz. € 39,99

  5. Uwe Wittstock: Februar 33. Der Winter der Literatur

    Hoe in één maand het hele literaire leven in Duitsland ten gronde werd gericht; geschiedenis opgeschreven als het script voor een thriller.

    C.H. Beck, 288 blz. € 26,96

Non-fictie

Bas Heijne


  1. Olivia Laing: Ieder een lichaam. Over verzet, verlangen en vrijheid

    Mijn favoriete Britse essayist met een veelzijdig onderzoek naar de bevrijding van het lichaam als sociale strijd, vol hoop, maar ook kritisch en intellectueel uitdagend.

    Atlas Contact, 304 blz. € 22,99

  2. Stuart Jeffries: Everything, All the Time, Everywhere. How We Became Post-Modern

    Even intelligente als onderhoudende cultuurgeschiedenis, die laat zie hoe postmodern we allemaal allang zijn.

    Verso, 378 blz. € 19,99

  3. Edmund Fawcett: Conservatism. The Fight for a Tradition

    Meesterlijke, prikkelende en veelomvattende ideeëngeschiedenis, die laat zien dat het conservatisme vooral een kritiek is op de immer doorgeschoten liberale samenleving, maar zelf geen coherente maatschappijvisie voortbrengt.

    Princeton University Press, 525 blz. € 31,99

  4. Jan Oegema: Rilke en de wijsheid. De kunstenaar als leraar

    Ogenschijnlijk rustige studie over leven en werk van de grote modernist Rainer Maria Rilke (1875-1926), maar vol knagende inzichten en schurende persoonlijke vragen.

    Prometheus, 336 blz. € 24,99

  5. Richard J. Evans: Het nazisme en complottheorieën. De paranoïde verbeelding en het Hitler-tijdperk

    De befaamde Britse historicus fileert kalmpjes de complottheorieen uit de nazi-tijd en onthult daarbij talloze pregnante overeenkomsten met ons post-truth tijdperk.

    Spectrum, 432 blz. € 27,99

Arnold Heumakers


  1. Arnon Grunberg: De dood in Taormina

    In een kosmopolitische wereld creëert een vrouw haar imaginaire thuis – vergeefse moeite, maar de schrijver is als vanouds op dreef.

    Nijgh & Van Ditmar, 320 blz. € 23,50

  2. Georges Sorel: Over geweld

    Omstreden klassieker uit 1908 die zowel het bolsjewisme als het fascisme zou hebben beïnvloed – geschreven door een gepensioneerde ingenieur, die nog altijd aan het denken zet.

    Vert. Zsuzsó Pennings. IJzer, 317 blz. € 24,50

  3. Th.C.W. Oudemans: Europa, Europa. Humanisme als racisme

    Een uitdagender boek over Europa en onze identiteit zal niet gauw verschijnen – alleen voor lezers met een sterke politieke maag.

    Prometheus, 184 blz. € 19,99

  4. Lale Gül: Ik ga leven

    Dat de integratie van moslims niet overal is mislukt, bewijst deze vitale afrekening met ouderlijk huis en religie – in de traditie van Wolkers en ’t Hart, maar dan anders.

    Prometheus, 304 blz. € 20,00

  5. René den Ouden: De projectleider

    Even vermakelijke als actuele satire over genderwaanzin in het Hoger Onderwijs – nauwelijks van echt te onderscheiden.

    De Kring, 288 blz. € 19,99

Rosan Hollak


  1. Heather Clark: Rode komeet. Het korte leven en de vlammende kunst van Sylvia Plath

    In deze verbluffende, schokkende biografie schetst Clark het leven van een briljante en getormenteerde schrijfster wier stem in de kiem werd gesmoord.

    Vert. Bart Gravendaal, Aad Janssen, Marianne Palm, Nicole Seegers, Astrid Staartjes. De Arbeiderspers, 1343 blz. € 69,99

  2. Michael Ignatieff: Troost. Als licht in donkere tijden

    Een boek dat inderdaad troost biedt: als het leven écht te zwaar is, hoe wisten kunstenaars, componisten of schrijvers zich dan toch staande te houden?

    Vert. Nannie de Nijs Bik-Plasman en Pon Ruiter. Cossee, 336 blz. € 27,50

  3. Carson McCullers: Alle verhalen

    Prachtige verhalen vol ironie en lichte spot over de meest kwetsbare momenten die zich kunnen voordoen tijdens een jongvolwassen leven.

    Atheneum, 296 blz. € 22,50

  4. Douwe Draaisma: De ivoren cel. Herinneren en vergeten in Privé-Domein

    Een ongewenste zoen, de dood van een vader. Uit ruim driehonderd delen Privé-domein koos Draaisma de prachtigste passages van beroemde schrijvers en kunstenaars en wijst ons zo op de werking van het geheugen.

    De Arbeiderspers, 272 blz. € 24,99

  5. Deborah Feldman: Exodus. Mijn leven na Onorthodox

    Intrigerend vervolg op de autobiografie Unorthodox waarin Feldman vertelt hoe zij, na een lange zoektocht, haar nieuwe identiteit buiten de orthodoxe gemeenschap vond.

    Vert. Nadia Ramer. De Geus, 349 blz. € 20,-

Non-fictie

Menno Hurenkamp


  1. Mark Elchardus: Reset. Over identiteit, gemeenschap en democratie

    De kettingzaag in alle gemeenplaatsen over individualisme.

    Ertsberg, 606 blz. € 39,95

  2. Marguerite van den Berg: Werk is geen oplossing

    Houden van je werk is vooral fijn voor werkgevers, we moeten meer staken – alleen, wanneer schrijf je zo’n boek dan?

    Amsterdam University Press, 186 blz. € 17,50

  3. Lea Ypi: Vrij. Opgroeien aan het einde van de geschiedenis

    Als een hedendaagse Paustovski beschrijft Ypi de omwenteling in Oost Europa, gepassioneerd, hilarisch.

    De Bezige Bij, 335 blz. € 24,99

  4. Annelien de Dijn: Vrijheid. Een woelige geschiedenis

    Historica De Dijn laat zien dat vrijheid iets anders is dan autorijden of immigranten beledigen.

    Alfabet, 463 blz. € 29,99

  5. Paul van Tongeren: Doodgewone vrienden. Nadenken over vriendschap

    ‘Vriendschap is misschien op de eerste plaats dat: weten dat je niet alleen bent.’

    Boom, 192 blz. € 20,-

Literatuur

Toef Jaeger


  1. K. Schippers: Nu je het zegt

    Wordt gemist. (1936 - 2021).

    Querido, 161 blz. € 18,99

  2. Damon Galgut: De belofte

    Mooie winnaar van de Booker Prize 2021.

    Vert. Rob van der Veer. Querido, 318 blz. €21,99

  3. Abdulrazak Gurnah: Afterlives.

    Mooie winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur 2021.

    Bloomsbury, 288 blz. € 13,99

  4. Jennifer Nansubuga Makumbi: De eerste vrouw

    Over de rol van de vrouw en dat in fictie.

    Vert. Josephine Ruitenberg. Cossee, 475 blz. €25,99

  5. Bea Vianen: Suriname, ik ben

    Opnieuw uitgegeven klassieker over rol van de vrouw

    Cossee, 222 blz. € 22,99

Nederlandse literatuur

Sebastiaan Kort


  1. Robbert Welagen: Raam, sleutel

    Welagen was altijd al een goede schrijver, maar hij weet ook steeds beter waar zijn ideale roman uit bestaat. De versmelting van rouw en liefde in een soort Michael Haneke op papier: vlammende oerdriften onder een laag voorkomendheid.

    Nijgh & Van Ditmar, 208 blz. € 18,50

  2. Peter Terrin: Al het blauw

    Verlaten industrieterreinen, het hypnotiserende blauw van zwembaden, de gummibeertjes van een vrachtwagenchauffeur, de verlokking van het piramidespel en – jazeker – België in de finale van het EK-1988: de Vlaamse meester schrijft zich weer heerlijk uw onbewuste in.

    De Bezige Bij, 272 blz. € 21,99

  3. Karel De Sadeleer: Messentrekkers

    Fictie zoals fictie bedoeld is: onbegrensd, ludiek, roerend, bijdehand en uitermate verkwikkend. Over de Gentse fietstochten van de president van de Palestijnse Autoriteit, wantrouwen jegens het leesevangelie en de dode Borges als een bron van nieuwe mythen.

    Het balanseer, 430 blz. € 24,50

  4. A.L. Snijders: Tat Tvam Asi. Zkv’s 2019-2020

    Lezers en luisteraars likken hun wonden na het overlijden van A.L. Snijders afgelopen zomer, maar gelukkig is er dit, de meesterlijke zwanenzang waarin Snijders zelfs Covid vleugels weet te geven.

    AFdH, 647 blz. € 28,- (paperback) en €50,- (hardcover)

  5. Willem du Gardijn: Het einde van het lied

    Wie Du Gardijn de afgelopen jaren volgde, voorvoelde dat er een prachtige roman op komst was. Die is er nu, opgetrokken uit drie op het eerste oog onverenigbare liederen over een kapotte vrouw, spoorzoeken in Rome en het stijlvolle verscheiden van keizer Hadrianus.

    Koppernik, 232 blz. € 21,50

Non-fictie

Mark Kranenburg


  1. Hans Boutelier: Het nieuwe westen. De identitaire strijd om de sociale verbeelding

    Een boek dat de broodnodige context probeert te brengen in het ‘identiteitsdebat’ dat zo nu en dan aan beide kanten hysterische trekken vertoont en volgens de auteur ‘een voedingsbodem creëert voor vijand-gedreven politiek.’

    Van Gennep, 176 blz. € 16,99

  2. Jesse Frederik: Zo hadden we het niet bedoeld. De tragedie achter de toeslagenaffaire

    Frederik zet één stap naar achter en schrijft daarmee een knappe reconstructie over het ontstaan en verloop van de toeslagenaffaire en spaart daarbij geen van de actoren waaronder ook de media.

    De Correspondent, 387 blz. € 22,50

  3. Luuk van Middelaar: Een Europees pandemonium. Kwetsbaarheid en politieke kracht

    Op de van zijn NRC-columns bekende, enigszins afstandelijke, maar niet minder indringende wijze legt de filosoof en historicus uit hoe in het pandemonium van lawaai de Europese Unie als gevolg van de pandemie nieuw politieke kracht ontwikkelt.

    Historische Uitgeverij, 204 blz. € 24,50

  4. Hubert Smeets: Hans van Mierlo. Een wonderbaarlijk politicus

    Bevlogen portret van de romantische D66-politicus, opgekomen in de jaren zestig voor wie in de decennia daarna de verbeelding net als zijn permanente twijfel nooit is opgehouden te bestaan.

    De Bezige Bij, 584 blz. € 39,99

  5. Herman Tjeenk Willink: Kan de overheid crises aan?

    De roepende in de Haagse woestijn waarschuwt opnieuw met deze herziene versie van zijn uit 2019 stammende boek ‘Groter denken, kleiner doen’ waarbij hij de coronacrisis gebruikt als aanvullend bewijs voor zijn stelling dat de overheid heel anders zal moeten functioneren.

    Prometheus, 184 blz. € 17,50

Michel Krielaars


  1. Wieslaw Mysliwski: Het Oog van de Naald

    Grootse roman over de vergankelijkheid van de tijd en de onbetrouwbaarheid van herinneringen bij het ouder worden, in een heerlijk gepalaver verteld.

    Vert. Karol Lesman. Querido, 448 blz. € 25,99.

  2. Irene Vallejo: Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken

    Avontuurlijke geschiedenis van het boek aan de hand van fascinerende, soms spannende verhalen, waarbij de schrijfster ook persoonlijke herinneringen aanhaalt.

    Vert. Adri Boon. Meulenhoff, 533 blz. €29,99

  3. Cherry Duyns: Afscheid

    Intieme en ontroerende kleine roman over een zoon die het leven probeert te reconstrueren van zijn stervende Duitse moeder, met wie hij weinig blijkt op te hebben.

    Thomas Rap, 238 blz. € 21,99

  4. Edmund de Waal: Brieven aan Camondo

    Joodse familiegeschiedenis in het Frankrijk van de eerste helft van de 20ste eeuw, briljant verteld aan de hand van ‘gefingeerde’ brieven en een rondgang door het huis waar het allemaal gebeurd is.

    Vert. Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre. De Bezige Bij, 224 blz. € 21,99

  5. Lisa Weeda: Aleksandra

    Wervelend debuut over een jonge vrouw op zoek naar de geschiedenis van haar Oekraïense familie tijdens de Stalinterreur van de jaren dertig en het huidige, door burgeroorlog verscheurde Oekraïne.

    De Bezige Bij, 352 blz. € 22,99

Non-fictie

Jeroen van der Kris


  1. Hubert Smeets: Een wonderbaarlijk politicus. Hans van Mierlo 1931-2010

    Intieme biografie van de D66-leider die inzicht geeft in zijn persoon én in zijn tijd.

    De Bezige Bij, 584 blz. € 39,99

  2. Edmund de Waal: Brieven aan Camondo

    Nooit werd het verhaal van een Joodse familie in de Tweede Wereldoorlog zo tastbaar gemaakt.

    De Bezige Bij, 224 blz. € 21,99

  3. Roline Redmond: De Doorsons. Op zoek naar een Afro-Amerikaanse slavenfamilie in het Caribisch gebied

    Vrijwel zonder geschreven bronnen presteerde Redmond het onmogelijk: een boek schrijven over haar voorouders, dat ook veel leert over de geschiedenis van Suriname.

    De Arbeiderspers, 424 blz., € 24,99

  4. Patrick Radden Keefe: Het pijnstillerimperium. De geheime familiegeschiedenis achter de opiatencrisis

    Inkijkje in de familie die aan de basis stond van de dodelijke opiatencrisis in de VS leest als een thriller.

    Nieuw Amsterdam, 560 blz. € 34,99

  5. Anne-Lot Hoek: De strijd om Bali. Imperialisme, verzet en onafhankelijkheid 1846-1950

    Misschien wel het belangrijkste geschiedenisboek van dit jaar, omdat het laat zien dat er nog steeds veel onbekend is over de gewelddadige dekolonisatie van Nederlands-Indië.

    De Bezige Bij, 706 blz. € 39,99

Jeugdliteratuur

Mirjam Noorduijn


  1. Paul Biegel: Groot Biegel sprookjesboek

    Dertig fantasievertellingen in tovertaal van Nederlands enige meesterverteller met een rovershart, met feeërieke illustraties van Charlotte Dematons.

    Gottmer, 198 blz. €22,99

  2. Meg Rosoff: De Godden broers

    Luchtig zomerverhaal vol prachtzinnen ontaardt in broeierig Shakespeareaans rollenspel waarbij niemand ontsnapt aan de vloeibare aard van de werkelijkheid.

    Vert. Jenny de Jonge. Luitingh-Sijthoff, 165 blz. €19,99

  3. José Sanabria & María Laura Díaz Domínguez: Blad in de wind

    Spannende (voor)lees- en kijkervaring over een letterlijk en figuurlijk uit elkaar gevallen krant op zoek naar zijn lotsbestemming.

    Vert. Paul Verrept. Tiptoe Print, 48 blz. € 17,-

  4. Erna Sassen: Zonder titel

    Rauwe wanhoopskreet van een met zelfspot begiftigde vijftienjarige die al tekenend de troost van kunst ontdekt na vertrek van Iraakse soulmate.

    Illustraties Martijn van der Linden. Leopold, 254 blz. €17,99

  5. Annet Schaap: de Meisjes. Zeven sprookjes

    Deze even grimmige als snedige sprookjesbundel over zeven vrijheidszoekende meisjes is een wonder van vertelkunst, met duistere zwart-wit illustraties van Schaap zelf.

    Querido, 247 blz. €14,99

Eva Peek


  1. Lea Ypi: Vrij. Opgroeien aan het einde van de geschiedenis

    Een filosofische verhandeling over de betekenis van vrijheid, in de vorm van het verhaal van een bijzondere jeugd in Albanië.

    De Bezige Bij, 336 blz. € 24,99

  2. Lieke Marsman: In mijn mand

    Een prachtige dichtbundel waarvan sommige gedichten nog lang blijven nagalmen.

    Pluim, 64 blz. € 21,99

  3. George Orwell: Tegen totalitarisme. Essays over politiek en literatuur

    Komisch en scherp en troostrijk ineen.

    Vert. Thomas Heij. ISVW, 196 blz. € 24,95

  4. Patrick Dassen: De Weimarrepubliek. Over de kwetsbaarheid van de democratie

    Een indrukwekkende ode aan de Weimarrepubliek die hoopvol stemt over de alternatieve routes die de geschiedenis had kunnen nemen, en tegelijk verontrustend is door de vele parallellen met het heden.

    Van Oorschot, 768 blz. € 39,50

  5. Jesse Frederik: Zo hadden we het niet bedoeld. De tragedie achter de toeslagenaffaire

    Een enorm verhelderend boek over het belangrijkste politieke schandaal van de afgelopen tijd, waarin ook nog eens de tragiek van de menselijke conditie doorschemert.

    De Correspondent, 387 blz. € 22,50

Buitenlandse literatuur

Margot Poll


  1. Paolo Cognetti: Het geluk van de wolf

    Eindelijk weer een krachtige nieuwe bergroman waarin de schrijver van De acht bergen voor het eerst nadrukkelijk de stem van de vrouw introduceert.

    Vert. Patty Krone & Yond Boeke. De Bezige Bij, 206 blz. € 21,99.

  2. Camille Kouchner: Een grote familie

    Frankrijk reageerde geschokt op dit aangrijpende verhaal van juriste Kouchner over het jarenlange misbruik van haar tweelingbroer door hun stiefvader de Franse politicoloog Olivier Duhamel.

    Vert. Nele Ysebaert. De Geus, 192 blz. €18,99

  3. Tim Parks: Het heldenpad. Te voet met Garibaldi van Rome naar Ravenna

    Hilarische beschrijving van de wandeling die Parks maakte (630 kilometer in 27 dagen) langs onbegaanbare paden waarlangs in 1849 paarden kanonnen moesten voorttrekken.

    Vert. Corine Kisling. De Arbeiderspers, 454 blz. € 26,99.

  4. Barbara Demick: De laatste prinses

    Waarachtig en realistisch verhaal over de ‘onbetwiste hoofdstad van de zelfverbrandingen’ in Tibet.

    Vert. Alexander van Kesteren en Koos Mebius. Nieuw Amsterdam, 400 blz. € 24,95

  5. Manuela Piemonte: De kinderkolonie. Historische roman over drie zusjes in een Italiaans jeugdkamp tijdens de Tweede Wereldoorlog

    Hartverwarmend geschreven roman over een zwarte ‘vergeten’ episode uit de Italiaanse geschiedenis.

    Vert. Saskia Peterzon-Kotte. Ambo Anthos, 331 blz. € 22,50

Miriam Rasch


  1. Jan Oegema: Rilke en de wijsheid. De kunstenaar als leraar

    Een diepzinnig en ontroerend boek-als-een-vriend over wat het betekent om te leren, laten leren en geleerd te krijgen.

    Prometheus, 272 blz. € 24,99

  2. Rolando Vázquez: Vistas of Modernity. Decolonial Aesthesis and the End of the Contemporary

    Belangrijk essay over de politiek van representatie in de kunsten en in alledag, dat hopelijk snel in het Nederlands vertaald wordt.

    Mondriaanfonds, 184 blz. € 16,99

  3. Virginia Woolf & Merve Emre: The Annotated Mrs. Dalloway

    Het oeuvre van Virginia Woolf is een doorlopende ode aan de zintuiglijkheid en was (niet alleen) voor mij een vluchtheuvel in dit jaar van sociale afstand en digitale overmaat.

    W.W. Norton, 320 blz. € 35,99

  4. Jeanette Winterson: Twaalf bytes. Heden en toekomst van kunstmatige intelligentie

    Grappig, feministisch, belezen, op de hoogte, en naar mijn zin net iets te optimistisch, waardoor deze essays voortdurend de geest prikkelen.

    Vert. Arthur Wevers. Atlas Contact, 352 blz. €24,99

  5. Karl Ove Knausgård: De morgenster

    Knausgård probeert gewoon weer het onmogelijke – een bekering tot het geloof beschrijven, het leven na de dood – en komt er nog mee weg ook.

    Vert. Marin Mars. De Geus, 666 blz. € 25,99

Thrillers

Arjen Ribbens


  1. John le Carré: Silverview

    Le Carré bewijst postuum nogmaals waarom hij de onbetwiste grootmeester was van het spionagegenre.

    Vert. Rob van Moppes en Gerda Baardman. Luitingh-Sijthoff, 208 blz. € 21,99

  2. Deon Meyer: Donkerdrif

    Rechercheur Bennie Griessel drinkt niet meer maar gedraagt zich nog als een alcoholist – Meyer staat garant voor verslavend topamusement.

    Vert. Martine Vosmaer en Karina van Santen. A.W. Bruna, 444 blz. € 22,99

  3. R.J. Ellory: Een teken van leven

    Met zijn eerste spionageroman doet R.J. Ellory een meer dan verdienstelijke poging in de voetsporen te treden van John le Carré.

    Vert. Kris Eikelenboom. De Fontein, 352 blz. €20,99

  4. Kim Faber en Janni Pedersen: Hoogzomer

    Ook de tweede thriller van dit Scandinavische misdaadduo is een prijswinnaar: loeispannend, intelligent en actueel van thematiek.

    Vert. Corry van Bree. HarperCollins, 400 blz. €21,99

  5. Robert Pollack: De vier elementen

    Nazisme en populisme vervlochten in een thriller over een Duitse politicus in spe die omhoog zit met door zijn grootvader gekochte roofkunst.

    Ambo Anthos, 368 blz. €21,99

Buitenlandse literatuur

Roos van Rijswijk


  1. Marit Kapla: Osebol

    Het verhaal van het Zweedse gehucht Osebol, opgetekend uit monde van de inwoners; door de vorm haast poëzie.

    Vert. Janny Middelbeek-Oortgiesen. Atlas Contact, 816 blz. € 24,99

  2. Nadia Owusu: Naschokken

    Indringend en autobiografisch onderzoek naar identiteit en intergenerationeel trauma van een Armeens-Amerikaans-Ghanese auteur.

    Vert. Anne Jongeling. Signatuur, 352 blz. €22,99

  3. Alejandro Zambra: Bijna een vader

    Heel erg grappige (en mooie!) ode aan het (stief)vaderschap en Chileense dichters, in romanvorm.

    Vert. Brigitte Koopmans. Meridiaan, 443 blz. €26,99

  4. Lauren Groff: Matrix

    Spannende, lekker vieze en intelligente roman over wat zomaar het leven van de ambitieuze non Marie de France had kunnen zijn.

    Vert. Lucie Schaap. De Bezige Bij, 302 blz. €23,99

  5. Bryan Washington: Aandenken

    Heerlijke roman over geliefden Mike (Japans-Amerikaans) en Benson (Afro-Amerikaans), gastronomische hoogstandjes, en opgescheept zitten met diverse familieleden.

    Vert. Robert Dorsman. Nijgh & Van Ditmar, 352 blz. € 22,50

Joyce Roodnat


  1. Marta Barone: Verzonken stad

    Barone begeeft zich in het extreemlinkse verleden van haar vader, belandt in een maalstroom van repressie en terreur en schrijft een magisch boek.

    Vert. Manon Smits. Ambo Anthos, 304 blz. €22,99

  2. Hilary Mantel: Vorstelijke personages. Essays

    Mantel weet alles en kan alles en bovendien schrijft ze dat alles geweldig mooi en maf op.

    Vert. Harm Damsma en Niek Miedema. Meridiaan, 420 blz. € 34,99

  3. Henk Kuijpers: Gratis goud

    Verrukkelijk verteld en getekend stripavontuur van de sexy kunstdetective Franka, wier feminisme vanzelf spreekt.

    Franka, 48 blz. €10,50 Collector’s Edition €85,-

  4. Thomas Olde Heuvelt: Orakel

    Wie in de verlaten booreilanden in de Noordzee moordende mammoeten herkent voor een gothic thriller, is meer dan goed bezig.

    Boekerij, 456 blz. € 20,99

  5. Marilynne Robinson: Jack

    Verfijnde en acute roman over een intersociale en interraciale liefde in de jaren ’50.

    Vert. Ton Heuvelmans. De Arbeiderspers, 304 blz. € 22,50

Non-fictie

Addie Schulte


  1. Virginie Maris: Het wilde deel van de wereld. Over de natuur in het antropoceen

    Hartstochtelijk en doorwrocht pleidooi voor het behoud van wildernis.

    Boom, 224 blz. € 24,90

  2. Spencer Ackerman: Reign of terror. How the 9/11 era destabilized America and produced Trump

    Journalistieke analyse van de oorlog tegen het terrorisme op het scherpst van de snede.

    Penguin Random House, 448 blz. € 28,99

  3. Annelien de Dijn: Vrijheid. Een woelige geschiedenis

    Blikverruimende visie op een centraal begrip van de westerse beschaving.

    Alfabet, 464 blz. € 29,99

  4. Michael Lewis: The premonition. A Pandemic Story

    IJzersterk verteld verhaal over de Amerikaanse gezondheidsbureaucratie tijdens de pandemie.

    Allen Lane, 301 blz. € 18,99

  5. Srecko Horvat: After the Apocalypse

    Goed getimed boek over de samenloop van rampen als klimaatverandering en corona. We zijn gewaarschuwd.

    Polity Press, 180 blz. € 18,95

René van Stipriaan


  1. Hubert Smeets: Een wonderbaarlijk politicus. Hans van Mierlo, 1931-2010

    Het jaar begon meteen goed met deze losjes swingende biografie over een vrijbuiter die zich naar de mondiale vergadertafels bluft.

    De Bezige Bij, 584 blz. € 39,99

  2. Lieneke Frerichs: Nescio. Leven en werk van J.F.H. Grönloh

    Verbluffend zorgvuldige ontleding van een mysterieus schrijver en rusteloos mens.

    Van Oorschot, 656 blz. € 39,50

  3. Suze Zijlstra: De voormoeders. Een verborgen Nederlands-Indische familiegeschiedenis

    Experimentele maar overtuigende zoektocht naar de vrouwelijke lijn in de eigen familiegeschiedenis, met veel Indonesische vertakkingen.

    Ambo Anthos, 312 blz. € 24,99

  4. Peter van den Brink (Hrsg.): Dürer war hier. Eine Reise wird Legende

    Spectaculaire en veelzijdige catalogus over Albrecht Dürers bemoeienis met de Nederlanden; voor wie de tentoonstelling in Aken gemist heeft.

    Michael Imhof Verlag, 680 blz. € 50,95

  5. Édouard Louis: Changer: méthode

    Toch ook nog wat fictie: over het diepe en herkenbare verlangen een ander te willen zijn; virtuoos maar glashelder, met een stevige vleug Montaigne.

    Seuil, 332 blz. € 22,99

Literatuur

Thomas de Veen


  1. Jonathan Franzen: Kruispunt

    Om verliefd op te worden zo verslavende, grappige, confronterende en ronduit heerlijke doorsnee-familieroman over de vraag der vragen: hoe doe je het goede?

    Vert. Peter Abelsen. Prometheus, 572 blz. €25,-

  2. Kazuo Ishiguro: Klara en de Zon

    Het liefste romanpersonage van dit jaar was een machine, Klara, wier verhaal ook nieuwe gedachten over empathie, toewijding en slavernij op gang brengt.

    Vert. Peter Bergsma. Atlas Contact, 350 blz. €22,99

  3. Marie Kessels: Levenshonger

    De vermorzelde mens die een korrel zand of onooglijk kliekje is – het menselijke antwoord daarop is de elektriserende levenslust van deze even dreunende als tintelende roman.

    De Bezige Bij, 266 blz. € 22,99

  4. Tobi Lakmaker: De geschiedenis van mijn seksualiteit

    Het debuut van het jaar: branie die zichzelf hartverscheurend in de staart bijt.

    Das Mag, 223 blz. € 22,50

  5. Edward van de Vendel & Ionica Smeets: Rekenen voor je leven

    Je gunt ieder kind zulke sprankelende leraren én dit extreem vrolijkmakende, experimentele rekenboek: leve de ontsporing!

    Illustraties Floor de Goede. Nieuwezijds, 275 blz. € 18,95. 10+