Opinie

Generatie Z wordt Generatie Control-Z

Marc Hijink

Laptops aan, webcams aan: het thuiskantoor draait deze week op volle toeren. Ons driemansbedrijf bestaat uit twee videovergaderende ouders en hun onlinelessende puber. Zoals het geharde lockdownveteranen betaamt, zijn de afspraken afgezegd en de etentjes afbesteld: terugtrekken in je hol met een stapeltje thuistesten. Onze winterslaap duurt tot de nieuwe virusvariant voorbijwaait of de verlossende boostertoeter klinkt.

Talkshows horen ook weer bij het lockdownritueel. Bij Op1 vertelde psychiater Elnathan Prinssen dat voor het eerst in veertig jaar het aantal psychiatrische stoornissen stijgt bij kinderen en jongeren tot 24 jaar. Dat komt door de schoolsluiting, zegt hij. Die ondermijnt de structuur en de sociale ontwikkeling – nog afgezien van leerachterstand.

Prinssen durft hardop een sommetje te maken: gezondheidswinst op korte termijn, voor oudere risicogroepen, weegt niet op tegen psychische schade van een generatie die nog decennialang de gevolgen van deze stressvolle periode zal ervaren. Dat kost de maatschappij uiteindelijk veel meer.

Hij heeft het over Generatie Z, jongeren tussen de 9 en de 24 jaar. Deze opvolgers van de millennials zijn geboren tussen 1997 en 2012 – als het meezit, lopen ze ook nog in de 22ste eeuw rond. Dan vertellen ze hun achterkleinkinderen over hun lockdownjeugd. Of het ze getekend heeft voor het leven, of juist inventiever en flexibeler heeft gemaakt.

Op Twitter grapte een vader dat jongeren zich anno nu niet hoeven te vervelen: er is meer dan genoeg om je online mee te vermaken – Netflix, games, Instagram, WhatsApp, Snapchat, podcasts en porno tot het je neus uitkomt. Vroeger was de enige afleiding een hoepel en een zak knikkers, bij wijze van spreken.

Maar Generatie Z heeft niet de luxe van historisch vergelijkingsmateriaal. Er is alleen Nu. En Nu is stom. Niet kunnen gaan en staan waar je wilt, ouders die de hele dag thuis zijn, die zeuren dat je je eerst moet testen als je bij een vriend of vriendin wilt afspreken. Ondertussen vliegen uren, dagen, maanden, jaren als een schaduw heen.

Zelfs jonge media als Instagram, Netflix of Spotify hebben moeite de aandacht van Generatie Z vast te houden. Daniel Ek, de oprichter en baas van Spotify, vertelde aan persbureau Bloomberg dat de jongste generatie graag naar muziek luistert maar beduidend minder interesse heeft voor langere formats als podcasts. Duurt te lang. De klok tikt: TikTok.

Spotify’s probleem: Generatie Z ontdekt nieuwe muziek via ultrakorte fragmenten op TikTok, dat grossiert in clips van 15 seconden. Het videonetwerk telt al 1 miljard gebruikers, vandaar dat YouTube zich ook op korte video’s stortte, via een dienst die Shorts heet. (Hoe Shorts werkt, wordt uitgelegd in een zes minuten lange video.)

Omdat het haar eerste lockdown is op de middelbare school, vraag ik mijn dochter of de onlinelesdag een beetje te doen was.

„Zeker.” Haar stopwoordje voor oké, val me nu niet lastig.

Gelukkig heeft ze de eerste maanden van de brugklas heen en weer gefietst naar school, vrienden gemaakt, docenten leren kennen en haar draai gevonden. Haar playlists schallen door het huis – muziek als ultieme uitlaatklep.

De basis is er in ieder geval.

En toch, konden ze corona maar ongedaan maken, verzucht ze. Alsof je op ‘Control-Z’ drukt – de sneltoetscombinatie waarmee je op een computer herstelt wat er net verkeerd ging.

Zo werkt het alleen in de digitale wereld, helaas. Toch is het aan Generatie Z om de schade te herstellen. Met terugwerkende kracht in te halen wat ze nu, tijdens de lockdownperiodes, moeten missen. Generatie Z wordt Generatie Control-Z, en dat is geen makkelijke klus.

Marc Hijink op deze plek schrijft over technologie. Twitter: @MarcHijinkNRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.