Voor de drukke dertiger werd het tijdens corona nog lastiger om aan alle eisen te voldoen

Dertigers Huis, kind, carrière. In de al stormachtige levensfase van dertigers kwam tijdens corona de zorg over ouders erbij.

Charissa Engel met haar pasgeboren dochter Lale en vriend Alpaslan. Zij denkt dat de coronacrisis haar liefdesleven goed heeft gedaan.
Charissa Engel met haar pasgeboren dochter Lale en vriend Alpaslan. Zij denkt dat de coronacrisis haar liefdesleven goed heeft gedaan. Foto Merlin Daleman

Charissa Engel (32) zit op een zachte donkergroene bank in haar gezinswoning midden in een enorme Deventerse vinexwijk. Op een kussentje ligt dochter Lale, een kirrende baby van drie maanden oud met een dot zwart haar. Voor de coronacrisis woonde Charissa in een bruisende volksbuurt in Zwolle, vlak bij de kroegen en winkels, en hadden de weekenden een gouden randje van muziek, dans en vrienden. „Een paar jaar geleden had ik hier nog niet dood gevonden willen worden”, lacht Engel, terwijl ze haar krullen naar achteren schudt.

Voor nu is dit de plek waar ze wil zijn.

Het waren zeer bewogen tijden: in de coronazomer van 2020 leerde ze haar eerste serieuze vriend kennen via Tinder, vijf maanden later overleed haar 65-jarige moeder aan Covid, en nog voor de uitvaart had Engel een positieve zwangerschapstest in haar handen. Glimlachend: „Lale is verwekt tijdens de nacht dat mijn vriend Alpaslan en ik het verdriet over de ziekenhuisopname van mijn moeder aan het wegdrinken waren.”

Het is misschien niet helemaal toevallig dat er bij Charissa thuis geen kerstboom of andere versiering is, zegt ze. Haar moeder werd op 24 december opgenomen in het ziekenhuis, toen de straten volhingen met lichtjes. „Ik heb nog geen zin gehad om de kerstspullen van zolder te halen.”

De eerste dagen van de ziekenhuisopname was haar moeder nog bij, maar ze raakte steeds vermoeider en moest in slaap worden gebracht. Op de intensive care smeerde Charissa haar moeders benen in met crème, omdat ze dat thuis tijdens hun „beautybehandelingen” ook zo deden. Ze sprak met haar, en knuffelde haar, net als haar twee broers en zus, maar het bleef maar slechter gaan. „De gesprekken met de IC-arts werden steeds negatiever van toon.”

Ze zouden nog een weekend aankijken of haar moeder zelf weer zou kunnen gaan ademen, of haar longen wat beter zouden werken. „Maar het gebeurde niet.” Op 26 januari overleed ze.

Lale huilt een beetje, Charissa pakt haar op. „Jij voelt dit ook allemaal hè meis?”

Zware kluif

Het leven van een dertiger kan verkeren, weet Marianne Simons (48), universitair docent levenslooppsychologie aan de Open Universiteit. „Het kan ineens een zware kluif worden.” Het is een bijzonder drukke levensfase, zegt zij. „De dertiger is werk in uitvoering. Ze zijn over het algemeen alles aan het opbouwen: werk, huis, gezin, carrière.”

In de crisis zijn er extra zorgen bijgekomen. Bijvoorbeeld om ouders, die vaak in de leeftijdscategorie zitten waarvan heel expliciet wordt benoemd dat zij een ‘risicogroep’ zijn. En een deel van de dertigers krijgt extra zorgen vanwege de kinderen, die om de haverklap thuis kwamen te zitten en het leven van de ouders weer op pauze zetten. „Dan wordt het wel heel lastig om aan de eisen van je werkgever – en vaak ook van jezelf, omdat je ook in je werk nog wil groeien – te blijven voldoen. Deze groep wil alle ballen in de lucht houden, en als het mislukt veroorzaakt dat extra stress.”

Mensen tussen de 25 en de 35 jaar zijn niet voor niets de groep bij wie de meeste burn-outs worden vastgesteld. „Zij ervaren over het algemeen juist meer stress door deze crisis, en voelen niet de rust waar je midlifers zoals ik weleens over hoort”, zegt Simons.

Lees de aflevering over veertigers en vijftigers: Corona brengt rust in het leven van de midlifer

Het stormachtige leven maakt dertigers een geliefd studieobject. Via Zoom zijn de blije gezichten van dertiger en onderzoeker Koen Haak, en projectmanager en net-veertiger Lucy Overbeek (41) te zien. Voor de Radboud Universiteit in Nijmegen werken zij aan de Healthy Brain Study. „We willen de dynamische wisselwerking tussen lichaam en omgeving beter begrijpen”, zegt Lucy Overbeek. Dat is precies waarom zij zich op de dertigers richten. „Je wil dat er van alles gebeurt in het leven van de deelnemer.”

Koen Haak vult aan: „Hun eerste grote baan, kinderen, een huis kopen. En alles dat gebeurt heeft een relatie tot hoe je je voelt. Stress, emoties, moeheid, blijheid.” Het is ook een onderzoeksgroep om enthousiast over te zijn omdat ze „biologisch gezien de stabielste fase van hun leven doormaken”, zegt Haak. „Hun hersenen zijn volgroeid.” Voor die tijd ben je als het ware nog niet voltooid, en daarna takel je af.

Er zijn nu zo’n vijfhonderd deelnemers, dat moeten er duizend worden. „We zijn ze gaan volgen voor de coronacrisis, dus straks hebben we metingen over hoe zij zich nu voelen”, zegt Haak. „Maar ook over hoeveel iemand beweegt. En we kunnen nagaan welke effecten het virus heeft op de hersenen.” Volgend jaar wordt er ook nog data verzameld.

Stabiel begin

Dat de prille relatie met haar vriend vliegensvlug tot Lale leidde, was een vrolijke verrassing, zegt Charissa. Zij denkt dat de coronacrisis haar liefdesleven goed heeft gedaan. Toen zij en haar vriend begonnen te daten, waren alleen terrassen open, maar de grote feesten en festivals waar ze allebei van houden, waren er niet. „Omdat we niet veel te doen hadden, zijn we denk ik erg naar elkaar toegetrokken. Er was geen afleiding. Als er elk weekend iets leuks zou zijn, hadden we dat misschien boven elkaar verkozen.”

Een blijvend gevolg van de coronacrisis op deze generatie, zijn in ieder geval de baby’s, die in veel gevallen eerder dan vooraf gepland zijn verwekt. In de eerste negen maanden van 2021 werden vooral bij dertigers meer kinderen geboren dan in dezelfde periode van voorgaande jaren, ziet het Centraal Bureau voor Statistiek. In 2020 werden per duizend vrouwen in de leeftijd van 30 tot 35 jaar 127 kinderen geboren, voor 2021 wordt verwacht dat dit er 135 zullen zijn.

Mannen sprongen tijdens het verlof vaker bij omdat zij toch thuiswerkten

Die ‘babyboom’ heeft verloskundige Marlies Koers (30) uit Deventer in haar praktijk zich zien ontvouwen. In januari en februari 2021 was er in haar praktijk een „bizarre piek”. „Als je thuis komt te zitten ga je meer nadenken over essentiële dingen. Ik hoorde regelmatig dat mensen eigenlijk nog op wereldreis hadden gewild, maar nu toch maar eerder aan het ouderschap probeerden te beginnen.” In haar praktijk was de gemiddelde leeftijd van de vrouw bij het eerste kind 29,5, maar dat zakte iets.

Dat het kinderavontuur in de plaats kwam van het backpacken, heeft sommige ouders en baby’s een stabielere start gegeven, denkt Koers. Aan de andere kant waren er vooral in het begin van de crisis veel onzekere momenten voor zwangeren: er mochten minder mensen bij de bevalling zijn en de partner mocht meestal niet mee naar belangrijke controleafspraken. „Ik zag beduidend meer angstige zwangeren.” Over die tijd schreef Koers het boek Sorry dat ik je wakker bel, waarin ze uitgebreid ingaat op de impact van de coronacrisis op de verloskunde.

Koers heeft de indruk dat partners gedurende de coronacrisis meer samen aan de opvoeding van hun pasgeboren kind werken. „Mannen sprongen tijdens het verlof vaker bij omdat zij toch thuiswerkten. Daardoor is er een teamgevoel ontstaan, dat onzekerheid van ouders naar de achtergrond kan verdringen. Dat kan de omgang met het kind in de toekomst ook blijvend veranderen.”

Sippe leeftijdsgenoten

Voor de dertiger die niet het traditionele pad van huis, kind, carrière bewandelt, kan deze tijd nog eens extra lastig zijn, zegt universitair docent Marianne Simons. „Als je doet wat iedereen doet zit je met elkaar in hetzelfde schuitje, en heb je steun aan elkaar. Maar als je de dingen heel anders aanpakt, heb je minder steun. Er is minder ruimte voor een autonome manier van leven.”

Om zich heen ziet ook verloskundige Koers (30) best wat sippe leeftijdsgenoten, zegt ze. „Mensen voelen zich niet fijn. Weer die bruiloft die wordt uitgesteld. Vrijgezelle vrienden hebben het ook zwaar: zij voelen de tijd tikken. Daten is moeilijker. Je komt niet iemand zomaar tegen in de kroeg. En apps zijn best wel gericht op vluchtig contact en seks, niet op de toekomst.”

Charissa Engel is nog met verlof, en voelt zich in haar dagelijks leven niet enorm beperkt door de crisis. Straks gaat ze weer aan het werk als receptionist en secretaresse bij een notariskantoor – drie dagen in plaats van vijf. Haar vriend werkt bij een chocoladefabriek. Samen zoeken ze in de „belachelijke woningmarkt” naar een huis dat iets dichter bij stadse reuring is. Overdag maakt ze wandelingen door de buurt. „Maar ik ben wel angstig. Wat als mijn vader ook ziek wordt?”

De rouw om haar moeder komt in golven. „Soms ben ik ineens helemaal van de leg. Bijvoorbeeld toen ik laatst een leuk vogeltje in de tuin zag, dat steeds wat dichterbij kwam. Mijn moeder geloofde in helemaal niets na de dood, maar toch moest ik door dat vogeltje aan haar denken.”

In de manier waarop Charissa haar dochter verzorgt, herkent ze soms haar moeder. „Als zij de luiers van haar andere kleinkinderen verschoonde, liet ze ze soms even met de billen bloot liggen, omdat ze dat fijn vinden. Dat doe ik nu ook.”