Foto Merlijn Doomernik

Interview

Presentator Défano Holwijn: ‘Jongeren denken: hij zou een gappie van mij kunnen zijn’

Presentator Défano Holwijn verwierf dit jaar een cultstatus onder jongeren met FC Avondklok, zijn live praatprogramma op Instagram. Hij droomt van zijn eigen talkshow op tv, maar heeft het gevoel dat Hilversum het niet aandurft met hem.

Toen jongeren begin dit jaar met geweld de straat opgingen om te protesteren tegen de avondklok, stond in Amsterdam-Zuidoost een jongeman op om zich tegen de rellen uit te spreken. Hij bood jongeren ook een alternatief: een avondvullend liveprogramma op Instagram: FC Avondklok. Maandenlang zond Défano Holwijn (29) elke avond vanuit zijn huiskamer zijn talkshow uit, gemaakt met een telefoon op een statief. Het werd een hit.

Na de persconferentie van dinsdag, waarin een verlenging van de avondlockdown werd aangekondigd, begon Holwijn spontaan met een nieuw liveprogramma op Instagram, Liegen voor de rechter, waarin kijkers over een conflict vertellen en ‘advocaten’ toegewezen krijgen die strijden voor de ‘rechter’ (Holwijn). Het is nog te vroeg om te zeggen of Holwijn het succes van FC Avondklok evenaart.

In FC Avondklok kregen videobellende gasten een podium om voor tienduizenden kijkers hun zegje te doen, outfit te showen of dansje te vertonen. Een hoogtepunt was het optreden van de tienjarige Savio uit Rijssen, die bijzonder knap rapte en live de lof ontving van bekende rappers als Rotjoch en Boef. Er waren ook discussies – over grote thema’s als seksisme, en wezenlijke zaken als plassen onder de douche – waaraan het internetpubliek gretig deelnam.

Behalve gepraat en gelachen werd er ook gehuild, bijvoorbeeld toen kijkers samen twee ton ophaalden voor het fonds van de spierzieke Soufiane Elazizi. Holwijn leidde zijn geïmproviseerde show ontspannen in goede banen – met veel grappen, straattaal en hartelijkheid. Hij verzamelde, op verschillende socialemediakanalen, een miljoen volgers.

De televisiewereld merkte Holwijn ook op en bood hem in mei eenmalig de kans om zijn format op tv te presenteren. Ook als rapper geniet hij aanzien. Maar zijn grote droom blijft, sinds hij dertien jaar geleden zijn eerste filmpjes op Hyves plaatste, zijn eigen praatprogramma op tv.

De ‘studio’ van FC Avondklok bevindt zich in een van de honingraatflats in de Bijlmer. Holwijns grijze galerijwoning zit middenin het meanderende beton. Binnen is het smetteloos schoon, betreden mag alleen op sokken. Achter zijn glimmende bar baadt een steelstofzuiger in blauw licht. Holwijn zuigt elke dag. Niet voor de journalist kwam, maar „zeker weten” meteen erna. „Dat vind ik gewoon lekker. Even ontspannen.”

Hij houdt veel van dit vierkamerappartement, omdat het in de buurt is van zijn moeder, en zelf gekocht. Wie bezit, die bepaalt, gelooft Holwijn. Volgend jaar wil hij op zoek naar zijn tweede koophuis, buiten de Bijlmer. Maar niet in Hilversum, nee. En „never nooit” in de grachtengordel. „De grachten, ik vind er niks aan.”

Op een muur van zijn woonkamer valt om de paar seconden een andere kleur licht. Paars, groen, roze, rood. Op een van zijn snijtanden fonkelen nepdiamantjes. Holwijn gaat breeduit zitten op zijn vijfzitsbank. Halverwege het gesprek zal hij zich op het vloerkleed laten zakken.

In januari riep je jongeren op om niet te rellen. In maart riep je ze op tot stemmen. Waarom geen oproep tot vaccinatie?

„Ik ben zelf niet gevaccineerd. Ik ben niet tegen vaccinatie, maar voor mij voelde het nog niet als het moment.”

Als dit niet het moment is, met Omikron in de lucht, wanneer wel?

„Ik weet het niet. Misschien als ik bang word, als corona dichter bij huis komt, of als ik het een keer heb gehad, dat ik dan de noodzaak voel.

„Ik ben ook geen fan van het kabinetsbeleid, ik vind het warrig. Dus ik wacht ook tot dat duidelijk is.”

De wetenschap is toch helder genoeg over het nut van vaccinatie?

„Ja, maar die wetenschap wordt omgezet in beleid, en dat beleid helpt mensen niet bij het maken van de keuze voor vaccinatie. Want eerst zeggen ze: dansen met Janssen, één prik, en dan ben je klaar. Daarna blijkt dat toch niet zo te zijn. En dan zijn twee prikken goed, en nu moet je toch een derde nemen. Dat beleid speelt een rol bij hoe welwillend mensen zijn om zich te laten te prikken.”

Zie jij jezelf als een rolmodel voor jongeren?

„Dat vind ik een lastige vraag. Want ik denk wel dat ik word gezien als rolmodel, maar het is zo zwaar om op je te nemen. Want ik zal niet altijd het juiste voorbeeld zijn.”

Hoe verklaar je je populariteit onder jongeren?

„Ik heb een goede babbel. En ik denk dat ik authenticiteit heb. Veel presentatoren staan ver van de mensen af. Ik denk dat ze bij mij denken: hij zou een gappie van mij kunnen zijn.”

Ook in je raps presenteer je je als die aardige jongen van hiernaast. Je laatste nummer, ‘Overval’, gaat over liefde. Niks geen guns of bitches.

„Geweld is niet mijn straatje. En ik wil niet over dingen rappen die niet mijn eigen werkelijkheid zijn. Ik ben gewoon Défano. Een normale gozer.”

Je lijkt een gevoelige jongen. Je was in tranen toen je geld had opgehaald voor Elazizi met zijn spierziekte. Op televisie bedankte je hem, omdat hij je had laten huilen. Je verklaarde: „Ik sta niet goed in contact met mijn emoties”. Kun je dat uitleggen?

„Ik noem mezelf emotioneel verdoofd. Dat houdt in dat je nooit echt boos bent, of echt verdrietig. Je gevoel is altijd op één lijn en je reageert onverschillig op alles. Daar heb ik lang mee gestruggeld. Pas de afgelopen jaren besefte ik: dat vlakke wil ik niet.”

Hoe kwam je tot dat besef?

„Ik merkte om me heen dat mensen heel blij met dingen konden zijn, en ik niet. Niet als je een hoog cijfer haalt, niet als je cadeautjes krijgt. Als je een Ferrari voor mijn deur zou zetten zou ik nog saai reageren.”

Hoe is dat zo gekomen?

„Ik denk door een moeilijke periode in mijn jeugd. Ik was een jaar of veertien toen mijn stiefvader een psychose kreeg, en daar had het gezin heel veel last van. Ik had altijd wel mijn woordje klaar, dus ik kon in die periode wel in discussie gaan met mijn stiefvader of uitleggen hoe ik me voelde, maar van mijn moeder mocht dat nooit. Dus ik werd monddood gemaakt.

„Mijn stiefvader was in de war en agressief. Ik was altijd waakzaam in die tijd en sliep slecht. En ik nam het mee naar school, maar had het er nooit met iemand erover. Ik had wel gesprekken met docenten die zich verbaasden over mijn slechte cijfers, maar ik gaf nooit mijn thuissituatie de schuld. Voor mij voelde dat alsof ik mijn gezin onder de bus zou gooien.”

Waar was je biologische vader in die tijd?

„Hij beloofde veel dingen, maar kwam die niet na. Dat heeft ook niet geholpen bij mijn emotionele ontwikkeling. Toen heb ik besloten dat het geen zin heeft om over dingen te jammeren of pijn te hebben of gevoel te uiten en heb ik de knop omgezet, ervoor gekozen om niet te voelen.

„Vorig jaar heb ik het contact met mijn vader helemaal verbroken. Ik liep bij een psycholoog en wilde met mijn vader in gesprek over mijn verleden. Maar dat viel niet zo goed. Hij luisterde niet en ging de betere momenten belichten. Toen was het duidelijk voor mij: dan zet ik er een punt achter. Dat was een opluchting.”

Holwijn confronteerde zijn moeder eerst onder vier ogen met zijn jeugdtrauma, en daarna nog eens in TV Avondklok, op de nationale televisie. Vervolgens zei hij tegen haar: „Ik zie dat het u emotioneel maakt. Hoe komt dat zo?” Zijn moeder bleef even stil – oogde perplex – en zei: „Je hebt me nu eigenlijk voor de leeuwen gegooid.” Daarna lachten ze ongemakkelijk. „Een curieuze uitwisseling”, oordeelde de tv-recensent van NRC, maar ook: intieme televisie.

Deel je zulke persoonlijke kwesties met de buitenwereld om jongeren met soortgelijke problemen te helpen of doe je het voor jezelf?

„Vooral voor mezelf. Sinds die psycholoog voelde het alsof ik altijd in een leugen had geleefd. Ik deed altijd alsof mijn leven rooskleurig was. Ik had een vader en een moeder en een dak boven mijn hoofd. Nadat ik had beseft dat ik eigenlijk in een heel benarde situatie had gezeten, moest ik wel in mijn waarheid gaan leven.”

Leuk voor je moeder, zo op tv!

„Tja, ik had voor dat interview niks voorbereid en zij wist ook niet dat het een interview ging worden. Ik had pas heel laat bedacht: dit is mijn eerste keer zo op tv, mijn moeder móét erin. Omdat ik haar op een voetstuk plaats. Ik had haar ook bij me tijdens mijn rapopname voor [hiphopplatform] 101Barz. Andere rappers komen met tien man, en ik kom met mijn moeder aanzetten.”

Zij is wel de vrouw die jou als kind „monddood” heeft gemaakt.

„Ze wilde me beschermen. Wat ik achteraf helemaal niet chill vond en averechts werkte. Maar naar haar idee was dat het beste wat ze kon doen. Ik ben nooit boos op haar geweest.”

Toen je in FC Avondklok racisme onder moslims aankaartte, oogstte je zoveel haat dat je de mogelijkheid om te reageren hebt uitgezet. Er ging ook een foto van je moeder rond in racistische chatgroepen. Reageerde je daar ook vlak op?

„Ja, dat is het voordeel van die emotionele verdoving. En ik had die haat al verwacht. Eigenlijk doe ik dat al mijn hele leven: me indekken voor teleurstellingen. Mijn moeder gaf me van jongs af aan mee: dikke huid anders lig je eruit.”

Is er ook een verband tussen racisme en je emotionele verdoving?

„Zeker. Ik heb altijd een dikke huid moeten hebben, omdat ik dagelijks tegen stigma’s moet vechten. Dat doet iets met je, vooral als mensen dat niet willen zien. Ik heb vaak gesprekken gehad waarin mensen zeiden: ‘Is het nou echt zo erg? Je bent in Nederland, het is een vrij land.’ Maar mensen, het is gewoon te googlen! Zoek op racisme en zie dat het waar is dat mensen niet worden aangenomen op basis van hun achternaam.”

Had je als je niet van Surinaamse komaf maar wit was geweest al wel een eigen talkshow op tv gehad?

„Zeker. Ik heb genoeg gesprekken gevoerd in Hilversum met mensen die mij graag wilden hebben, maar dan op een gegeven moment zeggen: ‘Daarboven heerst een bepaald systeem, een bepaalde hiërarchie, dus tja …’ Ze zeggen natuurlijk niet dat het komt omdat ik zwart ben. Maar dat voel je gewoon. Men is banger om fouten te maken met een donkere man dan met een witte man. En Hilversum wordt gedomineerd door oude witte mannen. Ik ben er niet boos over, het is wat het is.”

Waarom koos je als tiener voor het Hervormd Lyceum in het deftige Amsterdam-Zuid?

„Ik ging erop omdat ik het idee had dat een vwo-diploma van daar meer waard zou zijn, omdat de school hoger aangeschreven staat dan een zwarte school in de Bijlmer. Maar ook was ik bang dat ik in mijn eigen omgeving niet serieus genoeg zou zijn om te leren, te veel zou lachen.”

En hoe vond je het in Zuid?

„Geinig. Ik kwam in een superwitte omgeving. Ik was een van …misschien vijf mensen van kleur. Het was heel anders, ik wist niet wat me overkwam. En de andere leerlingen begrepen niks van mij. Niks van Zuidoost. Mijn haar begrepen ze ook niet. Omdat ik anders was, was ik wel populair. Maar ik voelde me onbegrepen. En ik vond het ver. Dus ik heb het maar een jaar volgehouden.”

Voel je je comfortabeler in de samenleving naarmate je ouder wordt?

„Niet echt. Je blijft de hele tijd preventief bezig met hoe je wellicht over kunt komen. Ik merk vaak in gesprekken dat ik één-nul achter sta, omdat mensen al een beeld hebben van een zwarte rapper uit Zuidoost. Dat beeld moet je dus eerst wegwerken voor het gesprek kan beginnen.”

Binnen vijf jaar heb je je eigen talkshow op tv, zei je vier jaar geleden. Maar toen je een keer de kans kreeg, met TV Avondklok, trok je maar 56.000 kijkers – terwijl je op Instagram wel eens de 90.000 aantikte.

„Die tv-show is niet gemaakt voor de kijkcijfers. Mijn doelgroep kijkt geen tv. Ze kijken op hun mobieltje en gaan intussen iets anders doen, naar buiten, naar de wc. Tv is heel statisch en dat maakt het moeilijk voor de jeugd.

„Ik twijfel soms of ik die talkshow op tv nog echt wil. Ik wil ook wel iets heel nieuws doen. Ik zou graag een programma maken met kinderen. Zij zijn zó puur en bekijken de wereld op een heel andere manier. Ik merk dat ik in contact met kinderen wél in contact sta met mijn gevoel. Alsof ik mijn muur laten zakken en écht open sta.”