Medische ethiek wordt ‘vrije kwestie’ in de coalitie

Medische ethiek Over zaken als voltooid leven moeten Kamerleden straks bij het stemmen een eigen afweging maken.

D66 wil een wet invoeren voor niet-zieke ouderen met een doodswens.
D66 wil een wet invoeren voor niet-zieke ouderen met een doodswens. Foto Hans van Rhoon/ANP

Over weinig onderwerpen zijn de twee liberale en twee christelijke partijen het zo oneens als over de medisch-ethische kwesties. Daarom hebben ze er – net als in 2017 – veel woorden voor nodig in het coalitieakkoord, maar zijn de afspraken weinig concreet. De partijen benadrukken het belang van „een zorgvuldig en respectvol debat”. Fracties mogen hun lopende initiatiefwetten doorzetten en die zijn dan een ‘vrije kwestie’ in het parlement, wat betekent dat Kamerleden een eigen, individuele afweging mogen maken bij het stemmen. Deze benadering heeft als voordeel dat partijen binnen de coalitie van mening kunnen blijven verschillen, en sluit bovendien goed aan bij de roep om meer dualisme en een grotere invloed van de Tweede Kamer.

Voor D66 betekent deze afspraak dat de ‘voltooidlevenwet’ deze regeerperiode zou mogen worden behandeld, net als het voorstel voor het afschaffen van de wettelijke bedenktijd van vijf dagen voor abortus. Dat kunnen de liberalen als winst uitleggen. Toch is de gevoeligheid rond voltooid leven allerminst verdwenen, liet ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers woensdag direct blijken. Als de Tweede én Eerste Kamer de wet die mensen boven de 75 het recht geeft uit het leven te stappen zouden aannemen, „gaat de ChristenUnie het niet uitvoeren”. Oftewel: dan dreigt een crisis en zou alleen een politieke truc een kabinetsval kunnen voorkomen.

De vraag is of de voltooidlevenwet echt tot een kabinetscrisis hoeft te leiden. D66 kwam al in 2016 met het voorstel, maar maakt niet veel haast met de behandeling. Daarom kan het nog jaren duren voor zowel de Tweede als Eerste Kamer de wet hebben besproken en een meerderheid is in beide Kamers nog onzeker. Als de wet later in de kabinetsperiode zou worden aangenomen, kan het kabinet ook besluiten de wet nog niet te tekenen (het zogeheten ‘contraseign’). Dan heeft D66 de politieke winst binnen, maar zou de wet pas de volgende regeerperiode ingaan en kan een kabinetsval worden afgewend.

VVD en D66 krijgen onder meer de ruimte voor een wetswijziging die het speciaal kweken van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek mogelijk maakt, wat nu verboden is. De ChristenUnie, die fel tegen embyrokweek is omdat de partij embryo’s als het begin van leven ziet, heeft afgedwongen dat deze wet niet deze regeerperiode in het parlement zal worden behandeld.