Onderzoek: supermarkt stuurt klant te weinig op dierenwelzijn

Duurzaamheid De supermarkt heeft diervriendelijke producten, maar ook vlees, vis en zuivel zonder keurmerk. Ook om de vleesconsumptie terug te dringen ligt er nog een taak voor de supers, stelt ideëel marktonderzoeker Questionmark.

Behalve met acties voor vegaproducten sturen supermarkten niet op minder vlees eten. Coop, Plus en AH hadden in een steekproef van reclamefolders het meeste vlees in de aanbieding.
Behalve met acties voor vegaproducten sturen supermarkten niet op minder vlees eten. Coop, Plus en AH hadden in een steekproef van reclamefolders het meeste vlees in de aanbieding. Foto Sabine Joosten/ANP

Supermarkten praten wel over diervriendelijker vlees, maar laten de keuze aan de consument. Veel dierlijke producten hebben geen keurmerk voor dierenwelzijn en consumenten worden nauwelijks gestimuleerd diervriendelijker te kiezen.

Dat stelt het ideële onderzoeksbureau Questionmark, dat het assortiment, de aanbiedingen en de doelen onderzocht van Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Aldi, Plus, Dirk en Coop (inmiddels overgenomen door Plus). Deze supermarktketens zijn samen goed voor 80 procent van de markt. Ekoplaza werd in het onderzoek meegenomen als voorbeeld: deze super verkoopt alleen biologisch vlees en dit krijgt automatisch drie sterren, de hoogste kwalificatie van het Beter Leven-keurmerk. Meer sterren betekent meer ruimte, daglicht en afleiding voor de dieren. Vanaf twee sterren kunnen ze ook naar buiten.

De reguliere supermarkten bieden wel diervriendelijker alternatieven, maar verkopen ook vlees zonder keurmerk, van dieren die minder diervriendelijk worden gefokt, gehouden, vervoerd en geslacht. Aldi heeft in veel categorieën helemaal geen driesterrenvlees. En bij alle winkels is het moeilijk bitterballen of kipschnitzel met een keurmerk te vinden.

Minder vlees

Bij Albert Heijn heeft 23 procent van het huismerk en 55 procent van het A-merk varkensvlees nog geen dierenwelzijnskeurmerk. Opvallend, vindt Questionmark, omdat AH in 2010 al toezegde alleen nog Beter Leven-varkensvlees te verkopen.

Behalve met acties voor vegaproducten sturen supermarkten niet op minder vlees eten. Ongeveer de helft van het vlees in de reclamefolders uit de steekproef voldoet aan dierenwelzijnseisen. Coop, Plus en AH hadden het meeste vlees in de aanbieding. AH ruim 2,5 keer zoveel als Lidl.

Bij AH, dat zichzelf neerzet als duurzaamste supermarkt, waren diervriendelijke aanbiedingen in de minderheid of waren scharrel- of biovlees uitgezonderd van de kortingsacties. Ekoplaza probeert als enige de vleesconsumptie te verlagen en heeft de minste vleesaanbiedingen, AH spreekt liever over ‘inspireren’. AH en Jumbo zijn wel het meest transparant over de cijfers, volgens de onderzoekers.

De plofkip verdwijnt in 2023 uit alle supermarkten. Maar bij Aldi, Lidl en Dirk gaat het alleen om verse kip. Plus spreekt over „alle” kip, maar bij alle supermarktketens moet nog blijken of dit ook voor kip in pizza of diepvriesmaaltijden geldt.

Lees ook: Van vleesschaamte is geen sprake

Zuivel en vis

Bij zuivel is minder te kiezen als het om dierenwelzijn gaat: keurmerken als On the Way to PlanetProof en het AH-label Beter voor Koe, Natuur en Boer stellen volgens Questionmark onvoldoende eisen aan dierenwelzijn. Ook voor vis is er weliswaar een keurmerk, maar dat gaat (nog) niet over dierenwelzijn. Ekoplaza, Jumbo en AH zijn daarover in gesprek met leveranciers.

De supermarkten verkopen bijna alleen nog eieren met minimaal één ster voor dierenwelzijn, hoewel AH en Jumbo hier met sommige eieren nog onder blijven. Voor eieren, zuivel en vlees geldt trouwens dat diervriendelijk niet altijd beter is voor natuur en milieu.

Plus springt er in een aantal opzichten uit. Deze super verkoopt enerzijds alleen nog biologische melk, karnemelk en yoghurt, maar schrijft ook dat niet is aangetoond dat vissen kunnen lijden. Plus verkoopt eieren met minimaal twee sterren, maar in het vleesschap is voor veel producten geen optie met drie sterren.

Het rapport van Questionmark raakt aan de vraag wie ervoor verantwoordelijk is dat Nederlanders minder dierlijke en meer plantaardige eiwitten gaan consumeren – onderdeel van het klimaatakkoord. Questionmark vindt dat de supermarkten dat op zich moeten nemen: „Zij kunnen kiezen om alléén nog dierlijke producten met een dierenwelzijnskeurmerk te verkopen”, zegt directeur Charlotte Linnebank. De meeste supermarkten vinden juist dat de consument de keuze moet maken voor gezonder, duurzamer en diervriendelijker.