De kiezelalg, Ditylum brightwelli

Foto Jan van IJken

Plankton doet niet onder voor het mooiste siervuurwerk

Ademloos blijf je kijken naar alle soorten die Jan van IJken met een speciaal planktonnet uit de Nederlandse wateren viste voor zijn film Planktonium.

Kleurrijk, fonkelend, spectaculair. Wie opziet tegen een vuurwerkloze Oud en Nieuw doet er goed aan om tijdens de jaarwisseling de film Planktonium van Jan van IJken aan te zetten. Een muzikaal onderwaterballet dat niet onderdoet voor het mooiste siervuurwerk. Ademloos blijf je kijken naar de soorten die Van IJken met een speciaal planktonnet uit de Nederlandse wateren viste: van bosvijvertjes tot het Grevelingenmeer en de Noordzee. „Overal kom je weer andere soorten tegen”, vertelt hij aan de telefoon.

Jaren geleden raakte Van IJken – die eerder een indrukwekkende film maakte over een salamanderembryo – gebiologeerd door plankton. „Als je door de microscoop kijkt naar al die vormen, kleuren en details gaat er een verborgen wereld voor je open. En dan te bedenken dat die zich gewoon in een plasje bij je om de hoek bevindt.”

Hoewel het Van IJken aanvankelijk te doen was om de verwondering, raakte hij ook steeds geïnteresseerder in de ecologische functies van plankton.

Zo wordt volgens sommige schattingen bijna de helft van alle zuurstof op aarde door plantaardig plankton geproduceerd. „Ook speelt dat zogeheten phytoplankton een grote rol in de opslag van koolstofdioxide. En zoölogisch plankton staat aan de basis van de voedselketen onder water.”

De soorten in zijn film bracht Van IJken op naam met behulp van naslagwerken. Op zijn website is een lange lijst te zien met de namen van vrijwel al het ‘acterende’ plankton in zijn film. „Enkele namen ontbreken nog. Daarover wil ik binnenkort bij experts te rade gaan.”

Het plankton in dit artikel is al wel op naam gebracht. Zo is er een watervlo te zien met embryo’s. Verder, een stralendiertje, een kolonie kiezelalgen samen met een rode alg kiezelalgen, een Cyanobacterie Gloetrichia, een Watervlo van de soort Chydorus sphaericus,Desmide-algen, een Eenoogkreeftje met kiezelalgen en een Ei van een manteldier.

Een stralendiertje Foto Jan van IJken

Een kolonie kiezelalgen samen met een rode alg. Foto Jan van IJken

Kiezelalg, Ciscinodiscus Foto Jan van IJken

Cyanobacterie Gloetrichia Foto Jan van IJken

Watervlo van de soort Chydorus sphaericus met eitjes Foto Jan van IJken

Een watervlo met embryo’s. Foto Jan van IJken

Ei van een manteldier Foto Jan van IJken

Desmide-algen Foto Jan van IJken

Eenoogkreeftje met kiezelalgen Foto Jan van IJken