Voorstel oppositie: 150 miljoen voor Rembrandt? Dan ook 150 miljoen naar culturele zzp-ers

Kamerdebat De Tweede Kamer uitte donderdag weinig bezwaar tegen de aankoop van De Vaandeldrager van Rembrandt voor 150 miljoen euro. Wel kwam er een voorstel voor gelijke steun aan culturele zzp’ers.

De Vaandeldrager van Rembrandt (1636).
De Vaandeldrager van Rembrandt (1636). Foto: in het publieke domein

Het besluit van de Nederlandse staat om 150 miljoen uit te trekken voor de aankoop van Rembrandts zelfportret De vaandeldrager door het Rijksmuseum staat in schril contrast met de onwil van de regering om de makers in de culturele sector te steunen. Dat vindt een belangrijk deel van de oppositie, en dat lijkt ook het voornaamste kritiekpunt op de beslissing de Rembrandt aan te kopen.

Woensdag dienden onder anderen cultuurwoordvoerders Lilianne Ploumen (PvdA), Lisa Westerveld (GroenLinks) en Peter Kwint (SP) een amendement in: er moet voor eenzelfde bedrag als voor de Rembrandt betaald wordt, een vangnetregeling komen voor de zzp’ers in de cultuursector. Over de aankoop van de Rembrandt en het amendement stemt de Tweede Kamer volgende week. Kamervragen over het aankoopproces kunnen nog tot vrijdagochtend worden ingediend.

Ploumen: „Dat deze Rembrandt straks weer voor iedereen te zien is, is prachtig. Maar de makers van nú zitten in een penibele situatie en worden niet genoeg gesteund. Het kabinet moet ervoor zorgen dat mensen later net zo trots kunnen zijn op de huidige makers als wij nu zijn op Rembrandt.”

Ploumen kon nog niet zeggen of ze zal stemmen vóór het extra geld voor de Rembrandt als er niet ook een vangnetregeling komt. Ook Lisa Westerveld kon daarover nog geen uitspraak doen.

Geen steun voor zzp-ers

De timing van de aankoop van de Rembrandt was woensdag beroerd. Op hetzelfde moment werd in een taai kamerdebat over de nieuwe ronde generieke coronasteunmaatregelen duidelijk dat het demissionair kabinet geen extra geld wil uittrekken voor de zzp’ers, door bijvoorbeeld de regels voor de steun te versoepelen. Veel van deze zelfstandigen – de meeste zogeheten ‘makers’ zijn niet in loondienst – komen voor geen enkele coronasteunmaatregel in aanmerking maar zijn wel hard getroffen door de coronamaatregelen. Vorige week stuurde de Creatieve Coalitie, waarin veel van de makers verenigd zijn, een brandbrief aan de Tweede Kamer om de regelingen aan te passen en een vangnetregeling in het leven te roepen.

De sector zelf noemt het onlogisch en onrechtvaardig dat er wel inkomenssteun is voor werknemers en niet voor zelfstandigen, in een sector waar het overgrote deel van de makers zzp’er is. Zij moeten nu bij de gemeente een aangepaste versie van bijzondere bijstand aanvragen. Vervolgens krijgen ze van de gemeente te horen dat ze zich moeten ‘heroriënteren’, omdat in andere sectoren volop werk is. „Daaruit spreekt zoveel minachting”, zegt GroenLinks- kamerlid Westerveld. „Makers zijn specialisten, goed opgeleid, en ze maken mooie dingen waar mensen graag naar komen kijken. Door ze nu niet te steunen, helpen we de hele sector om zeep.”

Het heeft niets met minachting te maken, vindt VVD-kamerlid Thierry Aartsen. „Integendeel. Het is een belediging om te doen alsof deze makers maar één ding kunnen. Het is gezond dat mensen zich heroriënteren, omdat er voorlopig effecten zullen zijn van de pandemie, tussen nu en zeg eens vijf jaar.”

Kunstorganisaties, betaal je eigen mensen fatsoenlijk

Een deel van de problemen van de zzp’ers wordt veroorzaakt doordat instellingen de sectorspecifieke steun die zij krijgen, onvoldoende doorspelen aan de makers. Dat was nadrukkelijk wel de bedoeling bij het vaststellen van de steunpakketten. Staatssecretaris Hans Vijlbrief (Financiën, D66) heeft woensdag toegezegd met minister Van Engelshoven te bespreken hoe dat beter kan, en de kamer daar volgende week over in te lichten.