Recensie

Recensie Boeken

In dit klimaatboek komt het woord ‘ik’ 1.593 keer voor

Klimaatcrisis In Warmte beschrijft klimaatactivist Daniel Sherrell zijn geestelijke worsteling met klimaatverandering, alias ‘het Probleem’.

Klimaatmars in november Amsterdam.
Klimaatmars in november Amsterdam. Foto Jennifer Knuchel

Als het over het klimaat gaat, gaat het vaak over kinderen. Wereldleiders toonden op de klimaattop in Glasgow foto’s van hun kleinkinderen; Greta Thunberg was nog leerplichtig toen haar faam als activist begon. Dus het is niet zo opmerkelijk dat de Amerikaanse klimaatactivist en debutant Daniel Sherrell de (vaker gekozen) vorm van een brief aan zijn toekomstige kind gebruikt om te vertellen hoe klimaatverandering hem raakt.

Sherrell (1990) noemt klimaatverandering, en alles wat daarmee samenhangt, ‘het Probleem’. Dat bepaalt zijn leven en niet alleen omdat hij als klimaatactivist werkt. ‘Het Probleem’ is voor hem een angstaanjagend en somber makend fenomeen, waarbij het zelfs maar de vraag is of hij wel een kind op deze wereld moet zetten. Uiteindelijk kiest hij daar wel voor. Zo gaat hij voor een psychologische en emotionele benadering van het klimaatprobleem en maakt daarmee de keuze voor een cruciaal perspectief. Want juist dat persoonlijke aspect is belangrijk in de omgang met klimaatverandering. Voor sommigen, met name jongeren, zelfs zeer belangrijk. Zij zien hun levenskansen bedreigd door de overvloedige uitstoot van broeikasgassen door eerdere generaties en ondervinden daarvan nu al de gevolgen, vooral op mentaal vlak.

Stilteretraite

Sherrell onderzoekt zijn eigen gevoelsleven diepgaand. In een bloemrijke stijl vol metaforen beschrijft hij zijn reacties op alles rond klimaatverandering, van orkanen tot aan de overwinning van Donald Trump in 2016. Van distantie is weinig sprake. Ja, hij beseft dat hij als witte ‘hetero cisgender’ in een rijk land privileges geniet. Hij ondervindt geen acute bedreiging van klimaatverandering. Toch staat hij centraal. Het woord ‘ik’ komt 1.593 keer voor op de 272 pagina’s van het boek, drie keer zoveel als ‘het Probleem’.

Soms komt Sherrell zelfs gevaarlijk dicht in de buurt van een parodie op zijn eigen verhaal. Bijvoorbeeld als hij twee keer in retraite gaat, waaronder een tiendaagse stilteretraite.

Zijn speurtocht leidt ook wel tot aardige inzichten. Zo schrijft hij dat activisten soms meer bezig zijn met het vermijden van hypocrisie dan met het opbouwen van politieke macht.

Clichés worden echter niet vermeden: zo raadt hij zijn toekomstige kind aan niet te denken dat ‘een wereld in brand’ de enige mogelijke toekomst is en adviseert hoop te houden. Dat is eigenlijk geen advies aan het kind maar vooral aan hemzelf en de lezer. Door zijn denkbeeldige kind als omweg te gebruiken, maakt hij het zichzelf gemakkelijk. Want het kind spreekt niet terug.

Bij sommige lezers zal deze persoonlijke benadering aanslaan: eindelijk een boek over klimaatverandering zonder saaie samenvattingen van IPCC-rapporten, maar met gevoel. Anderen zal het afschrikken, dit overdadige vertoon van millennialleed.

Lees ook: Het volgende slachtoffer van klimaatverandering: de psyche

Af en toe had ik medelijden met het toekomstig kind van Daniel Sherrell. Dat krijgt niet alleen te maken met een rap opwarmende aarde, maar ook met alle zielenroerselen van zijn vader. Dat maakt het vast niet makkelijker.