Gevluchte luchtverkeersleider: kaping Ryanair-vliegtuig is werk van KGB

Vlucht FR4978 Een naar Polen gevluchte luchtverkeersleider bevestigt dat de kaping van het Ryanair-vliegtuig een operatie was van de Wit-Russische KGB.

Tussen de bagage werd op de luchthaven van Minsk gezocht naar een bom. Die bleek niet aan boord te zijn.
Tussen de bagage werd op de luchthaven van Minsk gezocht naar een bom. Die bleek niet aan boord te zijn. Foto AFP

De gedwongen landing in Minsk van een Ryanair-vliegtuig in mei van dit jaar gebeurde met directe betrokkenheid van de Wit-Russische veiligheidsdienst KGB. Een KGB-agent was aanwezig in de verkeerstoren op de luchthaven van Minsk en heeft de luchtverkeersleider instructies gegeven.

Dat meldt The New York Times op basis van informatie van de betrokken luchtverkeersleider. Hij is gevlucht naar Polen en werkt mee aan Pools onderzoek naar de kaping. Dat land is betrokken omdat de vlucht werd uitgevoerd met een in Polen geregistreerde Boeing 737, van een Poolse dochtermaatschappij van Ryanair.

De piloten van het Ryanair-vliegtuig, op 23 mei onderweg van Athene naar Vilnius, kregen boven Wit-Rusland een melding van de Wit-Russische luchtverkeersleiding. Er zou een bom aan boord zijn, die boven Vilnius kon ontploffen. De gevluchte luchtverkeersleider is degene die de piloten vertelde dat er een bom aan boord was. Het toestel maakte een gedwongen landing in Minsk. Daar werden twee passagiers, blogger Roman Pratasevitsj en zijn vriendin Sofia Sapega, gearresteerd. De kaping veroorzaakte veel internationale woede en leidde tot nieuwe Europese en Amerikaanse sancties tegen het regime van de Wit-Russische machthebber Alexandr Loekasjenko.

Lees ook deze reconstructie van de Ryanair-kaping

Vermoedens bevestigd

Dat de bommelding onzin was, was al duidelijk, en dat de kaping een KGB-operatie was, werd ook al vermoed. Pratasevitsj werd bij zijn reis naar Athene en terug naar Vilnius gevolgd door een Wit-Rus die in Minsk achterbleef. Dankzij het getuigeverslag van de luchtverkeersleider is nu bevestigd dat de KGB de leiding van de luchtverkeersleiding tijdelijk overnam. Tijdens het incident hield de KGB-officier „doorlopend telefonisch contact met iemand aan wie hij rapporteerde wat er met het vliegtuig gebeurde”, aldus de directeur van de Poolse Nationale Veiligheidsdienst in The New York Times.

De luchtverkeersleider, die in de krant met naam wordt genoemd, is een Georgiër die met een Wit-Russische vrouw is getrouwd. Hij zou in juni naar Polen zijn gevlucht, collega's dachten dat hij op vakantie was naar Georgië. Hij zou zich in Warschau eerst hebben gemeld bij de Amerikaanse ambassade, die hem doorstuurde naar de Poolse autoriteiten. Waar hij nu verblijft, is onbekend.

Behalve Polen doet ook VN-luchtvaartorganisatie ICAO onderzoek naar de kaping. Het definitieve rapport zou in november verschijnen, maar is uitgesteld naar januari 2022. Volgens een woordvoerder van ICAO omdat „de resultaten nog moeten worden afgerond en vertaald”.

Lees ook het transcript van het contact tussen piloten en luchtverkeersleiding

Pratasevitsj verscheen na zijn arrestatie diverse malen in video’s van de Wit-Russische regering, waar hij spijt betuigde over zijn kritiek op het regime. Vrijwel zeker is zijn ‘bekering’ afgedwongen door marteling. De definitieve aanklacht tegen Sofia Sapega, zijn Russische vriendin, werd woensdag bekend gemaakt door de Wit-Russische autoriteiten. Onder meer vanwege ‘haatzaaien’ kan zij worden veroordeeld tot zes jaar celstraf.