Ruzie over verkoop akkers Flevoland aan Facebook

Datacentrum Facebook Het Rijksvastgoedbedrijf wil geen grond verkopen, die gemeente Zeewolde nodig heeft voor een energieslurpend datacentrum van Facebook.

Nabij de Knardijk in Zeewolde moet het nieuwe datacentrum van Facebook komen. Foto Eric Brinkhorst
Nabij de Knardijk in Zeewolde moet het nieuwe datacentrum van Facebook komen.

Foto Eric Brinkhorst

Het Rijksvastgoedbedrijf ligt dwars bij de plannen van Facebook om in Zeewolde op landbouwgrond van het Rijk een van de grootste datacentra van Europa te bouwen. De grond-en vastgoedbeheerder van de overheid wil tachtig hectare boerenland in Zeewolde voorlopig niet aan Facebook verkopen.

Het Rijksvastgoedbedrijf eist dat Facebook en de gemeente nieuwe plannen over het benutten van restwarmte en duurzaamheid opstellen, voordat het een beslissing neemt over de verkoop van de grond. In principe heeft de dienst, die onderdeel is van het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK), een verkoopstop op vruchtbare landbouwgrond.

Door die duurzame eisen neemt de gemeenteraad in Zeewolde op 16 december een beslissing over het bestemmingsplan van het te ontwikkelen terrein, zonder de concrete plannen van het datacentrum te kennen.

Lees ook: Het Rijk regelde onder druk van Facebook voorrang op het stroomnet

De gang van zaken laat zien hoe verschillende onderdelen van de overheid botsen over het datacentrum. Uit recent vrijgegeven stukken blijkt ook dat er al tijden op het ministerie van Landbouw en dat van Binnenlandse Zaken grote bezwaren leven. Het ministerie van Algemene Zaken (Rutte) en voormalig minister van Economische Zaken Eric Wiebes (VVD) maakten zich vorig jaar juist nog hard voor een snelle, positieve beslissing omtrent het datacentrum – ondanks bedenkingen van hoge EZ-ambtenaren.

Gebrek aan landelijk beleid

In de landelijke en provinciale politiek leven steeds meer vragen over de gang van zaken rond de komst van het datacentrum. In het vragenuurtje van de Tweede Kamer riep dinsdag een groot aantal partijen op tot het formuleren van een landelijk datacentrum-beleid. Woensdagmiddag klaagde de oppositie tijdens een debat in de Provinciale Staten in Flevoland over het gebrek aan openheid en inspraak.

Eén van de grote twistpunten in Zeewolde is het hergebruik van restwarmte, waarvoor Facebook nog geen duidelijke plannen heeft. Zo is er in de buurt geen warmtenet of woonwijk waar de restwarmte aan geleverd kan worden. Ook levert het luchtgekoelde datacentrum slechts lauwwarme restwarmte, die niet direct geschikt is voor een warmtenet.

Een woordvoerder van de gemeente bevestigt dat er nog geen overeenstemming is met het Rijksvastgoedbedrijf en dat Meta (zoals Facebook sinds kort heet) de nieuwe plannen binnenkort laat doorrekenen door TNO.

Ook een recent arrest van de Hoge Raad bemoeilijkt de verkoop van de grond aan Facebook. Het Rijksvastgoedbedrijf (en andere overheden) mogen niet langer één op één stukken grond verkopen, zonder in kaart te brengen of er andere gegadigden zijn, bijvoorbeeld via een veiling of een aanbesteding. Aanbestedingsexpert en advocaat Bert Lejeune van Paulussen Advocaten zegt dat ook andere partijen moeten kunnen bieden op de grond waar nu het datacentrum in Zeewolde gepland staat.