Opinie

Nina Hagen en Angela Merkel: ich háb’ keine Pflicht

Voor het afscheid van Angela Merkel als bondskanselier koos die onder meer ‘Du hast den Farbfilm vergessen’ van Nina Hagen. Maar Joyce Roodnat weet: Hagen heeft songs gemaakt die passender en spannender waren geweest.

Joyce Roodnat

Even gaf het een rimpeling: Angela Merkel selecteerde een song van punk-singer-songwriter Nina Hagen als een van de muziekstukken die haar afscheid als Bundeskanzlerin mochten opluisteren. Prachtig, dacht ik. Maar een week later is het gereduceerd tot fun fact. Hagen had beter verdiend dan deze mini-comeback.

Nou was de keuze voor haar song ‘Du hast den Farbfilm vergessen’ al niet gelukkig. Ja, hij verwijst naar het grauwe leven in de DDR, passend want Merkel is een DDR-kind. Maar verder… Van een hedendaags publiek kun je niet verwachten dat het de song doorheeft. Alleen de 55-plussers weten nog vagelijk dat de kleurenfoto een luxe was en het maken van elke foto een beredeneerde keuze. Want een filmpje telde 36 foto’s en elke afdruk werd apart afgerekend. Roep nu tegen iemand met een smartphone in de aanslag: „zonde van je rolletje”, en er komt een glazige blik terug: waar héb jij het over?

Ook muzikaal was Merkels keuze een misser. Het zou worden uitgevoerd door een militair orkest. Vind ik lekkere muziek sinds ik als kind door de kamer marcheerde op de lp met de taptoe van Delft. Maar Hagens satire op de hoempaschlager werd op slag handtam van dat orkest. Terwijl Merkel zat te kijken of ze iets kwijt was, zeilde Hagens brille reddeloos de nacht in.

Nina Hagen, multitalent en muziekfenomeen die de jaren 70 (over grauw gesproken) in hellelicht zette, schreef poëtische en maatschappijkritische songs die het containerbegrip ‘punk’ ver achter zich laten. En wat ze, de mond gesperd, de ogen rollend, deed met haar geschoolde, machtige sopraan joeg schrik aan, zo onconventioneel was het en toch zo goed. En dan haar uiterlijk. Punk wilde lelijk zijn, met een veiligheidsspeld door je wang en een paperclip in je ontstoken oor. Hagen niet. Die haalde het verwachtingspatroon van lief en mooi onderuit met zwarte lipstick en welgemikte todden.

Had Merkel nou maar gekozen voor ‘Naturträne’ – en niet omdat dat Hans van Manen er denderend ballet op maakte (In and Out, 1983). Als er nou iets Merkels regime typeert, dan dit. Krijsend als Kuifjes Bianca Castafiore (maar wél zuiver), kokhalzend, klokkend als een kip, spuugt Hagen een lied over ons uit dat spreekt van roekeloze levenswil. Was het orkest met deze song uitgedaagd dan had het geschiedenis geschreven.

Zodra ik begin over Nina Hagen wordt me toegevoegd dat ze nu ‘in de Heer’ is. Alsof dat een schande is. En los daarvan, haar songs leven en blijven geldig. Neem ‘Unbeschreiblich weiblich’, dat zonder omhaal begint met: Ich war schwanger / Mir ging’s zum Kotzen… In 1978 gaf zij daarmee al het antwoord op de zelfgenoegzaamheid van de pro-lifebeweging die vrouwen gebiedt om hun lichaam ter beschikking te stellen aan een overtuiging die de hunne niet is. Namelijk: ich háb’ keine Pflicht. Die song had Merkel ook kunnen kiezen. Met de groeten aan het Amerikaanse Hooggerechtshof.