Nederlandse boycot Winterspelen in Beijing opnieuw op tafel

Winterspelen Pas nog stemde de Kamer tegen een boycot van de Winterspelen in Beijing. Nu zou zo’n stap, na die van de Amerikanen, kansrijker zijn.

Demissionair minister Ben Knapen (Buitenlandse Zaken, CDA) vindt het „prematuur” om nu al een beslissing te nemen over het al dan niet sturen van een regeringsdelegatie.
Demissionair minister Ben Knapen (Buitenlandse Zaken, CDA) vindt het „prematuur” om nu al een beslissing te nemen over het al dan niet sturen van een regeringsdelegatie. Foto Remko de Waal/ANP

Gaat ook Nederland zonder diplomatieke vertegenwoordiging naar de Winterspelen in China? Nu de VS hiertoe hebben besloten, ligt die vraag op tafel. Alweer, want twee weken geleden, voor het Amerikaanse besluit, vroegen GroenLinks en coalitiepartners D66 en ChristenUnie het kabinet al eens „geen regeringsafvaardiging” te sturen, vanwege de mensenrechtenschendingen daar. Een motie hierover kwam toen vier stemmen tekort. Nu is opnieuw een soortgelijke motie in de maak – en die lijkt kansrijker door de Amerikaanse stap.

De Kamer is huiverig voor een herhaling van de Winterspelen in Sotsji in 2014, toen koning Willem-Alexander werd gefotografeerd terwijl hij het glas hief met de ‘sterke’ man in Rusland, Vladimir Poetin. Dinsdagavond zei minister Ben Knapen (Buitenlandse Zaken, CDA) dat de koning „al geruime tijd geleden” zelf besloten heeft om niet naar Beijing te gaan. Met corona als reden: de Winterspelen zijn zonder publiek en als de koning wel gaat ontstaat er een onwenselijk beeld, aldus Knapen.

Lux et Libertas Lees ook dit NRC-commentaar: Grijp Winterspelen aan om aandacht te vragen voor lot Oeigoeren

Knapen vindt het „prematuur” om nu al een beslissing te nemen over het al dan niet sturen van een regeringsdelegatie. Hij vroeg de Kamer „ruimte”. Knapen praat maandag met Europese collega-ministers en wil eerst met hen „argumenten uitwisselen” en „in gezamenlijkheid tot een conclusie te komen”. Volgens de minister is het belangrijk dat de EU eendrachtig optreedt in deze.

VVD open voor boycot

De VVD, die twee weken terug tegen de China-motie stemde, zegt desgevraagd open te staan voor een boycot. „Als de regering denkt dat ze rondom de Olympische Spelen weinig voor elkaar kunnen krijgen, kan het beter zijn om net als de VS thuis te blijven”, zegt Kamerlid Ruben Brekelmans.

Brekelmans zou het wel „verstandig” vinden om binnen de EU zoveel mogelijk één lijn te trekken. Hij vraagt zich ook af of het niet effectiever is om wél te gaan en op hoog niveau China aan te spreken over de schending van mensenrechten en oneerlijke handelspraktijken.

Minister Knapen voorziet dat de discussie over China ook binnen de EU flink zal oplaaien. Welke kant die opgaat is nog onduidelijk. Italië wil niet meedoen met de Amerikanen. De Europese Commissie lijkt op twee gedachten te hinken. Ook Duitsland twijfelt nog. In het recent gepubliceerde coalitieprogramma van de nieuwe regering in Berlijn stond stevige taal over China, maar dinsdag ontweek bondskanselier Olaf Scholz tot driemaal toe vragen over China en de Winterspelen.

Litouwen heeft al wel besloten tot een boycot, maar dat land staat onder zware Chinese economische druk sinds het Taiwan toestemming heeft gegeven om een diplomatieke missie te openen in Vilnius. Litouwse exporteurs krijgen op dit moment geen toegang meer tot de Chinese markt.

Lees ook: Europa moet kiezen: een belangrijke speler zijn in de wereld, of een speeltje

Volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma is het jammer dat de discussie pas loskomt nu de VS „een geopolitieke paraplu hebben geopend waar iedereen onder kan schuilen”. Als de EU meer werk wil maken van ‘strategische autonomie’ – en die ambitie is er – moet het zelf pro-actief stelling nemen in dit soort situaties, vindt Sjoerdsma, die met GroenLinks later deze week een nieuwe motie wil indienen.

Genocide

Het Kamerlid wijst ook op een aangenomen motie uit februari, van de vorige Tweede Kamer nog, waarin de behandeling van Oeigoeren genocide wordt genoemd. Meer dan een miljoen Oeigoeren en andere moslims zitten vast in detentiecentra in de Chinese regio Xinjiang. Sjoerdsma: „De kampen zijn zo groot dat ze zichtbaar zijn vanuit de ruimte. Dan is het onuitlegbaar dat we straks in China de slingers ophangen voor een pr-feestje van het regime.”

In februari schaarde een brede Kamermeerderheid zich achter een oproep om geen afvaardiging te sturen naar het WK in Qatar. Het huidige, demissionaire kabinet heeft hieraan nog geen uitvoering gegeven.