Feyenoord, AZ en Vitesse profiteren volop van het Europese toernooi voor de kleintjes

Conference League De nieuwe Conference League is bedoeld om clubs uit kleine landen een Europees podium te geven. Nederland grijpt de kans met beide handen aan. „Een zegen voor het Nederlandse voetbal.”

Cyriel Dessers viert met Feyenoord het bereiken van de knockoutfase van de Conference League, na het gelijkspel bij Slavia Praag, eind november.
Cyriel Dessers viert met Feyenoord het bereiken van de knockoutfase van de Conference League, na het gelijkspel bij Slavia Praag, eind november. Foto Tom Bode/ANP

Op donderdagavond 16 september 2021 schreven de semiprofs van Lincoln Red Imps geschiedenis met hun thuiswedstrijd tegen het Griekse PAOK Saloniki. Vroeg of laat zou het lukken, wisten ze in Gibraltar, en nu was het zover: het debuut van Gibraltarees voetbalteam in de groepsfase van een Europees hoofdtoernooi. Een mijlpaal voor het ministaatje aan de rand van Spanje, dat ruim 33.000 inwoners telt en sinds 2013 is aangesloten bij de UEFA.

Er zaten die avond duizend toeschouwers in het enige stadion van Gibraltar, kijkend naar een duel tussen Griekse fullprofs en spelers van de thuisploeg die overdag nog hadden moeten werken. PAOK won als verwacht, met 0-2, wat de pret op Gibraltar niet zou drukken. Er was Europees voetbal gespeeld in Gibraltar. En het mooie was: er kwamen nog minimaal vijf wedstrijden aan.

En dat allemaal dankzij de nieuwe Conference League.

Het dit seizoen ingevoerde toernooi, waaraan namens Nederland AZ, Feyenoord en Vitesse deelnemen, is de prijsvechter onder de Europese clubtoernooien. Waren buitenlandse avonturen voorheen slechts voorbehouden aan deelnemers aan de Champions en Europa League, nu vliegen ook clubs met bescheidener middelen het continent over op jacht naar roem en succes.

Behalve de landskampioen van Gibraltar maakten dit jaar ook clubs uit Armenië en Estland voor het eerst hun opwachting in de poulefase van een Europees toernooi. „Voetbal is niet alleen een sport voor de rijken, het is van iedereen”, zei UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin bij de loting in augustus. „Spelers en supporters in heel Europa kunnen nu dromen van buitenlandse wedstrijden.”

Daarbij ontvangen de clubs 2,9 miljoen euro startgeld, een paar ton minder dan in de Europa League. Een fors bedrag voor met name de clubs uit minder grote competities.

Ook supporters blijken de duels in de nieuwe competitie te koesteren. „De Conference League is voor ons een topuitvinding”, zegt voorzitter Roderik van Veelen van Supportersvereniging Vitesse. Hij vertelt over de reis, begin november, naar Londen voor het duel met Tottenham Hotspur, dat met AS Roma op papier een van de grootste clubs is onder de 32 deelnemers. „Als je daar dan met 1.500 man in het uitvak zit, maakt het echt niet uit of dat in de Champions League, Europa League of Conference League is, hoor”, zegt Van Veelen. „Je beleeft Europees voetbal. Dat is waar het om gaat.”

Memorabel was ook de thuiswedstrijd tegen Spurs. Het Gelredome was voor het eerst in jaren uitverkocht en Vitesse won met 1-0. De supporters gingen uit hun dak. Hetzelfde gold voor de zevenduizend Feyenoord-fans die getuige waren van de 2-1 overwinning van hun club bij Union Berlin. Ook dat was een gedenkwaardige trip.

Tegelijk wordt soms ook minachtend over de Conference League gesproken. Toenmalig Spurs-trainer Nuno Espírito Santo stelde bijvoorbeeld een B-team op tegen Vitesse. In Engelse media werd zelfs geschreven dat clubs in de Premier League het toernooi liever ontlopen. Ook Louis van Gaal is niet onder de indruk. De bondscoach van het Nederlands elftal ziet het toernooi vooral als extra belasting voor internationals, zei hij dit najaar. „En ze spelen tegen Jut en Jul.”

Herinneringen

Zulke opmerkingen zijn vaker in praatprogramma’s te horen, maar niet in Arnhem, zegt Vitesse-supporter Van Veelen: „Bij Europese wedstrijden bouw je herinneringen op met elkaar. Liverpool en Werder Bremen uit in 2002, Southampton uit in 2015 … Ik had het niet willen missen. Bij Southampton bleven we ondanks een 3-0 achterstand maar doorzingen. Oudere supporters hoor ik ook nog steeds over de wedstrijd tegen Real Madrid in ons oude stadion Nieuw-Monnikenhuize. Het zijn de highlights uit je supportersjaren.”

Ook sportmarketeer Chris Woerts is positief over de Conference League. „Het is een zegen voor het Nederlandse voetbal”, zegt hij. „De kijkcijfers zijn ook goed. Supporters maakt het ook niet uit in welke competitie hun club speelt. Als ze maar winnen.”

Namens Talpa was Woerts betrokken bij het verkrijgen van de tv-rechten van het toernooi. De wedstrijden, die de UEFA bundelt met die van de Europa League, worden uitgezonden bij Veronica. Met drie clubs in de Conference League en één in de Europa League heeft die zender een ruim aanbod voor de twee uit te zenden live-duels.

Vitesse-spelers Sondre Tronstad (links, in het wit) en Jacob Rasmussen (rechts) strijden om de bal tegen Rennes. Foto Jean François Monier/AFP

„Naar wedstrijden van PSV en Feyenoord kijken meer dan een miljoen mensen”, zegt Woerts. Dat is ongeveer een kwart van alle kijkers. Ter vergelijking: naar Champions League-uitzendingen op dagen dat Ajax niét speelt, kijken tussen de zeshonderd- en achthonderdduizend mensen. Woerts: „Het is een fabeltje dat als er grote clubs als Juventus of Manchester United spelen, er ook meer mensen kijken. Eigen clubs, die scoren.”

De Conference League is er mede gekomen onder de druk van kleinere leden uit de UEFA-familie. In 2016 zagen zij de toegangsroute richting de andere toernooien vernauwen. De UEFA kende toen extra tickets voor de Champions League toe aan grote landen als Italië, Duitsland, Engeland en Spanje, ten koste van landskampioenen uit bijvoorbeeld Nederland. Ook de Europa League zou een exclusiever toernooi worden.

Bij wijze van handreiking naar landen als Moldavië, Cyprus, Finland, Letland, Servië, die hun deelnamekansen hadden zien reduceren, kwam er een derde toernooi. Een waarvan Pieter Nieuwenhuis van sportadviesbureau Hypercube de marketingstrategie niet meteen begreep. In de bestuurskamers van de voetbalwereld maakte hij de vergelijking met een condoomfabrikant. „Stel, je verkoopt drie soorten. Ga je dan voor large, medium en small. Of kies je voor large, extra large en kingsize?”

Niet lucratief

Met andere woorden: de Conference League was voor Nieuwenhuis de ‘small’ onder de voetbaltoernooien. Hij pleitte voor een kingsize-concept boven op de Champions League, dat in zijn ogen meer waarde had kunnen genereren. Want al wordt het omarmd door clubs, lucratief is de Conference League niet. Een ingewijde noemt het toernooi een „grote subsidieshow”. Er zijn landen waar de UEFA zelf voor distributie van de beelden moet zorgen omdat er geen mediapartij beschikbaar is, zoals Talpa in Nederland. De UEFA financiert het toernooi grotendeels met opbrengsten uit de Europa League.

Nieuwenhuis valt nog iets op aan de Conference League. Iets wat momenteel in het voordeel is van de Nederlandse clubs: het puntensysteem achter overwinningen in de Conference League. De zogeheten coëfficiënten, waarvan een ranglijst wordt bijgehouden die de verdeling van Europese tickets bepaalt. Simpel gezegd: hoe vaker Vitesse, AZ en Feyenoord winnen, des te groter de kans dat Nederland in de nabije toekomst twee plaatsen krijgt in het hoofdtoernooi van de Champions League.

Grote verschillen

„Er worden veel punten toegekend in verhouding tot de kwaliteit van de tegenstanders”, zegt Nieuwenhuis. Hij verwijst naar de Euro Club Index die hij heeft ontwikkeld. Daaruit blijkt dat pakweg Eerstedivisieclub Telstar of zelfs de topclubs uit de Nederlandse Tweede Divisie, op papier, zouden moeten winnen van Lincoln Red Imps uit Gibraltar. Terwijl Tottenham qua sterkte vergelijkbaar met Ajax. „Wat hebben zij te zoeken in een C-competitie? De verschillen tussen deelnemers zijn soms erg groot”, zegt Nieuwenhuis.

Terwijl de debutanten uit Gibraltar, Estland en Armenië nergens meer om spelen, liggen de Nederlandse clubs op koers voor overwintering. Met meer duels lonken ook meer winstpremies en punten voor de coëfficiëntenlijst. Nieuwenhuis: „Nederland heeft mazzel. We hebben drie clubs die redelijk makkelijk punten kunnen verdienen. Die tweede plek in de Champions League komt steeds dichterbij.”

Sportmarketeer Woerts ziet hetzelfde gebeuren: „Jarenlang vonden Nederlandse clubs Europese wedstrijden niet meer dan een schoolreisje. Ze zijn het eindelijk serieus gaan nemen.”