Analyse

Kamer gelooft niet in De Jonges ‘wondermiddel’: serieuze tegenslag voor zijn 2G-beleid

Coronamaatregelen Heeft minister Hugo de Jonge zich vergist in het draagvlak voor zijn (tot januari) teruggetrokken 2G-wet? De oppositie vindt 2G ondoordacht en de ChristenUnie blijft hameren op haar eigen 1G-voorstel.

D66 vreest zonder 2G „de langste lockdown in Europa” voor de cultuursector, zoals hier de Haarlemse Stadsschouwburg.
D66 vreest zonder 2G „de langste lockdown in Europa” voor de cultuursector, zoals hier de Haarlemse Stadsschouwburg. Foto Olivier Middendorp

Komt van uitstel afstel of zit er nog politiek leven in het 2G-wetsvoorstel van coronaminister Hugo de Jonge (CDA)? Het is de grote vraag nu De Jonge de Tweede Kamer maandag in een brief vroeg de behandeling van de 2G-wet uit te stellen tot in januari. Eerder had het kabinet er juist op aangedrongen de wet deze week zo spoedig mogelijk in een debat te behandelen. Maar De Jonge lijkt zich serieus te hebben vergist in het politieke draagvlak voor een 2G-beleid, waarbij alleen nog gevaccineerde of genezen mensen toegang kunnen krijgen tot sommige plekken.

De Jonge geeft in zijn brief formeel een aantal redenen voor het uitstel. Allereerst verwacht het kabinet de komende weken de maatregelen nog niet te kunnen versoepelen, ook niet met 2G, vanwege „de hoogte van de infectiedruk en de aanhoudende druk op de zorg”. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport noemt ook de onzekerheden rond de Omikronvariant, waardoor de epidemiologische situatie in de komende weken juist kan verslechteren.

Maar vlak daarna noemt De Jonge de werkelijke reden om 2G niet nu al te behandelen: de steun van een Kamermeerderheid is op dit moment „nog onvoldoende zeker”.

Ontijdig en ondoordacht

De afgelopen weken was dat al zichtbaar. Oppositiepartijen die zich in de coronacrisis constructief hebben opgesteld, zoals de PvdA, GroenLinks of Volt, vinden het 2G-voorstel van De Jonge ontijdig en niet goed doordacht. Eerst moet het maximale worden gedaan om de besmettingscijfers omlaag te brengen, vinden zij. De ChristenUnie, onderdeel van de demissionaire coalitie, blijft principiële bezwaren houden tegen 2G. Kamerlid Mirjam Bikker (CU) zei maandag blij te zijn met de opschorting en noemt 2G „nu en ook later geen heilzame weg” omdat het tot verdere polarisatie tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden leidt.

Dat De Jonge nog geen meerderheid enthousiast heeft gekregen voor zijn 2G-plan, is een gevoelige tegenslag. Op een coronapersconferentie vorige maand presenteerde de minister 2G als een onvermijdelijke maatregel die Nederland zou gaan helpen „om zo open en tegelijkertijd zo veilig mogelijk verder door de winter te komen”. Het alternatief zou volgens hem zijn dat sectoren langer gesloten moeten blijven.

Een meerderheid in het parlement is niet overtuigd van die tegenstelling en vindt dat het kabinet 2G te veel als een wondermiddel ziet. Veel fracties hebben twijfels bij de wetenschappelijke onderbouwing omdat ook gevaccineerde en genezen mensen nog besmettelijk kunnen zijn.

Hakken in het zand

Dat de Kamer de hakken in het zand zet, is bijzonder. Niet eerder in de Covid-19-crisis diende het kabinet een voorstel niet in omdat een meerderheid ontbrak. Het parlement durft duidelijk meer stelling te nemen als het om de coronamaatregelen gaat en wil zich niet langer als stempelmachine van het kabinet laten gebruiken. Tegelijkertijd laat de controverse rond 2G zien hoe diep verdeeld de Nederlandse politiek is over hoe het op middellange termijn met corona verder moet. Bronnen rond het kabinet verzuchten al langer dat de Kamer vooral overal tegen is en niet met serieuze alternatieven komt.

D66, de felste voorstander van 2G, is „echt teleurgesteld” over het uitstel, zegt Kamerlid Jan Paternotte. Hij noemt het „een zwaktebod van de politiek”. Paternotte ziet dat in tal van Europese landen de stap richting 2G of zelfs een vaccinatieplicht wordt gezet en dat Nederland achterblijft.

De D66’er wijst er ook op dat verschillende sectoren, zoals de evenementenbranche en cultuur, de politiek gevraagd hebben haast te maken met 2G. „Ik ben bang dat we hier moeilijke keuzes uit de weg gaan en straks de langste lockdown in Europa hebben.”

Het kabinet hoopt dat het niet zover komt. De Jonge schrijft in zijn brief dat het kabinet „onverminderd hecht aan de toevoeging van 2G aan het repertoire van in te zetten maatregelen”. De komende weken wil hij een betere onderbouwing aan de Kamer sturen en daarbij ook de laatste epidemiologische ontwikkelingen rond de Omikronvariant betrekken. De Jonge hoopt begin januari ook meer te kunnen zeggen over hoe effectief 2G is geweest in de landen waar het al wordt toegepast.

CU blijft hameren op 1G

De vraag is of de besmettingscijfers de komende weken dusdanig dalen dat de inzet van 2G een serieuze optie wordt, of dat alternatieven meer kans krijgen. De ChristenUnie vroeg maandag direct weer aandacht voor haar eigen plan voor een 1G-model, waarbij ook gevaccineerden moeten testen. De partij wijst erop dat ook een land als Portugal, met een vaccinatiegraad van 98 procent, inzet op het maximaal testen van de bevolking. Kamerlid Bikker zegt dat Nederland zich moet voorbereiden op de permanente aanwezigheid van corona en dat daarom „maximale creativiteit nodig is om te zorgen dat iedereen ook op lange termijn mee kan blijven doen in de samenleving”. „Zoveel mogelijk testen is van die strategie een belangrijk onderdeel.”