Necrologie

Hij hoorde nog bij de oervorm van de Republikeinse partij

Bob Dole (1923-2021) De prominente senator en presidentskandidaat verliet de politiek na zijn overtuigende verlies van Bill Clinton in 1996.

Bob Dole en zijn vrouw Elizabeth tijdens de Republikeinse Conventie van 1996 in San Diego, nadat hij de nominatie namens de partij bij de presidentsverkiezingen van dat jaar had aanvaard.
Bob Dole en zijn vrouw Elizabeth tijdens de Republikeinse Conventie van 1996 in San Diego, nadat hij de nominatie namens de partij bij de presidentsverkiezingen van dat jaar had aanvaard. Foto J. Scott Applewhite / AP

De Amerikaanse politicus Bob Dole, driemaal presidentskandidaat, leider in de Senaat en partijvoorzitter van de Republikeinen, is zondag op 98-jarige leeftijd overleden. Hoe anders is de Republikeinse partij nu dan tijdens zijn hoogtijdagen. Dole, die de landelijke politiek betrad in 1961 tijdens het presidentschap van John F. Kennedy en pas verliet in 1996 na een overtuigende nederlaag tegen Democraat Bill Clinton, hoorde bij de oervorm van het Amerikaanse conservatisme die door een populistische orkaan uit de hedendaagse Grand Old Party is geblazen.

Dole, opgegroeid in een straatarm Kansas in de crisisjaren 20 en 30, was wel een van de weinige figuren van diezelfde oude Republikeinse garde die Donald Trump steunde als presidentskandidaat, zowel in 2016 als 2020. Hij nam pas afstand van Trump toen die zonder feitelijke basis beweerde dat hij en niet Joe Biden de verkiezingen won. „Ik ben uitgeTrumpt”, zei Dole daarover in een interview.

Als politicus was Dole uit heel ander hout gesneden dan de conflictzoekende Trump. Zonder een diepgewortelde overtuiging was Dole vooral een macher, wiens kernkwaliteit lag in het vinden van meerderheden voor wetsvoorstellen. Met zijn talent voor politieke ruilhandel was hij een zeer effectieve senator, die wetten op uiteenlopende terreinen als veteranenzorg en sociale zekerheid aangenomen wist te krijgen en zijn tegenstribbelende partijgenoten ervan overtuigde dat ze president Clinton moesten steunen bij het zenden van een missie naar Bosnië in 1995.

Voor zijn meerderheden ging Dole ook langs bij de Democratische Partij. In dat opzicht past hij bij de school van de huidige president Joe Biden, met wie hij tientallen jaren samen in de Senaat zat. Zondag herinnerde Biden aan Dole’s „erfenis van fatsoen, waardigheid, opgewektheid en vaderlandsliefde”.

Lof van links tot rechts

De reacties op het overlijden van Dole waren van links (oud-president Obama: „Een staatsman”) tot rechts (tv-presentator Laura Ingraham: „Een doener, geen janker”) vrijwel eensluidend positief.

Ook zijn rol in de Tweede Wereldoorlog werd steeds aangehaald. Hij raakte zwaargewond door Duits mitrailleurvuur in Italië en kon later nauwelijks nog zijn rechterarm gebruiken.

Hij had volgens de Amerikaanse necrologieën een scherp gevoel voor humor, waarbij hij ook zichzelf niet spaarde. Na zijn kansloze nederlaag tegen Bill Clinton in 1996 zei Dole dat hij „als een baby” had geslapen: „Ik werd elke twee uur huilend wakker.”