China bouwt gestaag door aan zijn nucleaire afschrikking

Hypersone wapens De lancering van een hypersone raket door China deze zomer illustreert wat een recent rapport van het Pentagon bevestigt: het land groeit sneller dan verwacht uit tot een veelzijdige nucleaire macht.

China groeit sneller dan verwacht uit tot een veelzijdige nucleaire macht, concludeerde een rapport van het Pentagon in november.
China groeit sneller dan verwacht uit tot een veelzijdige nucleaire macht, concludeerde een rapport van het Pentagon in november. Foto Shen Hong/Xinhua via AFP

Moskou was apetrots toen de Sovjet-Unie in 1957 de eerste satelliet ooit lanceerde, de Spoetnik 1. In Washington kwam het nieuws keihard aan: afgetroefd door de communisten!

Om het te vieren liet Moskou twee jaar later een Spoetnik ophangen in de entreehal van de Verenigde Naties in New York. Zo ontstond het begrip ‘Spoetnik-moment’, waarop een samenleving zich in één klap realiseert dat ze technologisch achterop raakt bij een formidabele concurrent.

Dit najaar kreeg de hoogste Amerikaanse generaal, Mark Milley, de vraag of de recent bekend geworden lancering van een hypersoon wapen door China, afgelopen zomer, een Spoetnik-moment was. Nou, zei Milley, „het kwam dicht in de buurt”.

Amerikaanse politici, militairen en denktankers maken zich zorgen over een Chinese voorsprong op het gebied van hypersone wapens. De Financial Times meldde in oktober op basis van anonieme bronnen dat China afgelopen zomer een test heeft gedaan met een hypersone raket. Vorige week wist de krant toe te voegen dat China zelfs een projectiel had afgevuurd vanaf die raket, in vlucht. Het projectiel – volgens de FT een raket – is in de Zuid-Chinese Zee gestort. Hoe het de Chinese ingenieurs was gelukt om een voorwerp te lanceren vanaf een raket die zó snel gaat, is de onderzoeksafdeling van het Pentagon nog een raadsel. Nog geen enkele andere krijgsmacht heeft dat voor elkaar gekregen.

De hypersone raket zou China nog een ander voordeel geven: met deze raket zou het Volksbevrijdingsleger in staat zijn om de Amerikaanse luchtafweer, die vooral gericht is op raketten die binnenkomen over de Noordpool, te omzeilen door het Amerikaanse continent te benaderen over de Zuidpool.

Glijvluchtwapens

Hypersone raketten zijn de nieuwe hype onder de militaire grootmachten. Ze zijn er in twee soorten. Het gaat om raketten die dicht bij het aardoppervlak vliegen met minimaal vijf keer de geluidssnelheid, of het gaat om voertuigen die door een ballistische raket in de ruimte worden gebracht om dan in glijvlucht snel op hun doel af te gaan.

Die Hypersonic Glide Vehicles (HGV) zijn niet alleen snel, maar ook zeer wendbaar. Ballistische raketten volgen een vaste, voorspelbare baan. HGV’s kunnen allerlei capriolen uithalen voordat ze zich in een vijandig doel boren. Dat maakt afweer moeilijker en de reactietijd korter.

China, Rusland en de VS werken al jaren aan hypersone wapens. De Russische HGV Avangard heeft een kernkop en wordt op een SS-19 ballistische lange-afstandsraket vervoerd. Rusland testte dat systeem al in 2019. Ook de Chinese raket zou voorzien kunnen worden van een kernkop.

Lees ook De wedloop om de hypersone raket

Van de VS is nog geen operationele test publiek. Of dat betekent dat de VS achteroplopen en hoever dan, is niet duidelijk. Bijna alle Amerikaanse krijgsmachtonderdelen hebben een ontwikkelingsprogramma op dit terrein, maar volgens Amerikaanse onderzoekers ontwikkelen de VS geen HGV voor het transport van nucleaire ladingen.

Nucleaire inhaalrace

De VS willen komend jaar 3,8 miljard dollar uitgeven aan de technologie, 600 miljoen meer dan dit jaar. Oorspronkelijk zouden de Amerikanen HGV’s hebben ontwikkeld voor de lange afstand, maar nu werken ze ook aan varianten voor de korte en middellange afstand.

De berichten over een Chinese hypersone sprong voorwaarts vielen samen met de publicatie van het jaarlijkse rapport van het Pentagon over de Chinese krijgsmacht, dat wel gezien wordt als het best mogelijke openbare overzicht van China’s wapenarsenaal. Daarin concluderen de VS dat China sneller dan gedacht uitgroeit tot een veelzijdige nucleaire macht. Het heeft nu 350 kernkoppen en zou er in 2030 over duizend kunnen beschikken terwijl het vorig jaar nog uitging van 400 stuks in 2030. Ter vergelijking: de VS hebben 3.750 kernkoppen, waarvan er 1.389 gemonteerd zijn op dragers. Rusland heeft bijna 4.500 kernkoppen, waarvan er 1.458 operationeel zijn. Een andere observatie uit het rapport: sinds China vorig jaar een bommenwerper in gebruik nam die een kernraket kan afvuren beschikt het – net als de VS en Rusland – over een nucleaire ‘triade’: het vermogen kernwapens in te zetten vanaf land, vanaf zee en vanuit de lucht.

Lees ook: Met deze wapens maakt China zijn militaire inhaalslag

De VS dringen daarom al geruime tijd aan op wapenoverleg. China hield dat tot nu toe beleefd af. Beijing stelde dat het slechts een bescheiden arsenaal kernwapens heeft, uit puur defensieve overwegingen. Tijdens de Koude Oorlog sloot Washington wapenbeheersingsverdragen met Moskou - Beijing deed er simpelweg nog niet toe.

In hun recente virtuele topontmoeting zouden de presidenten Xi en Biden evenwel afgesproken hebben om toch gesprekken over strategische veiligheid te openen, zei Bidens adviseur voor Nationale Veiligheid Jake Sullivan na afloop. Waarom China nu opeens wel zou willen praten bleef vaag: wat zou het land als opkomende macht te winnen hebben?

Het lijkt logischer dat China eerst de tijd neemt om op gelijk niveau met VS en Rusland te komen. Daar heeft het een zorgvuldig uitgestippeld plan voor. In 2017 presenteerde president Xi Jinping een tijdlijn met twee ‘hoofdambities’: in 2035 moet het Volksbevrijdingsleger „volledig gemoderniseerd” zijn en halverwege de eeuw – in 2049 bestaat de Volksrepubliek honderd jaar – moet het zijn doorgegroeid tot „een krijgsmacht van wereldklasse”. De onthulling over de hypersone raket en de uitbreiding van het kernwapenarsenaal bevestigen dat China die ambities serieus neemt.

Dat geeft de Chinese regering zelfvertrouwen. Staatsspreekbuis Global Times wees er in een hoofdredactioneel commentaar op dat in de officiële gespreksverslagen niets over wapenoverleg stond en suggereerde dat Sullivan maar wat verzon. Zeker overleg op hoog ambtelijk niveau leek de krant te voorbarig.

Lees ook De logica van de Koude Oorlog geldt nog altijd op het wereldtoneel

China moet, schreef de krant, de kans krijgen een „volledig effectieve nucleaire afschrikking” op te bouwen, zodat het niet meer vatbaar is voor „nucleaire chantage” door de VS. Militair specialisten vermoeden dat China daarbij denkt aan een eventuele strijd om Taiwan: het zou de drempel verhogen voor de VS om te proberen met de dreiging van kernwapens een Chinese inname van het eiland tegen te houden.

Nadere toelichting over het kernwapenprogramma blijft vanuit Beijing achterwege. Ook over de hypersone raket weigert het land vragen te beantwoorden. Zo bouwt China voort, aan raketten, kernkoppen, vliegdekschepen, kernonderzeeërs, onderwaterdrones, een indrukwekkend ruimteprogramma en nog veel meer. En verrast het de wereld steeds opnieuw.