Reportage

Binnenlandse onveiligheid drijft Nigerianen het vliegtuig in

Ontvoeringen Vanwege de vele berovingen en ontvoeringen op de wegen nemen steeds meer Nigerianen een binnenlandse vlucht.

Binnenlandse terminal van het vliegveld van Lagos (boven); een passagier wacht op zijn vlucht (onder).
Binnenlandse terminal van het vliegveld van Lagos (boven); een passagier wacht op zijn vlucht (onder). Foto’s Getty Images

De rij voor vlucht N2193 naar de Zuid-Nigeriaanse stad Asaba loopt vanaf de incheckbalie in een L-bocht overdwars door de vertrekhal. Voor de andere balies en de loketten waar je een vliegticket kunt kopen voor binnenlandse vluchten vanuit Lagos, is het evenzeer dringen. Op deze woensdag heerst er op het lokale vliegveld MM2 in de grootste stad van Nigeria een drukte als op Schiphol aan het begin van de zomervakantie.

Het vliegverkeer in Nigeria zit na de uitbraak van de coronapandemie weer in de lift, kondigde Nigeriaanse luchthavenautoriteit FAAN onlangs aan. De afgelopen zes maanden steeg het aantal passagiers met 50 procent. De voornaamste groei zit in binnenlandse vluchten: die trokken zes keer zoveel passagiers als internationale. Tegelijk werden tickets 40 procent duurder, terwijl de gemiddelde Nigeriaan er door de aanhoudende recessie gemiddeld alleen maar armer op wordt. Toch verkiezen veel reizigers een binnenlandse vlucht in plaats van een vele malen goedkopere tocht over de weg.

Van tien van de mensen die wachten op de vlucht naar Asaba, een reis van nog geen vijftig minuten, zeggen er vijf dat ze er een jaar geleden niet over zouden piekeren veertigduizend naira te betalen voor een enkeltje met het vliegtuig, zo’n 85 euro. Voor een politieagent of leerkracht is dat een maandsalaris en voor de helft van de Nigerianen die in armoede leeft een onbereikbaar bedrag.

Daarom gaven velen voorheen de voorkeur aan het goedkopere alternatief over de weg. De voornaamste reden om te vliegen is de binnenlandse onveiligheid, zeggen ze allemaal. Reizen over land is dezer dagen simpelweg te gevaarlijk.

Neem de net afgestudeerde Ajibola Usman. In andere tijden zou hij tandenknarsend de bus hebben genomen naar Asaba, zegt hij: „Tien uur als sardientjes op elkaar gepropt over verschrikkelijke wegen. Maar wel tien keer zo goedkoop als het vliegtuig.” Voor deze reis echter smeekte hij iedereen die hij bedenken kon om een bijdrage voor zijn vliegticket. „Voor geen goud ga ik nog over de weg. Heb je het nieuws niet gevolgd?”

Bandieten en struikrovers

Een greep uit de koppen van Nigeriaanse nieuwssite Premium Times in één week tijd: ‘Tien doden, dertig huizen afgebrand bij geweld in Plateau State’, ‘Bandieten plunderen dorp in Zamfara na het doden van zeven mensen’, ‘Nieuwe aanvallen op automobilisten op de snelweg van Abuja naar Kaduna’, ‘Boko Haram publiceert video van vier gekidnapten’. Struikrovers, gewapende overvallers, extremisten en kidnappers maken grote delen van het land onveilig.

Betrouwbare cijfers zijn er niet en veel kidnappings blijven onvermeld, maar als de site aan het eind van de week de balans van het geweld opmaakt komt deze op 72 doden, van wie 61 burgers. De onderbetaalde, van corruptie doorspekte politiemacht is geen partij voor zo veel geweld en de overheid lijkt met name buiten de grote steden de greep op de veiligheid kwijt te zijn. Die onveiligheid groeide al een paar jaar, maar neemt het laatste halfjaar steeds extremer vormen aan. Wie zich dat kan permitteren, vermijdt daarom de binnenlandse wegen.

Ook bij het reisbureau in de aankomsthal staan de klanten rijendik. Baliemedewerkster Gloria Sanu heeft het er druk mee. „Vroeger kwamen mensen nog wel eens op goed geluk naar het vliegveld om de eerst beschikbare vlucht te pakken. Dat hoef je vandaag niet meer te proberen. De meeste vluchten zijn dagen van tevoren uitverkocht.”

Steeds ziet de reisagent nieuwe binnenlandse vliegmaatschappijen opkomen die willen profiteren van de bloeiende markt. „Business is booming, ja. Goed voor de reisindustrie, maar is het ook goed voor Nigeria? Sommigen kunnen zich de dure tickets eigenlijk niet veroorloven.”

Bij de boekwinkel vlak voor de check-in koopt zakenman John Erinne een krantje voordat hij het vliegtuig pakt naar Yenagoa in de Nigerdelta in het zuidoosten. Zijn tijd is geld, zegt de man in krijtstreeppak, dus hij nam altijd al het vliegtuig. En zelfs dan is het thuisfront tegenwoordig ongerust: „Op reis app ik mijn vrouw wanneer ik in het vliegtuig stap, bij aankomst en als ik in het hotel ben. Dan is er altijd iemand die weet waar ik ben.”

Politici hebben een militaire escorte, of nemen een privéjet

Folashade Aiyedona pas afgestudeerd

In de terminal van vliegmaatschappij Arik Air heeft Folashade Aiyedona (23) nog uren voor haar vlucht vertrekt. Het maakt haar zenuwen er niet minder op, bekent ze. Folashade is net afgestudeerd en moet voor haar sociale dienstplicht naar Kano, de miljoenenstad in het noorden. Het idee is dat jongeren zo een ander deel van Nigeria leren kennen terwijl ze zich een jaar lang inzetten voor de maatschappij. Maar ze was liever thuis gebleven bij haar ouders in het zuidwesten: „Ik ben zo bang. Ik ben nog nooit in het noorden geweest. Sommige mensen zeggen dat Kano veilig is, maar je hoort zoveel enge dingen.”

Toen haar oudere broers zich een paar jaar geleden moesten melden voor hun sociale dienstplicht gingen die nog gewoon met de bus, vertelt ze. Maar zij is de jongste thuis, en haar ouders gaven hun dochter graag de 45.000 naira voor een enkeltje Kano: „De familie is bezorgd om mij, met al die bandieten op de weg Dit vonden ze veiliger.”

Folashade heeft niet het idee dat de landelijke politiek veel aan de veiligheidssituatie doet: „Het lijkt soms wel alsof het politici weinig kan schelen. Zij denken alleen aan zichzelf. Als zij op reis gaan hebben ze een militaire escorte, of nemen ze een privéjet.”

Mohamed Dauda wacht in de tochtige parkeergarage tegenover MM2 op zijn Uber, zijn kaftan wappert in de wind. Hij kwam zojuist aan vanuit hoofdstad Abuja en bezocht daarvoor zijn geboortedorp in Sokoto, de noordelijke deelstaat grenzend aan de Sahara. „Alles met het vliegtuig”, zegt de handelaar in stoffen en leder. Dat deed hij voorheen nooit. De doorgewinterde reiziger was gewend aan de busreis van meer dan 24 uur. „Maar nu ga ik met het vliegtuig. Als er tenminste geld is. Als je leven je lief is, heb je geen keus.”

In Sokoto is hij maar af en toe, zijn handel drijft hij vanuit Lagos. „Hier loop ik het minste gevaar”, weet hij. Zelfs in zijn geboortedorp in het noorden voelt hij zich nooit helemaal veilig. „Ik heb daar een huis. Daar verblijf ik alleen overdag. Ik eet er en ontvang er gasten, maar als de avond valt, vertrek ik naar een hotel met gewapende beveiligers voor de deur.”

Een passagier wacht op zijn vlucht op het vliegveld van Lagos. Foto Olukayode Jaiyeola/NurPhoto via Getty Images