Profiel

Franse presidentskandidaat Valérie Pécresse: ‘de doodsteek’ voor de Republikeinen of een nieuwe Merkel?

Presidentsverkiezingen De Franse conservatieven hebben voor het eerst een vrouw gekozen als presidentskandidaat. Er staat veel op het spel: een nieuwe nederlaag zou de doodsteek zijn voor de Republikeinse partij.

Valérie Pécresse mag het namens Les Répulicains opnemen tegen Emmanuel Macron bij de Franse presidentsverkiezingen van 2022. Maar dan moet ze, met een diep verdeelde achterban, eerst de tweede ronde zien te halen.
Valérie Pécresse mag het namens Les Répulicains opnemen tegen Emmanuel Macron bij de Franse presidentsverkiezingen van 2022. Maar dan moet ze, met een diep verdeelde achterban, eerst de tweede ronde zien te halen. Foto Julien de Rosa/AFP

De grote verrassing was niet dat Valérie Pécresse zaterdag de tweede ronde van de voorverkiezingen bij Les Républicains won, het was dat zij überhaupt in de tweede ronde zat. De leden hadden eerder vorige week het kaartspel grondig geschud door bijna ex aequo Pécresse en de meest radicaal-rechtse van de vijf kandidaten, Eric Ciotti, naar de tweede ronde te sturen.

De man die als de grootste kanshebber was getipt, Xavier Bertrand, eindigde op een vernederende vierde plaats. Bertrand was het voorbije halfjaar de enige die volgens de peilingen president Emmanuel Macron kon verslaan in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen volgend jaar, ook al zeiden diezelfde peilingen dat hij zo’n tweede ronde nooit zou halen. Ook Michel Barnier, de EU-Brexit-onderhandelaar, moest het onderspit delven. Zijn ruk naar rechts op het vlak van migratie werd niet beloond.

Door voor Pécresse en Ciotti te kiezen legde de achterban het schisma binnen de conservatieve partij open en bloot, tussen de centrumrechtse, tegen Macron aanschurkende stroming, en de identitaire stroming. Pécresse wordt door haar tegenstanders weggezet als een ‘vrouwelijke Macron’, Ciotti door zijn tegenstanders als een ‘wannabe Éric Zemmour’, de radicaal-rechtse polemist die het plaatje op rechts heeft verstoord, en die vorige week zijn kandidatuur officieel heeft gemaakt.

Lees ook Éric Zemmour, de mogelijke kandidaat voor het Elysée die links én rechts angst inboezemt

Pécresse had zich in de aanloop naar de voorverkiezingen duidelijk uitgesproken tegen Zemmour, die zij omschrijft als een bondgenoot van extreem-rechts. Ciotti daarentegen had gezegd dat hij in het geval van een duel tussen Macron en Zemmour voor Zemmour zou stemmen.

Het wordt de komende maanden de immense uitdaging voor Pécresse om die twee kampen met elkaar te verzoenen, want bijna 40 procent van de leden gaf zaterdag de voorkeur aan Ciotti. Op sociale media zeiden veel aanhangers van Ciotti dat de verkiezing van Pécresse nu al de doodsteek is voor de Republikeinen, en dat Ciotti beter meteen een nieuwe rechtse partij zou oprichten.

Communistisch jeugdkamp

De 54-jarige Pécresse heeft tegen zich dat zij een typische énarque is: afgestudeerd aan de École Nationale d’Administration, de school die symbool staat voor de politieke en economische elite, en waarvan president Macron in 2019 om die reden de opdoeking heeft beloofd. Zij is ook heel erg van Parijs: zij is geboren in het chique Neuilly, en woont nu in Versailles.

Op haar curriculum vitae springt één zaak in het oog: op 15-jarige leeftijd leerde Pécresse Russisch op een communistisch jeugdkamp in Jalta. „Ja, ik heb ooit de Internationale in het Russisch gezongen”, heeft zij daarover gezegd. „Maar ik heb aan die reizen vooral een engagement overgehouden voor de vrijheid van gedachten, en het idee dat het nonconformisme eerder rechts is dan links. Dat en de taal.”

Haar politieke carrière heeft zich wel altijd bij de conservatieven afgespeeld. Zij begon als medewerkster van president Jacques Chirac, en zij was minister van Onderwijs en van Begroting en woordvoerster van de regering van François Fillon onder president Nicolas Sarkozy. In juni dit jaar werd zij herkozen als voorzitter van de Parijse regio, maar die verkiezingen werden wel gekenmerkt door een historisch lage opkomst.

Pécresse heeft zichzelf omschreven als „twee derde Merkel, een derde Thatcher”

Pécresse heeft zichzelf omschreven als „twee derde Merkel, een derde Thatcher”. En als „la dame du faire”: een zinspeling op daadkracht (faire, doen) en opnieuw Thatcher (fer, ijzer). Ze is voor een kleinere overheid: ze wil 200.000 arbeidsplaatsen schrappen in de administratie. Tegelijk wil zij vijftigduizend extra banen creëren in de zorg, het onderwijs en de veiligheid.

Pécresse wil ook ferm zijn op het vlak van migratie. Barniers idee voor een totale migratiestop heeft zij afgedaan als sloganesk, maar Frankrijk moet volgens haar wel beter kunnen controleren wie er binnenkomt. Met dat doel wil zij quota invoeren per beroepssector, die jaarlijks door het parlement moeten worden goedgekeurd.

Ook wil zij de gezinshereniging aan strengere voorwaarden onderwerpen. Rivaal Ciotti wilde die helemaal afschaffen, wat hem felicitaties opleverde van Éric Zemmour. Ciotti wilde ook een ‘Frans Guantánamo’ oprichten, en in navolging van Donald Trump de Franse ambassade in Israël verhuizen naar Jeruzalem.

Lees ook De stoelendans voor het Élysée is begonnen: het gevaar voor Macron komt van rechts, links is verdeeld

Haar centristische opstelling wil zeggen dat Pécresse in een tweede ronde kiezers zou kunnen afsnoepen van Macron. Maar dan moet zij die tweede ronde wel halen, en dat is allesbehalve zeker. In de laatste peilingen bungelt Pécresse met 10 procent nog altijd ver achter Marine Le Pen (19 procent) en Éric Zemmour (14 procent). President Macron kabbelt rustig verder met een vrij stabiele 25 procent.

Alles zal ervan afhangen of Pécresse de aanhangers van Ciotti achter zich kan scharen. Daarom geeft zij maandag het startschot voor haar campagne in het departement Alpes-Maritimes, de thuisbasis van Ciotti. Maar ook Le Pen en Zemmour gaan de komende maanden hun uiterste best doen om de aanhangers van Ciotti ertoe te bewegen voor hen te stemmen. Zemmour hield zondag in Parijs zijn eerste politieke meeting sinds zijn kandidaatstelling. Daar werden bijna twintigduizend mensen verwacht.

Voor de Republikeinen staat er veel op het spel. De partij – opvolger van de in 2002 opgerichte UMP van de presidenten Jacques Chirac en Nicolas Sarkozy – zit in een crisis sinds de verkiezingen van 2017, toen kandidaat François Fillon in de eerste ronde bleef steken na onthullingen over nepotisme en machtsmisbruik. „Op de schouders van Valérie Pécresse,” schrijft Le Monde, „rust niets minder dan de toekomst van haar politieke familie, die gedoemd is om te verdwijnen als zij opnieuw afwezig is in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in april 2022.”