Reliek Sint-Nicolaas bijgezet in Amsterdamse basiliek

Patroonheilige Met de bijzetting van het eerste reliek van Sint-Nicolaas in de hoofdstad, waarvan hij patroonheilige is, ging op zijn feestdag het door de basiliek in het leven geroepen Nicolaasjaar in.
Bisschop Hendriks van Haarlem-Amsterdam tijdens de mis waarin een reliek van Sint-Nicolaas, bisschop van Myra, wordt bijgezet in de Sint-Nicolaaskerk in Amsterdam.
Bisschop Hendriks van Haarlem-Amsterdam tijdens de mis waarin een reliek van Sint-Nicolaas, bisschop van Myra, wordt bijgezet in de Sint-Nicolaaskerk in Amsterdam. Foto Ramon Mangold/ANP

In de Sint-Nicolaaskerk in Amsterdam is zondag een reliek bijgezet dat van de bisschop van Myra - beter bekend als Sint-Nicolaas - zou zijn geweest. Het stukje bot is op verzoek van de basiliek geschonken door de Egmondse Sint Adelbertabdij, die het al meer dan duizend jaar in bezit had. De bijzetting van het reliek luidt het door de kerk in het leven geroepen Nicolaasjaar in, waarmee de parochie de verhalen van de patroonheilige van Amsterdam met verschillende activiteiten onder de aandacht wil te brengen.

Of het botje, dat tijdens een ceremonie in een glazen kastje werd bijgezet, daadwerkelijk van Sint-Nicolaas is, kan niet worden vastgesteld. Een patholoog onderzocht het stukje bot van een mens dat meer dan duizend jaar oud is. Waarschijnlijk gaat het om een kaak of schouderblad. Voorgangers in de Sint Nicolaaskerk legden tijdens de dienst de nadruk op de „barmhartige” verhalen van de patroonheilige. Vanwege de coronamaatregelen konden 100 belangstellenden de dienst, die via het YouTubekanaal Nicolaas TV live te volgen was, bijwonen.

Volgens de overlevering stamt de in het jaar 550 heilig verklaarde Sint-Nicolaas uit een rijke Griekse familie. Hij werd in de vierde eeuw bisschop van Myra, het tegenwoordige Demre in het zuiden van het Turkije. In 1087 zouden de beenderen van Sint-Nicolaas uit zijn graf zijn gehaald en door zeelieden zijn overgebracht naar het westen. Ze vreesden dat moslims in het gebied het graf zouden vernietigen. De beenderen belandden grotendeels in het Italiaanse Bari, maar de verering van Sint-Nicolaas breidde zich in de periode hierna steeds verder uit over Europa. Zo belandden ze ook bij de Abdij van Egmond, die naast het geschonken reliek nog een aantal relieken van Sint-Nicolaas in bezit heeft. Het Turkse ministerie van Cultuur deed in 2012 een poging de relieken terug te halen naar Turkije.

Vrijgevigheid

Sinds de Middeleeuwen worden eigendommen en lichamelijke resten van katholieke heiligen als relikwie verzameld, tentoongesteld en vereerd. Deze relikwieën trokken veel pelgrims aan, waardoor er een levendige handel in ontstond. Dat leidde ertoe dat er veel relikwieën op de markt kwamen die ten onrechte aan sommige heiligen werden toegeschreven. De Universiteit van Oxford stelde in 2017 al vast dat relieken uit Bari en Venetië „mogelijk” van Sint-Nicolaas kunnen zijn.

Door de jaren heen is Sint-Nicolaas door zijn vrijgevigheid de hoofdpersoon geworden in tal van legenden, waaronder van het Sinterklaasfeest. In een bekende legende redde hij drie dochters van een arme man van de prostitutie door hun bruidsschat te betalen. Bisschop Jan Hendriks benadrukte tijdens de dienst dat „de Sint stand heeft gehouden in de secularisatie, en deel uitmaakt van onze volkscultuur. Er is discussie over huidskleur van zijn knecht, maar is Sint zelf boven discussie verheven,” aldus bisschop Hendriks.

Lees ook: Surprise voor Amsterdam – uit Egmond.