De stand van de pandemie: zijn we met deze coronagolf weer terug bij af?

Coronacijfers

Al wekenlang gaat het over code zwart in de ziekenhuizen, de reguliere zorg wordt toch weer uitgesteld en het aantal positieve tests is dubbel zo hoog als bij de vorige golf.
Een kwart van de ziekenhuizen kan niet alle dringende operaties meer doen binnen de zes weken die daar eigenlijk voor staat.
Een kwart van de ziekenhuizen kan niet alle dringende operaties meer doen binnen de zes weken die daar eigenlijk voor staat. Foto Remko de Waal / ANP

Het lijkt alsof we weer terug bij af zijn. In de laatste week van november overleden er bijna 1.100 mensen meer dan op basis van de afgelopen jaren mocht worden verwacht - alleen in de eerste golf in maart 2020 werd die ‘oversterfte’ overtroffen. Het aantal positieve tests is dubbel zo hoog als bij de vorige golf en de ziekenhuizen liggen weer vol coronapatiënten.

Al wekenlang gaat het over code zwart in de ziekenhuizen, die minder capaciteit hebben dan in eerdere golven vanwege personeel dat vertrok door de hoge werkdruk, een hoog ziekteverzuim en cruciale operaties die eerder deze coronacrisis zijn uitgesteld en nu moeten doorgaan.

Die reguliere zorg wordt desondanks toch weer uitgesteld: inmiddels kan een kwart van de ziekenhuizen niet alle dringende operaties meer doen binnen de zes weken die daar eigenlijk voor staat, omdat er anders verdere gezondheidsschade kan ontstaan. Het gaat dan om bijvoorbeeld kanker- of hartoperaties. Het aantal ziekenhuizen dat zulke behandelingen niet op tijd kan geven zal waarschijnlijk nog verder stijgen: vanaf maandag wordt de IC-capaciteit verder opgehoogd, van 1.150 naar 1.250 bedden. De verplegers die daarbij nodig zijn komen van andere afdelingen zoals operatiekamers.

De piek van de huidige coronagolf lijkt wel in zicht te zijn: het aantal nieuwe ziekenhuisopnames steeg de afgelopen week niet zo explosief meer als voorgaande weken. Het enige lichtpuntje is daarom: als er komende week daadwerkelijk een daling wordt ingezet, hoefde die vooralsnog niet te worden geforceerd met zulke strenge maatregelen als vorig jaar, toen een strenge lockdown en zelfs een avondklok nodig was. Wat dat betreft zijn we dus nog niet helemaal terug bij af.

Aantal positieve tests dubbel zo hoog als eerdere pieken

Aantal positieve tests nu in het hele land torenhoog

Net zoveel coronapatiënten als in tweede golf

Ouderen weer het vaakst in het ziekenhuis

Meer dan 40% van de verpleeghuizen kampt met besmettingen

Alleen in eerste golf was oversterfte hoger

Ondanks een hoge vaccinatiegraad – 83,4 procent van de 12-plussers is volledig gevaccineerd – zijn de inentingen onvoldoende gebleken om deze golf af te remmen. De vaccinatiegraad stijgt amper meer en gevaccineerden raken óók besmet en belanden óók in het ziekenhuis. Maar de prikken bieden onder de streep nog steeds een hoge bescherming - tegen opname in het ziekenhuis (91 procent) en de ic (96), blijkt uit de laatste berekeningen van het RIVM – een daling van 1 tot 2 procent vergeleken met eerdere metingen. De bescherming onder 70-plussers, kwetsbaar en als eerste ingeënt, is lager: 84 procent.

De vaccinbescherming leidt in de ziekenhuizen tot een ander patiëntenbeeld. Uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT) over zo’n 1.200 opnames, afkomstig van ongeveer de helft van de Nederlandse ziekenhuizen, blijken gevaccineerden ouder te zijn en vaker kwetsbaar. Longarts (Erasmus Medisch Centrum) en NVALT-voorzitter Leon van den Toorn zegt: „Als je gevaccineerd bent, heb je eigenlijk alleen maar kans om in het ziekenhuis te belanden als je heel oud bent en/of van alles mankeert. Iemand van vijftig die niet gevaccineerd is kan doodziek op de ic belanden, maar een gezonde vijftiger die wel gevaccineerd is, heeft daar nog steeds vrijwel geen kans op.”

De vaccinatiegraad neemt nauwelijks meer toe

Uit de kleinere groep ongevaccineerden komen evenveel ziekenhuisopnames

Gevaccineerde patiënten hebben vaak onderliggende klachten, ongevaccineerde niet

Na vaccinatie verandert de naleving van gedragsregels

De naleving van de regels stijgt in het algemeen weer wat, maar is minder hoog dan vorig jaar