Opinie

Matineesamenleving

Christiaan Weijts

Als ik kon tekenen dan schetste ik een vaccinatiecentrum met een lange rij jongeren, allemaal vermomd als oudjes. Rollators, krukken, witgeverfd haar. Zoals twee dertigers dit voorjaar flikten in Mexico-Stad, vaccinvoordringers met valse ID’s. Bij ons hoef je alleen maar een vals geboortejaar in te tikken bij de GGD.

„Wij zijn niet van de politie”, reageerde die. Dat zou ik vet in een tekstballonnetje zetten, unisono uitgesproken door kelners met QR-scanners, snottenbelcheckende schooldirectrices, mondkapjeskeurende conductrices, vakkenvullers, leraressen, verplegers. Mijn cartoon zou subtiel uitdrukken dat we in een surveillancestaat zijn beland waar iedereen ongewild elkaars bewaker is.

Ik zou beslist ook onze nationale vaccinvoordringer Maarten van Rossem laten opdraven, in een rolstoel. Weet u nog, in maart? Belde zélf de GGD, onze brombeer. Hugo de Jonge meteen pisnijdig op Twitter.

De Schoenenreus zou ik die rolstoel laten tegenhouden. Met fluitje en stoplichtbordje: #netjesopjebeurt. Achter zijn rug tekende ik dan de burgemeester van Westland, die zelf maar besloot te gaan boosteren, samen met een zwerm huisartsen, wier geduld ook op is.

Als een stoplicht al te lang op rood staat, rijden mensen er uiteindelijk doorheen, vooral als ze gezaghebbenden hetzelfde zien doen. Als ik kon tekenen, wist ik hoe ik de vraag kon stellen wat hier verkeerd stond afgesteld: ons morele kompas of dat stoplicht?

Als ik nog ruimte overhad, zou ik, naast dat narrenkoor dat zingt geen politie te zijn, onze nieuwe ‘matineesamenleving’ afbeelden. Ik zou me uitleven op een orgie van zwetende sportlijven, kotsende zuipschuiten, cabaretvoorstellingen, dwarsfluitlessen, vijfgangenlunches – allemaal samengeperst in één krappe tijdspanne. Daarnaast, hoofdschuddend, Mark Rutte, turend in de scherven van zijn morele kompasje.

Als ik kon tekenen, wist ik hoe ik hier een pleidooi van kon maken voor meer invloed van gedragswetenschappers op het beleid. Die weten na hoeveel seconden we door rood rijden, hoe we welke rafelranden zullen opzoeken, en welk effect dat heeft op de cijfers in de modellen.

Waarom na vijf uur geen amateursport buiten? Volgens Rutte kan het OMT niet berekenen welke specifieke maatregel welk effect heeft. Dus we doen maar wat? Hoe kunnen we daar gemotiveerd voor blijven? Zoiets zou ik die gedragswetenschapper laten denken. Zeker, ik zou een morele crisis tekenen. Ikke, ikke, ikke. Maar is voordringen immoreel, als je weet dat je anders, door die veel te late boosters, dood kunt zijn? Is het immoreel, als anders je onderneming failliet gaat?

Als ik kon tekenen, vulde ik dit hele tableau bovenal met deemoed. Misschien zelfs voor de reus op wie het makkelijk mopperen is, maar in wiens schoenen niemand graag staat.

Als ik kon tekenen, dan hielden alle mensen van elkaar.

Christiaan Weijts schrijft elke vrijdag op deze plek een column.