Opinie

Kinderen tellen wel mee

Floor Rusman

Ze vormen de grootste groep onder de ongevaccineerden, groter dan de orthodoxen en de vrijheidsstrijders, maar lange tijd bleven ze buiten beeld: de kinderen. Media repten eind deze zomer van 1,8 miljoen ongevaccineerden, alsof de ruim 2 miljoen 12-minners überhaupt niet bestonden. Pas toen de uitbraken op scholen niet meer te negeren waren, zwenkte de camera die kant op.

Ondertussen worden in de VS al sinds begin november kinderen van vijf jaar en ouder gevaccineerd. Het Amerikaanse Center for Disease Control meldt dat corona in de top tien van doodsoorzaken van kinderen staat; heel anders dan het RIVM, dat juist benadrukt dat kinderen „bijna nooit opgenomen [hoeven] te worden in het ziekenhuis”. Het Europees Geneesmiddelenbureau keurde het vaccin voor 5- tot 11-jarigen vorige week goed, maar wat Nederland gaat doen is nog onduidelijk. De Gezondheidsraad adviseerde vrijdag het vaccin te gebruiken voor kinderen met een ‘verhoogd medisch risico’; het advies voor de overige kinderen is uitgesteld. „Voor gezonde kinderen is de afweging complex”, aldus Bart-Jan Kullberg, voorzitter van de raad, in De Gelderlander.

Over de kosten en baten van kindervaccinaties kun je in theorie een prima debat voeren, maar in Nederland lijkt dat ingewikkeld. Voordat het gesprek goed en wel is begonnen, staat er in zowat alle kranten en tv-programma’s wel een kinderarts klaar om eventuele vaccin-enthousiastelingen op afstand te houden van de kinderen. Het meest aanwezig zijn Károly Illy, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, en Patricia Bruijning, kinderarts-epidemioloog aan het UMC Utrecht. Beiden vinden vaccinatie van gezonde kinderen onnodig en onwenselijk, een standpunt dat ze graag en vaak toelichten.

Twee dingen vallen op in hun redeneringen. Eén: zij nemen de context nauwelijks mee in de kosten-batenanalyse. Kinderen worden niet zo ziek van corona, dus ze hebben geen baat bij vaccinatie, zeggen ze. Maar kinderen leven niet in een vacuüm. Ze hebben evenmin baat bij een dichte school, gestreste ouders, zieke grootouders en een verdeelde samenleving. Daarover hebben de kinderartsen het niet: ze kijken vooral naar de medische voors en tegens. Het zijn net specialisten die alleen de hand, de knie of de rug onderzoeken, en de rest van het lichaam erbuiten laten.

Het tweede wat opvalt is de nadruk op de schuldvraag. Ja, er vinden veel besmettingen plaats op scholen, maar „kinderen zijn het probleem niet”, zei Bruijning half november tegen de NOS. „De ziekenhuizen lopen vol doordat er nog te veel mensen ernstig ziek worden omdat ze niet gevaccineerd zijn, niet doordat kinderen besmet raken.” Een gekke redenering: alsof niet beide elementen een rol spelen. Maar de subtekst leek: de ongevaccineerden zijn schuldig, dus laat de kinderen niet boeten.

Ook Illy hanteert deze denkwijze. In een opiniestuk in Trouw verwees hij vorige week naar volwassenen die zich niet laten vaccineren of de maatregelen niet opvolgen. „Deze onwil en nalatigheid bij volwassenen rechtvaardigt het vaccineren van deze jonge groep kinderen niet”, schreef hij. „Op geen enkele manier valt uit te leggen dat wij de jongsten van de maatschappij laten opdraaien voor de puinhoop die wij er als volwassenen van hebben gemaakt.” Ook hier moet de schuldige (in dit geval: alle volwassenen) boeten en niet de buitenstaander, het kind. Dat de meeste volwassenen er helemaal geen ‘puinhoop’ van hebben gemaakt, doet niet ter zake.

Bruijning en Illy weken het kind los uit zijn maatschappelijke context en plaatsen het als onschuldig wezen tegenover de asociale volwassene. Dat kun je doen, maar de vraag is: waar leidt dit toe? Hebben deze kinderartsen alternatieve oplossingen? Volgens mij volgt uit hun redenering dat een vaccinatieplicht voor volwassenen de voorkeur heeft boven het vaccineren van kinderen. Immers: dat laatste mag pas als de andere opties zijn uitgeput.

Maar of zij echt voorstander zijn van een vaccinatieplicht weet ik niet, omdat er zelden wordt doorgevraagd. De kinderarts heeft in interviews vaak de vrije hand, omdat hij/zij de zaakwaarnemer is van het het kind. Wie zegt het kinderwelzijn voorop te stellen, heeft de discussie bij voorbaat gewonnen: wie is daar nou tegen?

Floor Rusman (f.rusman@nrc.nl) is redacteur van NRC