Computer weet alles

Dinsdag, aan het eind van de vierde partij van de WK-match in Dubai tussen Magnus Carlsen en Jan Nepomniasjtsji, leek Carlsen nog even na te denken voor hij remise door zetherhaling forceerde. Het was op de 33ste zet. Anish Giri, die op de website chess24 samen met Judit Polgar commentaar gaf, zei: „Het is allemaal nog voorbereiding, Magnus doet alsof hij nadenkt.” Judit vroeg of hij een grapje maakte, maar Anish was serieus. Nepo had steeds de meest waarschijnlijke zet gedaan, dus het lag voor de hand dat Magnus de partij tot het eind (zet 33!) al op zijn scherm had gehad.

Judit wilde er nog niet aan dat Magnus een toneelstukje opvoerde. Kon het niet zijn dat hij nog even keek of er meer dan remise inzat? Maar Giri zei: „Waarom zou je dat achter het bord doen, als je het ook comfortabel thuis met de computer kan doen?”

Dimitri Reinderman, die deze conversatie op zijn eigen schaaksite.nl aanhaalde, vermoedde een generatiekloof. Inderdaad hoorde Judit nog niet tot de generatie die in de wieg al een computertje knuffelde.

Giri had waarschijnlijk gelijk, want Nepo zei voor de Noorse televisie dat hij geen enkele zelfbedachte zet had gedaan. Carlsen zei simpel: „Dat is de situatie van het moderne schaak.”

Ik dacht aan de WK-match van 2004 tussen Vladimir Kramnik en Peter Leko. In hun achtste partij kwam de Marshall-variant van het Spaans op het bord, die Kramnik daarvoor had ontweken, net zoals Nepo nu die gevaarlijke variant al drie keer heeft ontweken.

In die achtste partij was Kramnik tot de tanden gewapend. Hij speelde snel. Leko gebruikte zeeën van tijd. Kramnik en zijn secondanten hadden alles thuis al op hun computers gezien. Tot Leko op de 25ste zet iets deed dat ze niet hadden gezien. Toen besefte Kramnik dat hij niet gewonnen stond, maar verloren.

Ik en velen met mij vonden het toen prettig dat het computerteam de kous op de kop kreeg, maar nu komt het me voor alsof ik in 2004 de laatste rochel meemaakte van een stervende, een laatste levensteken van de topschaker die de computer de baas was.

Hoewel de vijf remisepartijen waarmee Carlsen en Nepo hun match begonnen ongetwijfeld op hoog peil stonden, laat ik hier graag een prachtpartij van iets lager niveau zien.

Denis Chismatoelin - Olga Karmanova, Tsjigorin Memorial, Sint Petersburg 2021

1. Pf3 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. d4 0-0 6. Le2 e5 7. 0-0 Pa6 8. Te1 De7 9. Lg5 Le6 10. Dd2 c6 11. Tad1 Dc7 12. h3 Tfe8 13. Lf1 Tad8 14. a3 Db8 15. b4 Pc7 16. Dc1 Ld7 17. d5 cxd5 18. exd5 Tc8 19. Lxf6 Lxf6 20. Pe4 Le7 21. Dh6 Rechts dreigt wit 22. Pfg5 en 22. c5 dreigt aan de andere kant. 21...f5 22. Pfg5 Lxg5 23. Pxg5 Te7 24. c5 Pe8 25. Dh4 Tg7 26. Lc4 Pf6 27. c6 Le8

Zie diagram

28. Txe5 Een mooi torenoffer, maar er komt nog meer. 28...dxe5 29. d6+ Kh8 30. Pe6 g5 31. Dh6 Tg6 32. Df8+ Pg8 33. c7 Da8. 34. Dxe8 Nu zwarts dame is opgesloten, offert wit onbekommerd zijn eigen dame. 34...Txe8 35. d7 Pe7 36. d8D Wit haalt een andere dame. 36...Pc6 37. Dd6 Dc8 38. b5 Tgxe6 39. Lxe6 Txe6 40. Dxe6 Ook de tweede dame wordt geofferd. 40...Dxe6 41. bxc6 Zwart gaf op, want wit gaat een derde dame halen.