Reportage

Nieuwe studentenflats onder de rook van Schiphol? Inspectie zegt nee

Woningbouw Amstelveen De Inspectie Leefomgeving en Transport ligt dwars bij de bouw van 4.500 studentenwoningen in Amstelveen. Studenten, gemeente en ontwikkelaars zijn ten einde raad.

Studenten in de Uilenstedenflats hebben geen last van vliegtuigen. Maar volgens de Inspectie vormen de vliegtuigen een risico voor de gezondheid.
Studenten in de Uilenstedenflats hebben geen last van vliegtuigen. Maar volgens de Inspectie vormen de vliegtuigen een risico voor de gezondheid. Foto’s Jennifer Knuchel

‘In de volksmond wordt hier van ‘de Stormbaan’ gesproken als het over de Buitenveldertbaan gaat”, zegt de Amstelveense wethouder Floor Gordon (D66). Het miezert en het is waterkoud, de wind zwelt aan als het gesprek stilvalt omdat een passagiersvliegtuig naar Schiphol daalt. Ze wijst omhoog. „Kijk, hij wijkt af van zijn pad. Hij moet nu bijsturen naar rechts.” De wethouder woont al jaren in Amstelveen en is naar eigen zeggen gewend aan het vliegverkeer. Wel zorgt de aanvliegroute ervoor dat ze haar belangrijkste project niet tot uitvoering kan brengen: grootschalige woningbouw in de wijk Kronenburg.

Deze impuls voor de oude kantorenbuurt is al jaren inzet van politiek getouwtrek. Veel van de kantoorkolossen uit de jaren zeventig staan leeg of zijn gesloopt. Op de braakliggende grond staan in het nieuwe bestemmingsplan 2.500 kamers en ruim 2.000 shortstay-woningen ingetekend, bedoeld voor studenten. Die huisvesting is voor hen van groot belang. Er heerst een fors tekort aan betaalbare studentenkamers in en rond Amsterdam.

Vlak naast Kronenburg staan de flats van studentencampus Uilenstede, waar ruim 3.400 studenten wonen. Voor de kamers daar staan studenten soms jarenlang op de wachtlijst. Ook de gemeente zou graag extra studenten ontvangen. Ze moeten in Kronenburg voor leven in de brouwerij zorgen. Daardoor wordt het ook interessant nieuwe kantoren, winkels en recreatievoorzieningen te bouwen en kan de wijk weer opbloeien.

Er zijn nog meer voorstanders: de provincie Noord-Holland, studentenvakbond ASVA, de Amsterdamse universiteiten en studentenhuisvester Duwo. Zelfs Schiphol, altijd alert op ontwikkelingen die zijn groei kunnen beperken, liet weten geen bezwaar te hebben. En het ministerie van Binnenlandse Zaken merkte Kronenburg vorig jaar aan als ‘urgent’, en de belangrijkste locatie voor extra studentenhuisvesting in de stadsregio Amsterdam.

Één tegenstander

Er is slechts één tegenstander: de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), zelfstandig onderdeel binnen het ministerie van Infrastructuur. Onlangs stapte de Inspectie zelfs naar de Raad van State om te voorkomen dat de woningen worden gebouwd.

Het bezwaar van de Inspectie houdt verband met de ligging van de beoogde studentenbuurt, pal onder de aanvliegroute van de Buitenveldertbaan. Het lawaai van vliegtuigen vormt volgens de Inspectie een risico voor de veiligheid en gezondheid van omwonenden. Zo is bekend dat geluidsoverlast op lange termijn kan leiden tot verhoogde bloeddruk en hart- en vaatziekten. Volgens de geldende regels mogen in het gebied nog maximaal 25 woningen gebouwd worden – dus geen 4.500.

„Het is een rare situatie”, zegt wethouder Gordon. „Je mag in dit gebied wel kantoren, hotels en een opvang voor statushouders bouwen, maar geen woningen.” Met een veelbetekende knik in de richting van de Uilenstede-flats: „Uit de praktijk blijkt dat dat hier al jaren prima gaat.”

Voor studentenwoningen in Kronenburg is niet zomaar gekozen. Studenten, vinden ze op het gemeentehuis, zijn wel opgewassen tegen het geluid van de vliegtuigen. Ze wonen immers niet lang genoeg in een studentenhuis om serieuze klachten te ontwikkelen door het lawaai.

Dat de GGD dit in een advies bevestigde, mocht niet baten. De ILT onthield de felbegeerde ‘verklaring van geen bezwaar’ van de minister.

Bezoek merkt het

De Uilenstedeflats naast de leegstaande kantoren staan er al sinds de jaren zestig. Ze vallen sinds een paar jaar onder dezelfde geluidsrichtlijnen als Kronenburg. Politicologiestudent Tim Wagelaar woont er nu anderhalf jaar. Van de vliegtuigen heeft hij weinig last, zegt hij in de gemeenschappelijke keuken bij het inschenken van een kop koffie. „Je moet echt goed luisteren, wil je ze hier binnen...” Abrupt stopt hij met praten en steekt zijn hand op. „Hoor eens? Dat is er eentje.” Wie goed luistert, hoort inderdaad het gebrom van een vliegtuigmotor.

Aan tafel hervat huisgenoot Nhunke Ruigrok (23) schouderophalend haar lunch. „Ik hoor ze al niet meer. Alleen bezoek merkt het nog op.” Medebewoner Eva Dekker (22) moest er wel aan wennen. „Ik droomde een keer dat de oorlog was uitgebroken. Pas toen ik wakker werd, besefte ik dat het een vliegtuig was dat overvloog.” Ze kan er nu om lachen. „Dat is echt al lang geleden. De grootste overlast die we hier nu hebben, zijn de feestjes bij de buren.”

In Campus Uilenstede zeggen de studenten nauwelijks last te hebben van de vliegtuigen die overvliegen. Foto Jennifer Knuchel

Toen duidelijkheid over de verklaring van geen bezwaar uitbleef, besloot Amstelveen dit najaar door te zetten. Het nieuwe bestemmingsplan voor Kronenburg werd voorgelegd en aangenomen – tegen het advies van de ILT in. De Inspectie ging daarop in beroep bij de Raad van State, om te voorkomen dat het bestemmingsplan onherroepelijk zou worden. De hoogste bestuursrechter neemt de zaak uiterlijk eind februari in behandeling. Tot dan liggen de plannen stil. Wethouder Gordon zucht. „In plaats van naar de papieren werkelijkheid te kijken, zou het fijn zijn als ze inzien wat hier op de grond gebeurt.”

Dat meer omwonenden betekent dat Schiphol meer klachten krijgt, vindt de wethouder onwaarschijnlijk. De luchthaven liet immers weten geen bezwaar te hebben tegen het plan, en de studenten weten straks waar ze aan beginnen. „Het moet natuurlijk ook duidelijk zijn dat hier vliegtuigen overkomen.”

Waarom de ILT dan toch zo sterk tegen de plannen gekant blijft, zegt Gordon niet precies te weten. „Al kan ik me voorstellen dat er meer gemeenten zijn die graag willen bouwen en belemmerd worden door regels. Misschien wil de Inspectie geen precedent scheppen door ons groen licht te geven.” In een reactie aan NRC laat de ILT weten dat het vasthoudt aan haar standpunt. Het luchthavenindelingbesluit rondom Schiphol, ook wel het LIB genoemd, schrijft volgens de Inspectie duidelijk voor wat kan en mag. „Het gaat hier niet om tijdelijke bouw of tijdelijke bewoning. Wel voor de duur van de studie (campuscontracten), maar dat is niet in het bestemmingsplan geregeld en dat is ook niet ‘tijdelijk verblijf’ in de zin van het LIB”, aldus de Inspectie. „Dat er een woningtekort is, wordt door iedereen erkend, maar dat is volgens het LIB geen bijzondere omstandigheid om af te wijken van de bestaande regels.”

Bij de gemeente blijven ze hopen op een goede afloop, zelfs nog voor de Raad van State zich over de zaak buigt. Gordon: „Ik ben niet moedeloos. Ik voel me gesteund door alle spelers in dit verhaal. Wat me als bestuurder wél raakt, is de manier waarop het Rijk zichzelf hier tegenspreekt. Binnenlandse Zaken merkt Kronenburg aan als urgent project, en aan de andere kant blokkeert Infrastructuur en Waterstaat de plannen. Wij zijn een speelbal in die discussie.”