Laatste nieuws coronacrisis

In anderhalf uur ruim 550 aanmeldingen op website voor hulp aan GGD’s

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit blog over de belangrijkste ontwikkelingen rond het coronavirus van donderdag 2 december is gesloten.

Lees hier het blog van 4 december

Kabinet verlengt inreisbeperkingen zuidelijk Afrika tot en met 15 december

Het demissionaire kabinet heeft de inreisbeperkingen voor reizigers uit acht zuidelijk Afrikaanse landen vrijdag verlengd tot en met 15 december. Er blijft een inreisverbod gelden voor niet-EU-reizigers uit Zuid-Afrika, Namibië, Botswana, Zimbabwe, Malawi, Mozambique, Lesotho en Eswatini (Swaziland).

Nederlanders, andere EU-burgers en een aantal vrijgestelde groepen mogen wel naar Nederland vliegen. Zij moeten voor vertrek een negatieve PCR-test kunnen overleggen en bij aankomst in quarantaine. Als ze na vijf dagen opnieuw negatief testen, mag de quarantaine worden opgeheven. Testen bij aankomt in Nederland is niet verplicht.

De maatregelen zijn bedoeld om te voorkomen dat de Omikronvariant van het coronavirus zich verder in Nederland verspreidt. De variant werd eind november voor het eerst vastgesteld in Zuid-Afrika, maar bleek uit onderzoek van het RIVM al eerder te zijn opgedoken in Nederland. De variant is inmiddels zestien keer officieel vastgesteld in Nederland.

De inreisbeperkingen zouden zaterdagavond om 23.59 uur aflopen, maar het RIVM heeft demissionair minister Barbara Visser (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) geadviseerd om de maatregel te verlengen. „De grootste verspreiding van de Omikronvariant, voor zover dat nu bekend is, vindt nog steeds plaats in Zuid-Afrika en aangrenzende landen”, aldus het RIVM.

‘Opvallend veel positieve testen na aankomst’
Volgens koepelorganisatie GGD GHOR heeft ongeveer een derde van de reizigers die de afgelopen dagen terugkeerden uit zuidelijk Afrika zich laten testen. Van hen testte 9 procent bij aankomst in Nederland positief op het coronavirus. Een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid noemt dat vrijdag tegen ANP „opvallend veel”.

De woordvoerder denkt dat een deel „mogelijk kan worden verklaard door de incubatietijd”. Een vlucht naar Zuid-Afrika duurt elf tot twaalf uur en „dus er is een aanzienlijke kans dat een deel van deze mensen negatief getest was in Zuid-Afrika en 24 uur later positief testte in Nederland.”

Reizigers bekijken informatieschermen op de internationale luchthaven van Kaapstad in Zuid-Afrika. Foto Nic Bothma/EPA

In anderhalf uur ruim 550 aanmeldingen op website voor hulp aan GGD’s

Slechts anderhalf uur nadat de website ggdreservisten.nl vrijdagavond was gelanceerd, hebben zich al zo’n 550 vrijwilligers aangemeld om de GGD’s de komende tijd bij te staan met het zetten van boostervaccins. Dat bevestigt een woordvoerder van koepelorganisatie GGD GHOR aan NRC. Iedereen die kan en wil helpen, zoals oud-zorgmedewerkers of geneeskundestudenten, kan zich via die website aanmelden.

Zoveel interesse in zo’n korte tijd is „fantastisch”, aldus de woordvoerder. „De aanmeldingen komen uit alle hoeken van de samenleving. We hopen dat het aantal de komende dagen verder gaat oplopen.”

Eerder op de dag sprak demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) over het versnellen van de boostercampagne. Nog vóór de jaarwisseling moeten ruim drie miljoen zestigplussers en zorgmedewerkers de mogelijkheid hebben gehad een boosterprik te halen. Vanaf januari moet ook iedereen onder de zestig jaar een extra dosis kunnen krijgen. Door de beperkte capaciteit van de GGD’s, zullen de komende tijd onder meer militairen en Rode Kruis-medewerkers bijspringen om de operatie in goede banen te leiden.

60-minners kunnen vanaf januari boosterprik krijgen

Vanaf januari kunnen ook mensen onder de zestig jaar een boosterprik krijgen. Dat zei demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) vrijdag. Wel geldt dat de prik minimaal zes maanden na de laatste vaccinatie gezet moet worden. Daarnaast komen mensen die na hun laatste vaccinatie positief zijn getest op het coronavirus, pas zes maanden na hun positieve test in aanmerking voor een booster. Er wordt geprikt op volgorde van oud naar jong.

Nog voor de jaarwisseling kunnen ruim drie miljoen zestigplussers en zorgmedewerkers met patiëntencontact een boosterprik krijgen tegen het coronavirus. Ook zij moeten hun laatste prik wel zeker zes maanden daarvoor hebben gehad.

Naar verwachting zijn er halverwege december 79 kleine vaccinatielocaties en negen zogeheten XXL-locaties opgetuigd. Op dit moment zijn er rond de zeventig priklocaties. Onder anderen studenten, militairen en oud-zorgmedewerkers worden ingezet om te helpen bij het zetten van vaccinaties.

Demissionair minister De Jonge zei vrijdag ook dat kinderen tussen de vijf en elf jaar met gezondheidsproblemen waarschijnlijk al in december geprikt kunnen worden. Het kabinet volgt hierbij het advies van de Gezondheidsraad op. Volgende week komt het met een officiële reactie op het advies.

Eerder op de dag bleek dat zestigplussers zonder afspraak een boostershot kunnen halen bij de GGD’s in Leiden, Gouden en Alphen aan de Rijn. Volgens koepelorganisatie GGD GHOR gaat het om een „tijdelijke actie”.

Een GGD-medewerker in Rotterdam vaccineert in een gymzaal. Foto David van Dam/ANP

Gezondheidsraad: vaccineer jonge kinderen met verhoogd medisch risico

De Gezondheidsraad adviseert het demissionaire kabinet om kwetsbare kinderen van vijf tot en met elf jaar te vaccineren, omdat zij een verhoogd risico lopen om ernstig ziek te worden van het coronavirus. Voor een advies over het vaccineren van gezonde kinderen in die leeftijdsgroep heeft de Gezondheidsraad meer tijd nodig, staat in een vrijdag gepubliceerd rapport.

Een verhoogd medisch risico bij kinderen is bijvoorbeeld een chronische longaandoening, aangeboren hartafwijking of het downsyndroom. Zij lopen een grotere kans op ziekenhuisopname en een ernstige ontstekingsreactie in de organen als ze besmet raken met het coronavirus. De Gezondheidsraad adviseert om kinderartsen zelf de selectie te laten maken in wie wel of niet wordt gevaccineerd, omdat kwetsbare kinderen vrijwel altijd onder behandeling zijn van een kinderarts.

De kinderen worden als het aan de Gezondheidsraad ligt, geprikt met het BioNTech/Pfizer-vaccin in aangepaste dosering. Dit vaccin is onlangs door het Europees Medicijn Agentschap (EMA) goedgekeurd voor het gebruik bij kinderen van vijf tot en met elf jaar.

In onder meer de Verenigde Staten, Israël en Oostenrijk worden ook al gezonde kinderen van vijf tot en met elf jaar gevaccineerd. De Gezondheidsraad zegt „binnenkort” met een advies daarover voor Nederland te komen.

Patiëntenorganisatie blij met advies

De patiëntenorganisatie Kind en Ziekenhuis vindt het een goed idee om jonge kinderen met een verhoogd medisch risico te gaan inenten. „Deze kinderen vaccineer je in het belang van hun eigen gezondheid”, zegt directeur Hester Rippen van Kind en Ziekenhuis tegen persbureau ANP. „Sommige gezinnen met een kind met een hoog medisch risico zitten al een tijd thuis, omdat ze zo kwetsbaar zijn voor corona.”

Rippen ziet daarentegen weinig in een prik voor alle kinderen. „Het risico op ernstige ziekte na een besmetting voor gezonde kinderen is heel klein. Dan is vaccinatie niet in het belang van het kind zelf”, zegt ze tegen ANP. Daarbij is ze niet gevoelig voor het argument dat kinderen kunnen helpen om de verspreiding van het virus onder volwassenen tegen te gaan. „Je kunt ook zeggen: volwassenen, houd je beter aan de coronamaatregelen.”

Een Oostenrijks meisje wordt gevaccineerd tegen het coronavirus in het plaatsje Tulln. Foto Lisi Niesner/Reuters

9 procent geteste passagiers uit Zuid-Afrika blijkt in Nederland positief

Zo’n 9 procent van de geteste passagiers die deze week vanuit Zuid-Afrika in Nederland landde, is positief getest op het coronavirus. Dit terwijl ze vlak voor vertrek negatief waren, meldt de GGD Kennemerland vrijdag. Er is geen verklaring voor de discrepantie tussen de negatieve test voor vertrek en positieve test bij aankomst. Een GGD-woordvoerder meldt dat er is gehamerd op „kwalitatief goede testen in Afrika”, maar hij kan niet zeggen of de apparatuur daar voldoet.

Tussen zondag en donderdag kwamen er 459 passagiers in Nederland aan vanuit Zuid-Afrika. Voor hen geldt geen testverplichting, maar in het vliegtuig en op de luchthaven wordt dat ze wel dringend geadviseerd. Zo’n een op de drie reizigers die hier aankomt en in Nederland verblijft, laat zich ook daadwerkelijk testen. „De laatste dagen neemt de testbereidheid iets toe”, aldus een woordvoerder. In Zuid-Afrika is de Omikronvariant ontdekt. Het is niet bekend of de positief geteste reizigers besmet zijn met die coronavariant.

Ondanks dat de passagiers voor vertrek zijn getest en het merendeel gevaccineerd is, weet het virus toch mensen te besmetten, waarschijnlijk tijdens de reis. Het stemt Bert van de Velden, directeur van GGD Kennemerland, negatief. De cijfers tonen volgens Van de Velden aan hoe makkelijk het virus zich kan verspreiden.

Ruim 20.000 positieve coronatests, meer dan 1.000 verpleeghuizen met coronabesmetting

Het afgelopen etmaal heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) 21.612 positieve coronatests geregistreerd. Het is de zeventiende keer in achttien dagen tijd dat het instituut 20.000 positieve testuitslagen meldt.

Daarnaast registreerde het RIVM de afgelopen 24 uur 62 nieuwe sterfgevallen. Dit betekent niet dat deze mensen allemaal in het afgelopen etmaal zijn overleden; sterfgevallen worden regelmatig met vertraging doorgegeven. In de afgelopen zeven dagen registreerde het RIVM 369 meldingen van sterfgevallen als gevolg van het coronavirus.

Voor het eerst tijdens de coronapandemie hebben meer dan 1.000 Nederlandse verpleeghuizen te maken gehad met een of meerdere coronabesmettingen. In de afgelopen vier weken zijn op in totaal 1.017 locaties bewoners positief getest op het virus, zo blijkt uit donderdag gepubliceerde cijfers van het RIVM. In oktober ging het nog om iets meer dan honderd verpleeghuizen.

Ook het aantal sterfgevallen onder verpleeghuisbewoners is de afgelopen weken sterk gestegen. Begin oktober overleden dagelijks een of twee bewoners, dat waren er in de afgelopen vier weken gemiddeld twintig sterfgevallen per dag.

België voert mondkapjesplicht in vanaf zesjarigen, ook buiten school

Kinderen van zes jaar en ouder moeten in België voortaan een mondkapje dragen op alle locaties waar dit voor volwassenen ook verplicht is, waaronder het openbaar vervoer. Ook moeten zij op school een mondkapje op. Dat meldt de Belgische krant De Standaard vrijdag. De maatregel is volgens premier Alexander De Croo nodig, omdat het coronavirus zich op scholen via onder meer kinderen, leerkrachten ouders snel verspreidt. Er komt ook een verbod op buitenschoolse activiteiten.

De basis- en kleuterscholen gaan daarnaast vervroegd met kerstvakantie. Na 18 december krijgen de kinderen er een week bij. De federale regering wilde een per directe sluiting van basis- en middelbare scholen voor tien dagen, maar de Belgische deelstaten en de Parti Socialiste, een Franstalige partij in Brussel en Wallonië, spraken hun veto daartegen uit. Het is de derde keer in drie weken tijd dat er in België strengere maatregelen worden ingevoerd.

Kindervaccins
België krijgt in december 336.000 kindervaccins geleverd, maakte de Belgische minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke vrijdag bekend. Het land sloot de deal met farmaceut Pfizer/BioNTech. In januari komen er naar verwachting nog eens 400.000 doses bij. Wat Vandenbroucke betreft worden de 736.000 prikken zo snel mogelijk gezet bij de 5- tot en met 11-jarigen.

Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) keurde de kindervaccins van Pfizer/BioNTech op 25 november goed. De vaccins bevatten een kleinere dosis, en ook de samenstelling ervan is iets anders dan het vaccin voor 12-plussers.

Een vrouw draagt een mondkapje in de Belgische hoofdstad Brussel. Foto Stephanie Lecocq/EPA

Zestigplussers kunnen booster halen zonder afspraak in Leiden en Gouda

Zestigplussers kunnen zonder afspraak terecht bij de GGD Hollands Midden om een boostershot te halen. Bij de afdelingen in Leiden en Gouda is meer capaciteit beschikbaar dan er afspraken gepland staan, meldt de GGD vrijdag. Het aantal open tijdsblokken varieert per dag, de GGD kan dus niet garanderen dat iedereen die op de bonnefooi komt ook direct een prik krijgt.

Zestigplussers mogen de komende tijd langskomen zonder afspraak. Er hangen wel enkele voorwaarden aan de prik: mensen moeten zijn geboren voor 1961 en inenting of genezing van Covid-19 moet tenminste zes maanden geleden zijn geweest. Daarnaast moet de griepprik zeker twee weken geleden zijn geplaatst. Volgens de GGD vindt er selectie aan de deur plaats.

Zestigplussers komen aan bij de GGD-afdeling voor een prik. Foto Remko de Waal/ANP

Aantal coronapatiënten in Nederlandse ziekenhuizen gedaald

In de Nederlandse ziekenhuizen liggen vrijdag 85 coronapatiënten minder dan donderdag. Volgens het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS) liggen er nu 2.728 patiënten met corona in het ziekenhuis.

Zowel op de intensive cares als op de verpleegafdelingen daalde het aantal coronapatiënten. Op de intensive cares liggen vrijdag 603 patiënten, 2 minder dan een dag eerder. Op de verpleegafdelingen worden in totaal 2.125 mensen met het coronavirus verzorgd. Dat zijn er 83 minder dan gisteren.

LCPS: volgende week 100 extra IC-bedden beschikbaar

Vanaf volgende week gaat de IC-capaciteit van Nederlandse ziekenhuizen met honderd bedden omhoog. Dat bevestigt een woordvoerder van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS) donderdag tegen NRC na berichtgeving van persbureau ANP. Momenteel zijn er 1.150 IC-bedden beschikbaar, vertegenwoordigers van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) zijn overeen gekomen dat dat er per maandag 1.250 worden. De opschaling is nodig vanwege de toename van het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen.

Ondanks het hoge ziekteverzuim in de zorg moet het ziekenhuis de bedden bemannen, wat ten koste gaat van personeel van andere afdelingen. Andere zorg moet daarom worden uitgesteld. Een woordvoerder van LCPS noemt dat tegen het ANP „heel pijnlijk”. Het verhogen van de IC-capaciteit is enigszins omstreden: het ministerie van Volksgezondheid vroeg ziekenhuizen eerder zich voor te bereiden op een capaciteit van meer dan 1.350 bedden in de winter, terwijl dit volgens de instellingen zelf niet mogelijk is.

Trouw meldde eerder op de dag al op basis van een rondgang onder 65 ziekenhuizen al dat zij de IC-capaciteit inderdaad naar 1.250 bedden kunnen verhogen. Donderdag lagen er 603 coronapatiënten op de intensive cares van de ziekenhuizen in Nederland. Op de verpleegafdelingen lagen 2.125 coronapatiënten.

Een Covid-patiënt op de IC van het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch. Foto Ilvy Njiokiktjien

Oversterfte in laatste week van november in alle leeftijdsgroepen

In de vierde week van november overleden in Nederland bijna 4.100 mensen. Dat zijn 1.100 meer sterfgevallen dan verwacht voor deze periode. Net als in alle andere weken van november is er sprake van oversterfte. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag.

In heel november overleden circa 3.500 mensen meer dan verwacht voor deze maand, oftewel een wekelijkse oversterfte van 900. De oversterfte in oktober lag op 350 per week. Of deze oversterfte is toe te schrijven aan de coronacrisis kan het CBS niet met zekerheid zeggen: het RIVM registreerde in de laatste week van november 256 sterfgevallen door het coronavirus. In de hele maand november kwamen 912 meldingen van overleden mensen binnen bij het coronadashboard.

De oversterfte is zichtbaar in alle leeftijdsgroepen. In de leeftijdsgroep van 80 jaar en ouder overleden in de laatste week van november met 2.400 sterfgevallen bijna 750 meer mensen dan verwacht voor deze periode. In de leeftijdsgroep 65- 80 jaar overleden 1.250 mensen, een oversterfte van 300 personen. Verder kwamen 450 mensen van jonger dan 65 jaar te overlijden, dat waren 50 sterfgevallen meer dan verwacht voor deze leeftijdsgroep.

Oversterfte in de maand november was zichtbaar in alle provincies. Met name in Limburg lag het cijfer hoog: daar overleden 53 procent meer mensen dan verwacht voor deze maand. Ook was er in november oversterfte in Zeeland en Noord-Brabant (beide 36 procent) en in Gelderland (39 procent).

Begrafenisondernemers moeten extra doodskisten inslaan in verband met de oversterfte. Foto Robin Utrecht

Welkom in dit blog

In dit blog houdt de redactie van NRC het nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland bij.

Lees terug: het blog van donderdag 2 december