Trainer Kees van Wonderen staat met nieuwkomer Go Ahead Eagles op de achtste plaats in de Eredivisie.

Foto Sake Elzinga

Interview

Kees van Wonderen: ‘Het zoeken naar een schuldige ... dat zie je ook in het voetbal’

Kees van Wonderen, voetbaltrainer Kees van Wonderen lag vorig seizoen nog onder vuur bij Go Ahead Eagles. Hij ziet parallellen met de kritiek op premier Rutte. „Zo negatief. Wat schieten we daarmee op?”

In tegenstelling tot de mensen die gedwongen aan huis gekluisterd zitten, mag hij als voetbaltrainer in de Eredivisie niet klagen, zegt Kees van Wonderen (52). Oké, zijn spelers zitten weer verspreid over drie verschillende kleedkamers. En ja, iedereen moet minimaal anderhalve meter afstand houden. En het spelen zonder publiek doet pijn. Maar hij kan gewoon het veld op. Gras aan de voeten. Lekker ballen met die gasten. Ze beter maken. Schaven, schaven, schaven. „Samen iets voor mekaar krijgen, dat vind ik het mooiste aan het trainersvak”, zegt de oud-international, die als speler van Feyenoord in 2002 de UEFA Cup won en sinds anderhalf jaar trainer van Go Ahead Eagles is.

Toch zal niet iedereen zo monter zijn. Dat snapt hij ook. Dichte cafés, lege sportvelden, verdampend spaargeld, afgelaste hobby’s; bij veel mensen hakt het erin. Dus inderdaad, in die zin heeft hij makkelijk praten. „Ik snap de onvrede in de maatschappij echt wel.” Máár, vraagt Van Wonderen zich af, „ligt dat aan onze leiders? Zou de horeca nu wél open zijn geweest als we Mark Rutte en Hugo de Jonge als voetbaltrainers aan de kant hadden geschoven?”

Over dat laatste wil hij het hebben. Op eigen verzoek.

Vorige week las hij in NRC het interview met hoogleraar publieke instituties Arjen Boin. Daarin gaf Boin antwoord op de vraag wat er zou moeten gebeuren nu besmettingscijfers en ziekenhuisopnamen oplopen en het vertrouwen in de crisisaanpak bij de burger was geslonken. Zijn antwoord: „Eigenlijk zouden er nu ministers en OMT-leden moeten worden vervangen, net zoals de coach vertrekt van een voetbalclub die maar blijft verliezen. Daarmee laat je als kabinet zien dat het je echt menens is .”

Die woorden prikkelden hem, en daarom klom Van Wonderen in de pen om te reageren op die stelling. Wat opmerkelijk is. Sport en politiek moet je gescheiden houden, klinkt het meestal van de kant van trainers en voetballers.

Waarom wilde u reageren?

„Omdat ik parallellen zie met de wereld waarin ik werk. Dat vingerwijzen, het zoeken naar een schuldige … dat zie je ook in het voetbal. Tegenvallende resultaten? Vroeg of laat moet iemand daarvoor boeten. Meestal wij, de trainers. Wij zijn dan de kwade genius. Vervolgens blijkt vaak al snel dat de trainer het euvel niet was.”

Vindt u dat Rutte en De Jonge als kwade geniussen worden afgeschilderd?

„Als ik naar tv-uitzendingen kijk, zie ik vooral mensen afgeven op elkaar. Zo negatief. Wat schieten we daarmee op? Maarten van Rossem zei het laatst bij Op1: ‘We kunnen wel lopen schelden op Rutte en De Jonge, maar deze crisis managen is hartstikke moeilijk.’ Ik vind vooral dat we achter elkaar moeten staan, los van de vraag of iemand het goed of slecht doet. Probeer je in te leven in andermans situatie.”

Gebeurt dat voldoende in uw werk, dat inleven?

„Supporters willen succes, en het liefst snel. Ze hebben niet al te veel geduld. Heb je het als trainer een tijdje goed gedaan, dan heb je een soort van krediet. In feite wat Rutte ook heeft opgebouwd, na alle jaren dat hij het land heeft geleid. Totdat de ellende aanhoudt. Dan komen de vingers jouw kant op. En dat valt niet mee.”

Lees ook: Vijf ton? Zulke salarissen gaat Go Ahead niet betalen

Van Wonderen heeft het zelf ervaren. Vorig jaar, in zijn eerste seizoen bij Go Ahead, ging het een tijdje minder. Na een nederlaag tegen Jong AZ merkte hij dat supporters anders naar hem begonnen te kijken. Had hun club wel de goede koers gekozen? Was Van Wonderen wel de juiste man?

„Ik baalde ervan, voelde me enorm verantwoordelijk. Was dag en nacht bezig het om te keren. Vooral voor alle mensen van de club. Als wij winnen, wordt het voor commerciële medewerkers een stuk makkelijker contracten met sponsors te verlengen. En spelers worden meer waard, zodat de club ze vervolgens weer kan verkopen om financieel gezond te blijven.

„En om weer de vergelijking met Rutte maken: die heeft dit in veelvoud. Die zal een enorme verantwoordelijkheid voelen voor het welbevinden van alle Nederlanders.”

Het hoort bij het vak, zullen mensen zeggen. Voetbaltrainers weten waar ze aan beginnen.

„Met zo’n kreet heb ik niks. Het ligt vaak helemaal niet aan de trainer. Het is de onmacht die op hem wordt afgereageerd, meestal door supporters. Is de trainer weg en blijft een team verliezen, dan willen ze het bestuur weg hebben. Ga zo maar door. Mijn punt is: de oorzaak ligt vaak ergens anders en toch krijgt iemand de schuld.

„Dat gevoel krijg ik ook bij de pandemie en de politiek. Net als voetbalsupporters in tijden van tegenspoed meer achter hun club moeten gaan staan, vind ik dat de Nederlander dat ook moet doen. Schop niet overal tegenaan. Wees ook trots.”

Klinkt idealistisch.

„Ik erger me ook aan bepaalde dingen, heus. Ik weet ook niet of wij de juiste regering hebben. Wel dat het heel lastig is om in deze crisis alles bij het rechte eind te hebben.”

Bent u tevreden over de partij waarop u heeft gestemd?

„Ik heb altijd VVD gestemd.”

U bent toch niet de spreekbuis van de premier?

„Deze enorme crisis is partij-overstijgend. Dat sluit ook aan bij mijn boodschap. We zitten hier samen in – links, rechts, progressief, conservatief – dus het zou mooi zijn als ieder op zijn of haar manier denkt: wat kan ik doen om bij te dragen aan de oplossing? In plaats van naar elkaar wijzen en elkaar daarmee kapot proberen te maken.”

Over Van Wonderen dachten supporters ook dat anderen het beter zouden doen. Tijdens de moeilijke periode kwam bij Go Ahead Eagles een e-mail van een supporter binnen die zich afvroeg wanneer de club ‘die snuffelstagiair’ weer zou terugsturen naar Zeist. Met die opmerking refereerde hij aan de jaren dat Van Wonderen bondscoach was van nationale jeugdselecties. Een bericht dat hij heeft onthouden, omdat diezelfde man drie maanden later weer mailde. Ditmaal met de vraag waarom de club zijn contract nog niet had verlengd. Niet veel later promoveerde Van Wonderen met Go Ahead naar de Eredivisie.

„Zulk opportunisme kenmerkt de voetbalwereld. Overal waar ik heb gespeeld en getraind, heb ik dat gemerkt. Ook bij Feyenoord. Het seizoen nadat we de UEFA Cup hadden gewonnen, begonnen we slecht. Riepen supporters dat we ‘moesten werken voor ons geld’. Tegen spelers die net een hoofdprijs hadden gewonnen.”

Met Go Ahead staat hij momenteel in het linkerrijtje van de Eredivisie, op de achtste plaats. Van alle kanten klinkt lof voor het spel van zijn ploeg, terwijl hij vorig seizoen nog werd weggehoond. Van Wonderen: „We hebben het over dezelfde trainer bij dezelfde club met dezelfde supporters.”