Laatste nieuws coronacrisis

Zuid-Afrika: Omikron geeft drie keer zo groot risico op herbesmetting

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit blog over de belangrijkste ontwikkelingen rond het coronavirus van donderdag 2 december is gesloten. Volg het laatste nieuws in het nieuwe blog:

Laatste nieuws Covid-19 Oversterfte in laatste week van november in alle leeftijdsgroepen

Vervroegd stemmen mogelijk bij gemeenteraadsverkiezingen 2022

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 kan vanwege de coronacrisis vervroegd gestemd worden. Zowel de Tweede als Eerste Kamer is daar donderdag mee akkoord gegaan, melden de NOS en persbureau ANP. Om te voorkomen dat te veel mensen samenkomen bij stemlokalen, kunnen kiezers bij sommige locaties al op 14 en 15 maart naar de stembus.

Daarnaast kunnen stemlokalen mondkapjes verplichten en mogen zij plastic schermen neerzetten om stemlokaalmedewerkers en kiezers van elkaar te scheiden. In ieder stemlokaal ziet een medewerker toe op de naleving van coronamaatregelen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen, die tussen 15 en 17 maart van dit jaar gehouden werden, waren dezelfde coronamaatregelen eveneens van kracht en konden kiezers ook vervroegd naar de stembus.

Zuid-Afrikaanse gezondheidsinstellingen: Omikron geeft drie keer zo groot risico op herbesmetting

De Omikronvariant van het coronavirus geeft volgens Zuid-Afrikaanse gezondheidsinstellingen een drie keer zo groot risico op herbesmetting als de Deltavariant. Onder meer het Nationaal Instituut voor Overdraagbare Ziekten (NICD) zegt donderdag dat de Zuid-Afrikaanse bevindingen „epidemiologisch bewijs” leveren dat de Omikronvariant immuniteit van een eerdere besmetting kan „ontwijken”, aldus persbureau Reuters. Het onderzoek moet wel nog worden beoordeeld door andere wetenschappers.

De Omikronvariant is inmiddels in tientallen landen vastgesteld en heeft onder meer in Europa geleid tot reisbeperkingen vanuit zuidelijk Afrika. Omikron werd vorige week in Zuid-Afrika ontdekt. Daar loopt het aantal besmettingen inmiddels zo snel op dat de regering donderdag bekendmaakte ‘pop-up’-vaccinatieplekken te openen in winkelcentra en stations. De verwachting is dat de Omikronvariant de komende maanden wereldwijd dominant wordt.

Een zorgmedewerker in de Zuid-Afrikaanse stad Johannesburg helpt een patiënt met een formulier voordat hij een PCR-test krijgt. Foto Emmanuel Croset/AFP

KNVB legt hoge amateurcompetities tot aan winterstop stil

De hogere competities in het Nederlandse amateurvoetbal worden tot aan de winterstop stilgelegd. Dat heeft de Nederlandse voetbalbond KNVB donderdag bekendgemaakt. Volgens de voetbalbond is het niet verantwoord voor amateurs in deze competities om zonder te trainen wedstrijden te spelen.

Aanleiding voor het besluit van de KNVB is de coronamaatregel die sporten in clubverband na 17.00 uur verbiedt. Omdat veel volwassenen en kinderen het niet halen om voor die tijd te trainen en het demissionair kabinet donderdag heeft gezegd deze tijd niet te willen opschuiven naar 20.00 uur, gaat er een streep door de laatste wedstrijden voor de winterstop.

Daarbij maakt de KNVB een onderscheid tussen „prestatief” en „recreatief” amateurvoetbal. „Bij het eerste is de intensiteit bij wedstrijden hoog en dient de training als tactische maar ook fysieke voorbereiding. Niet trainen bij deze groep zou voor een langere periode zeer onlogisch en onverantwoord zijn”, aldus de KNVB in een verklaring.

Voor de tweede categorie gelden andere omstandigheden, zegt de KNVB. „Als je voor deze categorie niet alleen de trainingen maar ook nog de wedstrijden schrapt, dan loop je het risico op bewegingsarmoede.” Volgens de bond kan op die manier 85 procent van de Nederlandse amateurvoetballers voorlopig blijven voetballen. Afgelopen voetbalweekend lagen de hogere amateurcompetities ook al stil.

Meerderheid apothekers wil helpen vaccineren

Een ruime meerderheid van de apothekers aangesloten bij beroepsvereniging KNMP wil een bijdrage leveren aan de boostercampagne in Nederland. Dat bevestigt een woordvoerder van het KNMP tegen NRC. Momenteel zijn apothekers wettelijk niet bevoegd om prikken te zetten. Het KNMP voert echter gesprekken met het ministerie van Volksgezondheid en het RIVM over een wetswijziging waardoor apothekers mogen vaccineren.

Eind november begon in Friesland al een pilot waarbij een apotheker, na enkele trainingen en onder toeziend oog van een arts, mensen mocht vaccineren tegen het coronavirus. Naar aanleiding van deze pilot organiseerde het KNMP webinars met andere aangesloten leden. „Tijdens de webinars is de vraag gesteld aan de leden of ze hier iets voor voelden. Een meerderheid stond er positief tegenover”, meldt de KNMP-woordvoerder.

Met de inzet van apothekers kunnen mensen een vaccin „in hun eigen wijk” halen en mogelijk anderen overhalen hetzelfde te doen. Daarnaast kan de inzet van extra ‘prikkers’ de tot nu toe stroef lopende boostercampagne een impuls geven. Eerder zei KNMP-voorzitter Aris Prins tegen persbureau ANP dat de vaccinatiegraad stijgt in landen waar apothekers mogen vaccineren.

Tweede Kamer sluit vaccinatieplicht niet uit, verwerpt motie

De Tweede Kamer heeft donderdag tegen een motie gestemd die een vaccinatieplicht uitsluit. De ChristenUnie steunde de motie als enige coalitiepartij. Eerder nam de Kamer nog wel een motie aan die „een directe of indirecte vaccinatieplicht” moest voorkomen.

Toch betekent dit niet dat de meerderheid van de Kamer nu voor een vaccinatieplicht is, blijkt uit een rondgang van persbureau ANP. Partijen hebben naar eigen zeggen onder meer tegen de motie gestemd omdat van een verplichte coronavaccinatie nog geen sprake is. Andere partijen geven aan dat zij maatregelen niet op voorhand willen uitsluiten. Met name de VVD en D66 laten de deur voor een vaccinatieplicht op een kier. Behalve deze twee partijen stemden ook CDA, PvdA, GroenLinks, Volt, Fractie Den Haan tegen de motie, die werd ingebracht door Pepijn van Houwelingen van Forum voor Democratie.

In mei stemde de Kamer over een vergelijkbare motie van Groep Van Haga, die een (in)directe vaccinatieplicht moest uitsluiten. Die motie kreeg toen wel voldoende steun. Onder meer het CDA, de PvdA, GroenLinks en de fractie Den Haan, die nu tegen stemden, steunden toen het voorstel.

De demissionaire ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) en Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) flankeren demissionair premier Mark Rutte (VVD) tijdens het coronadebat van 1 december. Foto Sem van der Wal/ANP

Coronakaart Europa kleurt steeds roder, stijging Omikrongevallen

Alle landen in Europa hebben te maken met een stijgend aantal coronabesmettingen. Volgens de laatste versie van de coronakaart van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding ECDC kleuren haast alle gebieden op het continent nu rood of donkerrood, de hoogste risiconiveaus.

Het laagste risiconiveau is groen: geen van de tweehonderd regio’s in Europa heeft die kleur. Slechts twaalf gebieden, waarvan het merendeel in Italië en één in Spanje, kleuren oranje. Alle andere gebieden staan op een van de twee hoogste risiconiveaus. Nederland is, net als de afgelopen twee weken, helemaal donkerrood, net als onder meer België, Hongarije, Kroatië en IJsland.

Het aantal tests per 100.000 inwoners ligt het hoogst in de Slowaakse hoofdstad Bratislava, met 3.338 positieve tests per 100.000 mensen. In Nederland is de zwaarst getroffen regio Limburg, waar in de afgelopen twee weken 29.299 positieve tests zijn vastgesteld, oftewel 2.616 tests per 100.000 inwoners.

Stijging Omikronvariant in Europa
Het aantal mensen in Europa dat besmet is met de Omikronvariant neemt toe, meldt het ECDC donderdag. Met twintig nieuwe besmettingen is het aantal geregistreerde gevallen van de Omikronvariant naar 79 gestegen. Het land met de meeste bekende gevallen is Nederland, met zestien gevallen. In Portugal zijn veertien Omikronbesmettingen bekend, in Duitsland tien.

Ook in Italië, Oostenrijk, België, Tsjechië, Denemarken, Frankrijk, Griekenland, IJsland, Ierland, Noorwegen, Spanje en Zweden is de variant vastgesteld. Volgens het ECDC zijn de meeste besmette personen recent in Afrika geweest. Dit geldt niet voor de besmettingsgevallen in België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Zij hadden ook geen contact met iemand die recent in Afrika was.

Twitter avatar ECDC_EU ECDC Updated 🚦 maps are online! These maps aim to support the @EUCouncil recommendation on travel measures in the EU during #COVID19 pandemic. Color-blind friendly map in the next tweet.
https://t.co/CcBVx6B0o5 https://t.co/fbQfkV8Fmt

Ruim 23.000 nieuwe positieve tests, cijfers bijgesteld na storing

In het afgelopen etmaal heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) 23.142 positieve coronatests geregistreerd. Op woensdag was er echter een storing in een van de computersystemen, waardoor niet alle testuitslagen doorkwamen. Deze meldingen zijn bij het aantal van donderdag geteld.

Het RIVM kan niet zeggen hoeveel testuitslagen woensdag, toen er 18.588 tests werden gemeld, niet zijn meegerekend. In de afgelopen zeven dagen lag het gemiddelde aantal positieve testuitslagen op 21.543 nieuwe gevallen per dag.

In de afgelopen 24 uur registreerde het RIVM 65 nieuwe sterfgevallen. Dit betekent niet dat deze mensen allemaal in het afgelopen etmaal zijn overleden; sterfgevallen worden regelmatig met vertraging doorgegeven. In de afgelopen zeven dagen registreerde het RIVM 366 meldingen van sterfgevallen als gevolg van het coronavirus.

RIVM-onderzoek: laagdrempelige beschikbaarheid sneltests zorgt voor betere coronabestrijding

Door zelftests laagdrempelig beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld door ze gratis te verkopen en een prominente plek in supermarkten te geven, zullen mensen er sneller gebruik van maken. Hoewel mensen dan minder snel een PCR-test bij de GGD afnemen, zorgen de sneltests er alsnog voor dat er meer besmettingen kunnen worden ontdekt. Dat blijkt uit onderzoek van de gedragsunit van het RIVM. Vanaf 3 december geldt het advies om bij klachten een zelftest te gebruiken als teststraten van de GGD overbelast zijn.

Lees hier verder: ‘Gratis zelftests zouden helpen in coronabestrijding’

Duitsland wil vaccinatieplicht invoeren, mogelijk vanaf februari

Duitsland gaat vanaf februari volgend jaar mogelijk een vaccinatieplicht invoeren. Dat heeft bondskanselier Angela Merkel donderdag gezegd. Merkel, haar opvolger Olaf Scholz en de leiders van de zestien deelstaten zijn het hier over eens geworden. De Duitse Bondsdag moet er nog wel akkoord mee gaan. Eerder voerde buurland Oostenrijk als eerste EU-land een dergelijke plicht in.

Lees hier verder: Duitse leiders werken aan invoering vaccinatieplicht, mogelijk vanaf februari

‘Omikronvariant binnen paar maanden goed voor helft alle coronabesmettingen in Europa’

De Omikronvariant van het coronavirus zal binnen een aantal maanden goed zijn voor meer dan de helft van alle coronabesmettingen in Europa. Dat meldt het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding ECDC donderdag in een risicobeoordeling. Het verwacht dat de nieuwe variant daarmee dominanter zal worden dan de Deltavariant, die momenteel het vaakst voorkomt.

Over de zwaarte van het ziektebeeld en de overdraagbaarheid van de Omikronvariant is nog onvoldoende bekend, aldus het ECDC. Ook is volgens de Europese gezondheidsdienst onduidelijk of doorbraakinfecties na vaccinatie of herbesmetting bij de Omikronvariant vaker voorkomen dan bij andere varianten van het virus.

Wel lijkt het volgens de Europese gezondheidsdienst op basis van voorlopig onderzoek in Zuid-Afrika duidelijk dat de Omikronvariant zich aanzienlijk sneller verspreidt dan de tot dusverre in Europa dominante Deltavariant. Daarvoor is echter nog geen „robuust bewijs”.

Reizigers uit zuidelijk Afrika moeten sinds de ontdekking van de Omikronvariant een Covid-test laten afnemen op Schiphol. Foto Kenzo Tribouillard / AFP

Aantal coronapatiënten in ziekenhuizen gestegen

Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is donderdag gestegen met 45. Volgens het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS) zijn er nu 2.813 mensen met corona in het ziekenhuis opgenomen. Woensdag was er nog sprake van een daling van 77 patiënten.

Zowel op de intensive cares als op de verpleegafdelingen steeg het aantal mensen met corona. Op de intensive cares liggen er nu 605, 18 meer dan een dag eerder. Op de verpleegafdelingen liggen 2.208 coronapatiënten. Dat zijn er 27 meer dan woensdag.

Gezondheidsraad en De Jonge botsen over boostercampagne

De Gezondheidsraad adviseerde minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) in september al om de boostercampagne met de coronavaccins voor te bereiden. Dat zegt een woordvoerder donderdag tegen persbureau ANP in reactie op kritiek van De Jonge. De gezondheidsminister verwees woensdag tijdens een Kamerdebat naar de raad toen hij vragen kreeg over de trage boostercampagne.

Volgens de woordvoerder van de Gezondheidsraad werd het demissionair kabinet geadviseerd klaar te zijn voor een boostercampagne, zodra de raad daar een positief advies over zou afgeven. Dit advies volgde op 2 november. Premier Mark Rutte haalde die datum woensdag in de Tweede Kamer aan.

Lees ook: Tekort aan prikkers teisters boostercampagne, maar veel prikcapaciteit nog onbenut

Het vaccineren met een extra prik komt laat op gang in Nederland. Niettemin zegt het ministerie van Volksgezondheid donderdagmiddag tegen persbureau ANP in september al begonnen te zijn met voorbereidingen voor de boostercampagne - na het oorspronkelijke advies van de Gezondheidsraad dus. Een woordvoeder spreekt tegenover ANP van „een gigantische operatie”. Het opzetten van het programma was volgens de zegsvrouw zelfs zo veel werk, dat de campagne na het groene licht van de Gezondheidsraad op 2 november niet direct van start kon gaan. Dat gebeurde ruim twee weken later.

Bijna overal in Europa was de boostercampagne al opgestart, toen Nederland hier in november mee begon. De Jonge zei woensdag in de Kamer vrijdag met een plan te komen om de boostercampagne te versnellen.

Dit bericht is om 14.26 uur geüpdatet.

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA). Foto Sem van der Wal/ANP

90 procent van positief geteste reizigers uit Zuid-Afrika zegt gevaccineerd te zijn

Van de 61 passagiers die vrijdagavond op Schiphol landden na een vlucht uit Zuid-Afrika en vervolgens positief testten op het coronavirus, zegt ongeveer 90 procent gevaccineerd te zijn. Dat laat een woordvoerder van de GGD Kennemerland donderdag weten.

De GGD heeft alle positief geteste passagiers gevraagd naar hun vaccinatiestatus, maar deze niet proberen te staven met documenten als QR-codes of gele boekjes. Daardoor weet de instelling ook niet met welk vaccin de reizigers zijn ingeënt en wanneer zij hun laatste prik kregen.

Afgelopen vrijdag kwamen op twee vluchten 624 passagiers vanuit Zuid-Afrika aan op Schiphol. Zij landden vlak na het ingaan van de reisbeperkingen die het demissionaire kabinet afkondigde vanwege ontdekking van de Omikronvariant door de Zuid-Afrikaanse autoriteiten. Hoeveel van de in totaal 61 positief geteste reizigers daadwerkelijk de vermoedelijk besmettelijkere mutatie van het virus onder de leden hebben of hadden, is niet bekend.

Van de besmette passagiers moesten er 44 na het ontvangen van de testuitslag in quarantaine in een hotel nabij het vliegveld, omdat zij op doorreis waren en ze geen vaste verblijfsplaats in Nederland hebben. Eerder op de dag maakte de GGD bekend dat de helft van deze passagiers het hotel mag verlaten. De 17 positief geteste reizigers die wel Nederland als eindbestemming hadden, werd gevraagd thuis in quarantaine te gaan.

Op Schiphol worden reizigers uit zuidelijk Afrika getest op het coronavirus. Foto Remko de Waal/ANP

Meer dan helft van reizigers uit Zuid-Afrika mag quarantainehotel verlaten

Meer dan de helft van de 44 reizigers uit Zuid-Afrika die in quarantaine zitten in een hotel nabij Schiphol, mogen het hotel verlaten. GGD Kennemerland meldt donderdag dat de reizigers die het hotel uit mogen woensdag negatief zijn getest op het coronavirus.

„Ik ben blij dat zij hun reis weer kunnen vervolgen”, aldus Bert van de Velden, directeur van GGD Kennemerland. „Dat is goed nieuws voor hen en hun naasten. Ik wil mijn grote waardering uitspreken voor hen. Zij hebben goed meegewerkt, in een voor hen moeilijke situatie van isolatie.” De reizigers die woensdag nogmaals positief testten, moeten nog enige tijd in het hotel blijven.

Vrijdag werden op Schiphol passagiers van twee KLM-vluchten uit Zuid-Afrika getest op het coronavirus. In Zuid-Afrika was toen net een nieuwe coronavariant ontdekt: de Omikron-variant. 61 passagiers bleken besmet. Zij moesten in isolatie in het hotel of thuis in quarantaine gaan.

Vrijdag moesten 44 reizigers uit Zuid-Afrika in isolatie in hotel Ramada, nabij Schiphol. Foto Robin Utrecht / ANP

De Jonge: Meeste 60-plussers kunnen deze maand boosterprik krijgen

Het grootste deel van de 60-plussers kan nog dit jaar een boosterprik krijgen, heeft minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) woensdagavond laat gezegd in een debat met de Tweede Kamer. Het gaat om de mensen die minimaal een half jaar geleden hun laatste coronavaccinatie hebben gehad.

GGD’ers zullen deze week 200.000 boosterprikken zetten, volgende week 350.000 en daarna 700.000 per week met hulp van militairen, medisch studenten, dierenartsen, oud-verpleegkundigen en oud-artsen. Daarvoor worden zeker tachtig grote locaties ingericht, zegde De Jonge toe. Hij komt vrijdag met de uitwerking van zijn plan om de boostercampagne te versnellen.

Lees ook: Nederland heeft een van de traagste boostercampagnes: gebrek aan prikkers grootste probleem

In het debat kreeg het kabinet veel kritiek over de trage boostercampagne. Die is in Nederland later gestart en verloopt vooralsnog ook langzamer dan in andere Europese landen. Voorzitter Jaap van Dissel van het Outbreak Management Team zei woensdag voorafgaand aan het Kamerdebat over het coronabeleid dat er minder mensen in het ziekenhuis opgenomen zouden zijn geweest als ze eerder een boosterprik tegen het coronavirus hadden gekregen.

Demissionair premier Mark Rutte zei tegen de Kamer dat hij er „ook van baalt” dat Nederland later dan andere landen is begonnen met het zetten van boosterprikken, maar dat betekent volgens hem niet dat „het kabinet heeft zitten snurken”. Hij wees er volgens persbureau ANP op dat de Gezondheidsraad op 2 november met het advies kwam om boosters te gaan zetten en dat opschalen dan niet binnen twee of drie dagen geregeld is.

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Welkom in dit blog

In dit blog houdt de redactie van NRC het nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland bij.

Lees terug: het blog van woensdag 1 december