Stijging coronacijfers gestopt: lichtpuntje of teken van overbelast systeem?

Coronacijfers Het aantal nieuwe coronapatiënten stijgt niet langer. Het weekgemiddelde lijkt te stabiliseren rond de 300 per dag, terwijl het wekenlang achter elkaar onafgebroken steeg.

Reizigers uit Zuid-Afrika laten zich bij aankomst op Schiphol testen op het coronavirus in een speciaal daarvoor ingerichte teststraat.
Reizigers uit Zuid-Afrika laten zich bij aankomst op Schiphol testen op het coronavirus in een speciaal daarvoor ingerichte teststraat. Foto ANP/Remko de Waal

Langzaam maar zeker beginnen er lichtpuntjes in de coronacijfers door te schijnen. Het aantal positieve tests groeit al bijna een week niet meer (al wil een echte daling ook niet inzetten). Het weekgemiddelde van het aantal nieuwe ziekenhuisopnames blijft de afgelopen dagen op rond de 300 per dag hangen, terwijl het wekenlang achter elkaar onafgebroken steeg.

De vraag is: zijn die lichtpuntjes daadwerkelijk positieve ontwikkelingen, of toont het eerder het uitgeputte systeem dat het aantal coronapatiënten simpelweg niet langer aankan?

Beperkte testcapaciteit

Dat het aantal positieve tests niet langer stijgt (het blijft hangen op zo’n 22.000 meldingen per dag) heeft ook te maken met de beperkte testcapaciteit. Twee weken geleden begon het voor wie klachten had moeilijk te worden om snel een testafspraak te maken. De GGD’s konden simpelweg niet meer tests afnemen. Sindsdien is de capaciteit weliswaar een stukje opgekrikt, maar hard gaat dat niet: de testvraag is nog altijd hoger dan de GGD’s aankunnen.

Lees ook: Maximaal 90.000 testen. Hoe moet de GGD nu verder?

Toch wijst er meer op dat het aantal besmettingen daadwerkelijk is gedaald. Een andere belangrijke graadmeter is hoe groot het aandeel van de afgenomen tests positief is. Afgelopen week daalde dat percentage voor het eerst in lange tijd: afgelopen week was 21,4 procent van de tests positief, de week ervoor was dat 22,2 procent. Volgens het RIVM is dat het gevolg van de maatregelen die half november werden ingevoerd. Toen moest onder meer de horeca om 20 uur de deuren sluiten en werd een vaste zitplaats weer verplicht. Doorgaans wordt zo’n twee weken na de invoering van maatregelen duidelijk wat het effect daarvan is.

Invloed maatregelen onduidelijk

Onduidelijk hoe groot de invloed van de maatregelen precies is: de cijfers worden hoe dan ook beïnvloed door de beperkte testcapaciteit. In de ziekenhuizen speelt een soortgelijk probleem: het aantal opnames begint af te vlakken, maar dat kan meerdere redenen hebben. De druk is daar zo hoog dat elke nieuwe patiënt een potentieel probleem is. In eerdere golven werden er al scherpere selecties gemaakt als de ziekenhuizen in de problemen terechtkwamen: huisartsen stuurden coronapatiënten minder snel door naar het ziekenhuis. Sommige patiënten blijven thuis met zuurstof en meetapparatuur, waarmee patiënten onder meer de zuurstofwaardes in hun bloed kunnen bijhouden. Of die methode daadwerkelijk vaker wordt toegepast is onduidelijk, er is geen centrale registratie van. Het blijft kortom lastig om een scherp beeld te krijgen op basis van de huidige coronacijfers. Komende dagen moet blijken of er daadwerkelijk sprake is van een trendbreuk.

Dat zou een meevaller zijn, want het OMT ging er in het laatste advies nog vanuit dat de maatregelen van half november weinig effect zouden hebben. Het adviseerde het kabinet daarom om een pakket maatregelen in te stellen dat het aantal besmettingen met zeker 20 procent naar beneden zou duwen - het reproductiegetal zou dan op of net onder de 1 uitkomen, wat betekent dat het aantal besmettingen niet langer groeit maar ook niet of nauwelijks daalt. Het RIVM schat nu dat het reproductiegetal op 15 november, de dag na de invoering van de maatregelen van half november, al rond de 1 lag. De maatregelen van afgelopen weekend zouden dan voor een daling kunnen zorgen.