Opinie

Een update voor verkeershufters

Marc Hijink

Vijftig is het nieuwe dertig, zeggen ze. En dan zijn ‘ze’ natuurlijk de mensen van vijftig. In de bebouwde kom geldt het andersom: daar is dertig het nieuwe vijftig.
Veel Nederlandse gemeenten verlagen hun maximumsnelheden. Net als Utrecht, Rotterdam en Den Haag past Amsterdam zich aan; in de hoofdstad ligt 500 kilometer aan 50 km-wegen. Op ruim de helft van die wegen mag je straks nog 30 km per uur.

Daardoor zullen er 22 tot 31 procent minder ernstig gewonden en dodelijke verkeersslachtoffers vallen, becijferde SWOV, het wetenschappelijk instituut dat de verkeersveiligheid onderzoekt. Er zijn ook neveneffecten: meer reistijd, meer sluipverkeer en meer uitstoot door brandstofauto’s.

Lees ook: Grote gemeenten willen 30 km per uur binnen de bebouwde kom

Het lastige van regels is dat je moet ze handhaven. Met alleen een ‘30-bord’ ben je er niet. In mijn knusse suburb, Utrecht Leidsche Rijn, laten verkeershufters zich niet eenvoudig onder de dertig dwingen. Door alle verkeersdrempels en andere obstakels voelt de stad hier als een hobbelpad. Toch blijven er automobilisten plankgas van drempel naar drempel knallen, af en toe een fietsertje of scootertje meepakkend.

Omdat alleen mijn boze gezicht niet helpt heeft de gemeente afgelopen maand extra boze gezichten opgehangen: dynamische snelheidsdisplays aan lantaarnpalen. Je ziet een smiley als je onder de dertig blijft, een angry face- emoji als je sneller rijdt.

Zulke snelheidsmeters „houden je een spiegel voor” en „lokken uit tot aanspreekgedrag”, zegt een onderzoek uit 2013. De sensoren leveren ook verkeersdata: op basis daarvan kan de politie besluiten te controleren en boetes uit delen.

Een autobubbel is nog gevaarlijker dan een internetbubbel. Achter het stuur, met de radio en de stoelverwarming aan, geldt je eigen waarheid en lijkt de buitenwereld mijlenver weg. Dus als automobilisten de maximumsnelheid niet willen zien, dan moet de auto maar een handje helpen.

De EU keurt vanaf 2022 alleen nieuwe auto’s goed die Intelligent Speed Assistance (ISA) aan boord hebben. Deze snelheidsassistent komt naast maatregelen als noodremassistentie en sufheidsmeters die controleren of je wel oplet achter het stuur.

Snelheidsherkenning zit al in veel auto’s – met camera’s die verkeersborden lezen. Combineer je dat met automatische cruise control dan kun je boetes en ongelukken voorkomen.

Deze techniek is niet perfect. Camera’s hebben soms last van slecht zicht, verkeersborden kunnen beschadigd of gemanipuleerd zijn. Zo misleidden Amerikaanse hackers de camera’s van een Tesla met een stukje plakband op een verkeersbord. De auto dacht dat de maximumsnelheid geen 35 maar 85 mijl per uur was en spoot er vandoor.

Kaartleveranciers zoals Here en TomTom leveren ook data aan ISA-systemen. Dat maakt snelheidsherkenning robuuster, maar nog niet foutloos. Daarom heeft de aanwezigheid van echte verkeersborden voorrang. Je moet dus op blijven letten.

De meest ingrijpende snelheidsassistent, die de verkeersexperts aanbevelen, remt de motor af zodra je de maximumsnelheid bereikt. Je kunt zo’n assistent negeren en zelf meer gas geven. Zo’n systeem zou volgens de European Transport Safety Council 20 procent dodelijke verkeersslachtoffers schelen.

De auto-industrie heeft zwaar gelobbyd om een slappere snelheidsassistent te mogen installeren, die alleen vijf seconden piept. Dat systeem is irritant en wordt dus sneller uitgeschakeld. Daar hoef je niet eens een verkeershufter voor te zijn.

Autofabrikanten zijn wel verplicht om geanonimiseerde gebruiksdata te rapporteren. Als over twee jaar blijkt dat bestuurders hun slimme snelheidsassistenten massaal uitzetten, volgt een update van de regels. Dus linksom of rechtsom, rijden met een (snelheids)bord voor je kop zal normaal worden. Net zo normaal als auto’s die binnen de bebouwde kom worden ingehaald door opgevoerde elektrische fietsen. Maar daarover een volgende keer.

Marc Hijink schrijft op deze plek over technologie. Twitter: @MarcHijinkNRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.