Repetitie voor Vreemdgangers.

Foto Casper Koster

Interview

‘Mensen lijken de geheimhouding erger te vinden dan het vreemdgaan zelf’

Tjeerd Posthuma | Schrijver

Voor zijn nieuwe toneeltekst ‘Vreemdgangers’ putte schrijver Tjeerd Posthuma uit eigen ervaringen met affaires. „De pijn en het verdriet hebben ook een functie”

‘Mensen lijken de geheimhouding erger te vinden dan het vreemdgaan zelf’

Van Sesamstraat naar een toneelstuk over vreemdgaan – de schrijversloopbaan van Tjeerd Posthuma (1991) is op zijn minst gevarieerd te noemen. Na vanaf zijn zestiende jarenlang voor het befaamde kinderprogramma te hebben geschreven, publiceerde hij in 2016 zijn eerste roman, waarna hij zich steeds meer op het theater ging richten. „Mijn mentor bij mijn studie Theaterwetenschappen droeg me voor als schrijver bij Flora Verbruggen, de artistiek leider van jeugdtheatergezelschap Sonnevanck. Voor hen heb ik vervolgens vier voorstellingen geschreven.” Een van die stukken, over de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, Princess, won de Gouden Krekel, ’s lands meest prestigieuze jeugdtheaterprijs.

Vreemdgangers is Posthuma’s eerste werk na de vier opdrachten bij Sonnevanck, nu voor volwassenen. „Bellevue Producties vroeg me om een tekst te schrijven, dus ging ik bij mezelf te rade: wat speelt er nu in mijn leven. Het kwam in die periode met enige regelmaat voor dat mensen heimelijke affaires met me begonnen. In het begin vond ik dat heel leuk, ik dacht: ‘het lost misschien voor hen iets op en zelf heb ik geen behoefte aan een monogame relatie’. Maar later ging het toch vrij eenzaam voelen, omdat je beiden een geheim hebt dat je met niemand kan delen. Als ‘minnaar’ leef je eigenlijk in een zelfgecreëerde teleurstelling – dat maakte het voor mij ook onhoudbaar, dat ik eigenlijk meer wilde, en dat de verhoudingen zo scheef waren: ik kon altijd klaar staan voor de ander, en vice versa niet.”

Lees ook over ‘Meisjes pakken de jongens’, de meest recente voorstelling van Tjeerd Posthuma

In Vreemdgangers ontmoeten Jesse en Tamara elkaar na een jaar geen contact te hebben gehad. Ze hadden samen een geheime relatie: Jesse ging met Tamara vreemd, maar wil het nu opnieuw proberen met zijn vriendin. Hij blijkt Tamara te hebben uitgenodigd om een definitief punt achter de affaire te zetten – maar de spanning tussen de twee is voelbaar. „Eigenlijk is Jesse een beetje een lul, we hebben in de repetitie flink moeten zoeken naar hoe we hem ook sympathiek kunnen maken. Vreemdgaan is ook per definitie een egocentrische daad: je doet het altijd voor jezelf. Maar ik heb ook sympathie voor zijn verkramptheid: hij is zo bang dat hij weer voor Tamara valt dat hij alles onder controle probeert te houden.”

Eigenlijk is Jesse een beetje een lul, we hebben in de repetitie flink moeten zoeken naar hoe we hem ook sympathiek kunnen maken

Geheimhouding

Onverwacht komt halverwege het stuk de bedrogen partner van Jesse ook even aan het woord. „Ik heb ook met bedrogen mensen gesproken om onderzoek te doen. Dat ging heel makkelijk: als je tegen iemand zegt dat je een stuk over vreemdgaan aan het schrijven bent, heeft iedereen wel een verhaal. Wat opvalt is dat veel mensen de geheimhouding veel erger vinden dan de daad van het vreemdgaan zelf, dat gevoel dat er iets verborgen wordt gehouden. En het idee van de emotionele intimiteit die je met een minnaar deelt, deed de bedrogen partner ook vaak meer pijn dan de seks.”

Posthuma wilde in Vreemdgangers echter niet uitsluitend bij de negatieve kanten van een affaire stilstaan. „Ik wilde heel graag iets schrijven over wat het oplevert om vreemd te gaan, en ik denk dat het vooral tot gezonde zelfreflectie leidt. Tamara en Jesse hebben het niet alleen leuk gehad, ze zijn ook echt gegroeid van hun relatie. De pijn en het verdriet die het oplevert hebben ook een functie: ik denk dat we nu in een tijd leven waarin we te makkelijk verzanden in een theoretisch gesprek over waarom bij voorbeeld een open relatie moet kunnen. Terwijl het ook jaloezie en pijn kan opleveren als je geliefde ook met iemand anders intimiteit deelt, daar moet ook ruimte voor zijn.”

Onlangs won Posthuma het TheaterTekstTalent Stipendium, een geldprijs waarmee een jonge toneelschrijver een nieuwe tekst kan ontwikkelen. In het stuk dat Posthuma voor ogen heeft, staan de naweeën van een #MeToo-beschuldiging binnen een vriendengroep centraal. „Het staat allemaal nog in de grondverf, maar ik wil de impact van een dergelijke zaak binnen een hechte groep onderzoeken. Je wilt niet geloven dat iemand die je als vriend beschouwt grensoverschrijdend gedrag heeft vertoond, dat is moeilijk om te verwerken. De prijs is een hele mooie kans, omdat je als toneelschrijver vaak in opdracht werkt en dan al een thema meekrijgt, en soms zelfs al een aantal personages, en dan kun je daar niet veel meer van afwijken. Het voelt nu echt als het moment om vanuit een autonome positie iets te creëren.”

Vreemdgangers, Bellevue Producties t/m 26 dec (middagvoorstellingen). Inl: theaterbellevue.nl