De positieve energie van Sarina Wiegman is ver te zoeken bij Oranje. Wat veranderde er?

Nederlands elftal vrouwen Na jaren van succes was 2021 een roerig jaar voor de Nederlandse voetbalsters.

Joelle Smits (links) tijdens de internationale vriendschappelijke wedstrijd voor vrouwen tussen Nederland en Japan op 29 november Den Haag
Joelle Smits (links) tijdens de internationale vriendschappelijke wedstrijd voor vrouwen tussen Nederland en Japan op 29 november Den Haag Foto Maurice van Steen / ANP

Het was kenmerkend voor het Nederlands vrouwenelftal onder oud-bondscoach Sarina Wiegman: de positieve energie. Ook als de speelsters een mindere dag hadden, wonnen zij vaak hun belangrijke duels. Ze gingen voor elkaar door het vuur, zo leek het. Openlijk gemord werd er weinig.

Sinds de aanstelling, in mei, van de Britse Amerikaan Mark Parsons – hij trad pas in augustus aan na de Olympische Spelen, waar Nederland in de kwartfinale na strafschoppen verloor van de Verenigde Staten – is daar weinig van over. Symbolisch waren zaterdag de armgebaren van Vivianne Miedema tijdens het WK-kwalificatieduel met Tsjechië, dat maar nét in een gelijkspel eindigde. Door dat resultaat blijft Nederland groepshoofd (elf punten uit vijf duels), met IJsland (zes punten uit drie duels) daar vlak achter. Topscorer Miedema speelde een moeizame wedstrijd en ook Sari van Veenendaal (in 2019 nog FIFA-keeper van het jaar) had in het Mestsky Stadion in Ostrava geen beste dag.

De start van Parsons was ongelukkig. Hij combineerde het Nederlands elftal aanvankelijk met een baan bij het Amerikaanse Portland Thorns en miste in oktober een vlucht én een gedeelte van de voorbereiding op het WK-kwalificatieduel met Cyprus. Soms leek het of alles tegenzat.

Parsons voert verjonging door (iets wat zijn voorganger naliet) en probeert het spel minder voorspelbaar te maken, maar niet alle speelsters lijken hem even goed te begrijpen. De coach heeft ook nog eens de pech dat hij moet improviseren vanwege blessures. Voor de oefenwedstrijd tegen Japan, maandagavond, wijzigde hij zijn team op liefst elf plekken.

Hoe staat Nederland, dat het jaar afsloot met een gelijkspel (0-0), ervoor onder Parsons? Is er reden tot zorg? Zeven voetbalkenners aan het woord. „Er gaat een toernooi komen waar het dramatisch misgaat.”

‘We mogen blij zijn dat we op het EK spelen volgend jaar’

Vincent Jannink

Fresia Cousiño Arias (30) is presentator bij voetbalzender ESPN.

„We zijn in Nederland vies van buitenlandse coaches. Bij de mannen en de vrouwen; het móet een Nederlander zijn. Ik moest er zelf ook aan wennen hoor, maar eigenlijk is het natuurlijk raar, want de speelsters van het nationale elftal spelen vaak in het buitenland, onder buitenlandse coaches.

„Onder Parsons verloopt het tot nu toe wat rommelig. Hij mist wat grote namen en roept ook jongere speelsters op. Die wisselingen doen wat met het groepsgevoel.

„Ik ben niet zo optimistisch. We gaan een periode van hervorming in. Lange tijd was het logisch en vanzelfsprekend dat ‘we’ de EK- finale halen. Daar mogen we niet meer van uitgaan. We mogen blij zijn dat we volgend jaar op het EK staan. Een van de favorieten zijn we zeker niet.”

‘Er komt een toernooi dat het dramatisch misgaat’

Evert Elzinga

Oud-voetbalster Leonne Stentler (35) schuift regelmatig bij Studio Sport aan als analist.

„Zo’n wedstrijd als die van afgelopen zaterdag tegen Tsjechië, dat kán niet. Het is een matige ploeg, tegen een topland word je weggespeeld. Parsons’ tactiek werkt – nog – niet. De speelsters voeren niet uit wat ik denk dat hij wil dat ze uitvoeren. Alleen tegen Cyprus pakte zijn tactiek goed uit. Maar ja, Cyprus …

„Ik denk dat Parsons een heel goede clubcoach is, omdat hij veel aandacht heeft voor de mens. Maar als coach van een nationaal team train je niet twee keer op een dag en heb je niet dagelijks contact met je speelsters. Hopelijk komt hij beter tot z’n recht tijdens het EK, volgende zomer, als hij een paar weken met de speelsters werkt.

„Toch moet er vroeg of laat verjongd worden. En het perfecte moment daarvoor bestaat niet. Doe je dat nu, dan verpest je het EK. Blijf je de oudere successpeelsters opstellen, dan dient zich later een probleem aan. Er gaat een toernooi komen waar het dramatisch mis gaat. Dat overkwam Duitsland. Dat land was top en viel ver terug toen een groot deel van een generatie stopte.”

‘Ik heb helemaal geen vertrouwen in die man’

Lars van den Brink

Johan Derksen (72) is sportjournalist en voetbalanalist.

„Mevrouw Wiegman had het prima voor elkaar. Onder haar was het Nederlands dameselftal een geöliede machine. Dan komt er een dure Britse Amerikaan – een man die al jaren weg is uit Europa en zeker de Nederlandse eigenaardigheden niet kent – en het loopt niet meer. Dan is hij daar toch verantwoordelijk voor? Eerst is hij er niet, dan komt hij te laat, omdat hij nog een club heeft in Amerika, en als hij er is, blijkt zijn visie een hele andere dan die van Wiegman. Die meiden hebben het niet naar hun zin. Dat straalt van hun gezichten af.

„De KNVB klopt zichzelf altijd op de borst: wij hebben de beste trainersopleiding ter wereld. Waarom dan geen Nederlander aanstellen? Waarom niet assistent Jessica Torny naar voren geschoven? Welke idioot in Zeist beslist zoiets? Iemand die ‘iets bijzonders’ wilde doen? Nu krijg je een botsing van culturen. Nederlanders benaderen het voetbal veel romantischer dan de zakelijke Amerikanen.

„Hoe het afloopt? Parsons heeft een contract, dus die kun je er niet meteen uitgooien. Maar ik heb helemaal geen vertrouwen in die man. Het enige wat je kan doen is hopen dat die meiden het zó goed doen dat ze wat punten gaan pakken. Als ze zich niet voor het WK plaatsen, dan is er paniek in de tent.”

‘Betrek je sleutelspeelster meer bij je spelopvatting, coach’

Piroschka van de Wouw

Suse van Kleef (35) is voetbalcommentator bij NOS Langs de Lijn en presenteerde in 2019 tijdens het WK een talkshow op tv.

„De afgelopen maanden heb ik geen progressie bij het vrouwenelftal gezien. Dat ligt aan meerdere factoren. De speelsters moeten wennen aan hun nieuwe coach, Mark Parsons leidde tot voor kort nog een andere ploeg [het Amerikaanse Portland Thorns FC] en er waren veel blessures. Maar ook opvallend vind ik dat sterspeelster Vivianne Miedema niet goed tot haar recht komt.

Afgelopen weekend na het WK-kwalificatieduel tegen Tsjechië was Miedema ontevreden over het feit dat zij niet in stelling werd gebracht. Ze had weer een beetje dat nukkige over zich dat we van vroeger van haar kennen. „Het is heel makkelijk om het op de bondscoach af te schuiven”, zei ze, „maar we moeten individueel gaan kijken waarom we geen kwaliteit leveren.”

„Parsons zou zich dat moeten aantrekken. Als ik hem was zou ik Miedema meer betrekken bij zijn spelopvatting. Als je sleutelspeelster zich niet senang voelt bij je spelopvatting, lijkt me dat een probleem. Misschien doet hij dat al, maar zo ziet het er in elk geval niet uit.

„Ik vind het te vroeg om Parsons na een paar maanden af te schrijven. Dat gebeurt in de voetballerij te gemakkelijk. Hij doet hier en daar ook goede dingen, zoals het doorvoeren van een verjonging en zijn poging om het spel minder voorspelbaar te maken.

„Maar bij de manier waaróp hij dat doet heb ik zo mijn twijfels. Hoge druk zetten, snel de bal veroveren en ver voor je doel verdedigen – het klinkt mooi. Maar als dat betekent dat je spits niet in stelling wordt gebracht en je beste verdedigster, Stefanie van der Gragt, moet spelen met ruimte in haar rug – niet haar sterkste punt – dan klopt er iets niet.”

‘Onder Wiegman speelde de ploeg ook slechte duels’

Sander Koning

Hélène Hendriks (41) is tv-presentator en sportverslaggever.

„Bij de aanstelling van een nieuwe coach krijg je altijd een andere dynamiek, zeker na een succesvolle periode als die van Nederland. Zoiets heeft tijd nodig. Eigenlijk vind ik dat je nog niet zo veel zinnigs kan zeggen over de verrichtingen van Mark Parsons, behalve dat iedereen wat uit z’n comfortzone is.

„Onder Sarina Wiegman heeft de ploeg ook slechte wedstrijden gespeeld, buiten de eindtoernooien om. Ik kan me een duel herinneren tijdens de Algarve Cup. Dat wás me een partij slecht!

„De wedstrijd tegen Tsjechië was niet best. Maar om nou te zeggen dat het allemaal aan de coach ligt? Nee. Van topspeelsters mag je ook verwachten dat ze een bepaald niveau op de mat leggen. Ze zijn intelligent. Dat mag je ook bij hen leggen.”

‘Parsons wil dingen die niet bij het team passen’

Karel Delvoije

Foppe de Haan (78) was in 2017 assistent van bondscoach Sarina Wiegman.

„Het gaat minder, hè. En ergens is dat ook wel logisch als je zo lang met dezelfde ploeg hebt doorgewerkt als Sarina heeft gedaan. De speelsters zijn nog niet zo oud, maar een beetje verfrissen had ook in haar periode niet misstaan. Wat concurrentie kan geen kwaad.

„De start van Parsons was ongelukkig met al dat heen en weer gevlieg, die twee broodheren en het missen van zijn vlucht, vorige maand. Maar ik vind ook dat hij dingen wil die niet goed bij het team passen. Hij laat de linker- en rechtervleugelverdedigster heel diep spelen. Zo loop je spits Miedema voor de voeten, die juist ruimte nodig heeft. Parsons gaat te veel uit van zijn eigen ideeën, niet van de kwaliteit van de speelsters.

„Een aantal vrouwen speelt slechter dan ze lang hebben gespeeld. De ploeg heeft het deksel op de neus gekregen. Misschien hebben ze dat nodig, wie zal het zeggen.”