Wat pastoor Marcus Vankan van Sint Nicolaas leerde over vrijgevigheid

Levenslessen Op seminarie Rolduc in het bisdom Roermond vond pastoor Marcus Vankan twee boeken over de Heilige Nicolaas. Nu heeft hij in zijn huis zo’n 1.500 iconen, schilderijen en prenten die Sint Nicolaas verbeelden.

Beeldbewerking NRC

‘Sinds 1995 heb ik een Sint Nicolaas-tic. Een studievriend vroeg mij toen Sinterklaas te spelen voor een kindergroep in de oostelijke mijnstreek. Op ons seminarie Rolduc in het bisdom Roermond vond ik welgeteld twee boeken over de Heilige Nicolaas. Ik wilde meer weten, en nóg meer, en zo ben ik erin gerold. In mijn huis heb ik nu zo’n 1.500 voorwerpen die Sint Nicolaas verbeelden: iconen, schilderijen, prenten, speculaasplanken, tot en met poppetjes van Playmobil en toeristische kitsch. Van alle kanten is het naar me toe gestroomd.

„Voor mij heeft het feest van Sint Nicolaas niets met commercie te maken. Juist niet. Het gaat over barmhartigheid, rechtvaardigheid, vrijgevigheid. En dan niet in de betekenis van: ‘Kijk mij eens gul zijn.’ Ik heb grote moeite met deze tijd van overconsumptie, met de ik-maatschappij. Sint Nicolaas leert ons wat eerlijk delen inhoudt: het gaat over een ‘wij-maatschappij’, over licht en verlichting brengen in duisternis.

„Sinds 2007 ben ik jaarlijks op 8 en 9 mei in Bari, vlak bij de hak van de laars van Italië. In 1087 kwamen daar de relieken van de Heilige Nicolaas aan. Jaarlijks wordt dit in Bari door honderdduizenden herdacht en gevierd. Het is een feest van de oecumene, dat pelgrims samenbrengt uit verschillende stromingen in de christelijke kerken: rooms, orthodox en protestants.

„Op de laatste zaterdag van november vieren wij in mijn eigen Sint-Nicolaaskerk een speciale sinterklaasmis voor gezinnen. De Sint en zijn pieten zijn erbij aanwezig. De leden van onze schutterij en trompetterkorps Sint Nicolaas doen mee. Het is echt een prachtig feest.

„Voor mij is dit tegelijk een kans om spirituele diepgang aan het feest te geven. De legendes rondom de Heilige Nicolaas zijn niet zomaar verhaaltjes. Ik heb dat onderzocht en opgeschreven in een boek dat vorig jaar uitkwam. Ik vertel deze verhalen ook heel graag. Het zijn verhalen vol prachtige symboliek.

‘Al heel lang zingen kinderen: ‘Gooi wat in mijn schoentje.’ Het voert terug op het verhaal waarin Nicolaas ’s nachts tot drie keer toe een geldbuidel naar binnen gooit bij een arm gezin. In oude verhalen stonden die schoenen naast het bed. Later werd dat bij de schoorsteen, als symbool voor de verbinding tussen hemel en aarde. In Nederlandse bronnen uit de vijftiende eeuw kun je lezen dat kinderen op de avond van 5 december hun schoen bij het altaar in de kerk mochten zetten. Op 6 december haalden zij hun schoen weer op, gevuld met ‘zoet en lekkers’.

„Afgelopen voorjaar heb ik met enkele goede vrienden een Sint-Nicolaas-broederschap opgericht. We zijn nu met negen leden: parochianen die met mij een bijzondere belangstelling voor Sint Nicolaas delen. Enkelen van hen spelen zelf ook jaarlijks Sint of Piet. Samen duiken we dieper in het feest, voor onze eigen religieuze ontwikkeling én om de ware betekenis van deze prachtige viering over te dragen op nieuwe generaties. Want, zeg ik, in volle overtuiging: dat is hard nodig.”