Omikronvariant kan het beleid verder ondergraven

Corona Minister De Jonge maakt zich „zorgen” om de nieuwe variant. Het is „niet uit te sluiten” dat in december nieuwe maatregelen nodig zijn, zei hij zondag.

Demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) zondag voorafgaand aan een persverklaring over de Omikronvariant van het coronavirus.
Demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) zondag voorafgaand aan een persverklaring over de Omikronvariant van het coronavirus. Foto Phil Nijhuis/ANP

Ze gelden pas net, de nieuwe coronamaatregelen, maar nu al dringt zich de vraag op of het genoeg is. Zondag zei demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) dat hij zich „zorgen” maakt over de nieuwe Omikronvariant van het coronavirus die nu ook in Europa wordt gevonden. Het is „inderdaad niet uit te sluiten” dat er in december meer maatregelen moeten worden genomen dan voorzien, zei De Jonge tijdens een ingelast persmoment in Rotterdam.

Over het soort maatregelen wilde De Jonge niet vooruitlopen. Wel heeft hij de komende dagen overleg met het RIVM en met Europese collegaministers, want „als blijkt dat reizen een belangrijk risico geeft” dan liggen reisbeperkingen binnen Europa voor de hand. In Rotterdam maakte De Jonge bekend dat onder een groep vliegtuigpassagiers uit Zuid-Afrika dertien mensen deze nieuwe variant bij zich droegen. Hij noemde het „zeker niet ondenkbaar” dat dit het topje van de ijsberg is.

Lees ook: Niemand leek te weten wat ze met de passagiers uit Zuid-Afrika aan moesten

Avondlockdown

Omdat de huidige variant die circuleert zich moeilijk laat temmen, kondigde het kabinet vrijdag extra maatregelen aan, tot in ieder geval 19 december. Het gaat onder meer om een ‘avondlockdown’ van vijf uur ’s middags tot vijf uur ’s nachts voor ‘niet-essentiële winkels’. Ook wordt mensen gevraagd om thuis te werken en niet vaker dan één keer per dag bij anderen op bezoek te gaan. Premier Mark Rutte (VVD) bood vrijdag ook „excuses” aan voor de gebrekkige communicatie.

De kritiek op het kabinet neemt toe, onder meer door de, vergeleken met andere EU-landen, langzame start van de campagne om ‘boosterprikken’ te zetten. Intussen neemt de druk op IC-afdelingen en -verplegers toe. De nieuwe Omikronvariant kan het beleid verder ondergraven. Minister De Jonge benadrukte vrijdag dat er over de schadelijkheid daarvan ook nog veel níét bekend is. De variant is besmettelijker dan de Deltavariant. „Wat we nog onvoldoende weten is of hij ziekmakender zou zijn en of hij bestand zou zijn tegen de vaccins. Dat zal de komende weken moeten blijken.”

Nieuwe coronavariant heeft extreem veel mutaties

Quarantaineplicht

Het kabinet roept iedereen op die „in de afgelopen week in zuidelijk Afrika” is geweest om zich te melden bij de GGD en zich te laten testen. Alle landen in die regio staan ook op de lijst van landen „met een zeer hoog risico” – en dat betekent dat een quarantaineplicht geldt. De Jonge zei dat „100 procent van de mensen die terugkomen zal worden gebeld” en vraagt gemeenten op „om 100 procent van deze mensen thuis te bezoeken” om te controleren ze daadwerkelijk in quarantaine zijn. Wie de regels breekt, riskeert een boete van 337 euro, vertelde hij.

Voor Zuid-Afrika geldt nu een vliegverbod, maar dat betekent niet dat er helemaal geen vluchten zijn. Volgens De Jonge is het onvermijdelijk dat „repatriëringsvluchten” voor mensen die in Nederland of een ander EU-land wonen „door moeten gaan”. „Nederlanders hebben gewoon het recht om terug te keren naar hun eigen land.” Voor hen geldt, sinds vrijdagmiddag, wel een „dubbele testverplichting”: ze moeten voordat ze vliegen een PCR-test én een (snellere) antigeentest ondergaan, bij aankomst op Schiphol worden passagiers opgeroepen vrijwillig een test te doen. De Jonge temperde wel de verwachtingen: „Het is eigenlijk ondenkbaar dat je dit virus daadwerkelijk bij de grens zou kunnen tegenhouden. Je kunt het wel vertragen.”

Correctie (28 november 2021): in een eerdere versie van dit stuk stond dat mensen volgens de coronaregels niet vaker dan één keer per week op bezoek kunnen bij anderen. Dat moet zijn één keer per dag. Ook stond er dat er verplicht getest werd bij aankomst op Schiphol, dit is geen verplichting.