Profiel

Een stap weg van populisme en corruptie, maar niet alles wordt anders in Tsjechië

Petr Fiala De Tsjechen kozen een degelijke opvolger voor de populistische premier Babis. Maar over immigratie en klimaat liggen de standpunten niet ver uit elkaar.

De Tsjechische president Milos Zeman, wegens zijn coronabesmetting in een plastic kooi, beëdigde Petr Fiala zondagochtend als premier.
De Tsjechische president Milos Zeman, wegens zijn coronabesmetting in een plastic kooi, beëdigde Petr Fiala zondagochtend als premier. Foto Roman Vondrous/AFP

De politieke standpunten, de persoonlijkheid en het leiderschap van de nieuwe Tsjechische premier Petr Fiala worden vooral geduid door te benoemen wat ze niet zijn. Of concreter: wie hij niet is. Na vier jaar populisme en belangenverstrengeling van de flamboyante zakenman Andrej Babis stemden Tsjechen afgelopen september op partijen die vooraf beloofden niet met Babis samen te werken. Diens tegenvoeter Fiala, een degelijke universiteitsbestuurder, slaagde er binnen enkele weken in een vijfpartijencoalitie te smeden. Zondag werd hij door president Milos Zeman beëdigd.

Met een ideologisch eclectische coalitie, Babis als oppositieleider en diens kompaan Zeman in het Praagse kasteel, wacht Fiala geen gemakkelijke regeringstermijn. Nog los van de oplopende coronaslachtoffers, inflatie, energieprijzen en het gapende begrotingstekort waar Tsjechië mee kampt. „Het komende jaar zal moeilijk zijn”, zei hij na zijn installatie.

Petr Fiala, premier Tsjechië. Foto Martin Divisek/EPA

Petr Fiala (57) werd als student geschiedenis en Tsjechisch actief in het christelijke verzet tegen het communistische bewind. Na de val van de Muur en de breuk met Slowakije stichtte hij in zijn geboortestad Brno een faculteit politicologie. Terwijl Babis begin deze eeuw miljardair werd met zijn bedrijf Agrofert, leidde Fiala de Masaryk-universiteit. Daarna lokte de politiek zelf. In 2012 werd hij minister van Onderwijs en twee jaar later leider van de conservatieve Democratische Burgerpartij. Door dit jaar al voor de parlementsverkiezingen samenwerking te zoeken met andere partijen, kwam hij bovendrijven als premier.

Fiala profileert zich als consensusbouwer. Zijn gematigde retoriek en voorzichtigheid met de staatskas worden in Brussel verwelkomd. Maar op andere punten staan Fiala en zijn partij niet ver van Babis af. Hij verzet zich tegen migratie, is tegenstander van ingrijpend klimaatbeleid, en wil niets weten van het homohuwelijk. Zijn ODS zit met de Poolse regeringspartij PiS in de eurosceptische familie van Europese Conservatieven en Hervormers. Al heeft de nieuwe coalitie, naar links getrokken door onder meer de Piratenpartij, zich aan de EU en de NAVO gecommitteerd.

Premier Fiala moet nog wachten tot zijn achttienkoppige kabinet compleet is. Zeman, die allerlei kwalen heeft en geen geheim maakt van zijn voorkeur voor Babis, wist Fiala’s benoeming weken te traineren en wil voor de andere ministers ruim de tijd te nemen.