‘Met Kerst weer wél concerten, wie gelooft dat? We gaan het heel zwaar krijgen’

Avondlockdown Geen avondvoorstellingen, matinees in 1,5-meter opstelling: de cultuursector is door de actuele maatregelen getroffen én overvallen. Daaronder leeft zorg. Zijn de maatregelen streng genoeg? Of wacht weer een theaterloze winter?

November 2021: een lege Koninklijke Schouwburg in Den Haag.
November 2021: een lege Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Foto Andreas Terlaak

Berend Schans, directeur Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF)


„Wat kun je nou overdag? Mensen werken! En dan voor 30 procent van de capaciteit. Onze sector, voor een belangrijk deel afhankelijk van publieksinkomsten, is de sjaak. Ik voorzie grote problemen. De podia willen door, soms irrationeel, koste wat het kost. Maar ik hoor steeds meer artiesten zeggen; laat maar. Sommige concerten zijn al acht keer verplaatst. We zien ook veel no-shows. Bij sommige concerten die uiteindelijk dan doorgaan komt soms een derde van het publiek niet opdagen – geen zin meer, vergeten, onzeker geworden. En de inkomsten van dat ticket gaan naar de artiesten, terwijl het voor de zaal nodig is dat de bar draait; dat vergoeden de steunmaatregelen niet.

„Wij zijn als vereniging niet stellig dat er geen matinees moeten komen. Organisaties moeten dat lokaal besluiten. Maar we zien dat het geloof in het ticket afneemt. Nederland staat er op dit moment niet best op: dieprood en rellen. En nu lopen we met die boostershots ook weer achter. Artiesten slaan Nederland nu even over. Onze leden zullen het heel zwaar krijgen, en ik verwacht dat er echt klappen gaan vallen.”
(EJ)

Simon Reinink, directeur Koninklijk Concertgebouw Amsterdam


„Dat er iets moet gebeuren, daarvoor heeft iedereen begrip. Maar je zou wel wensen dat het beleid na ruim anderhalf jaar ervaring duidelijker, tijdiger en helderder zou zijn. En wie heeft het nog over de routekaart? Het is allemaal totaal onduidelijk. Daarbij moet de winter dan nog beginnen en is de Omikron erbij gekomen. Dat we met Kerst weer mooie concerten zullen hebben, daar durf ik nog niet over te denken.

„In beginsel verplaatsen we geen avondconcerten naar overdag. Maar er zijn situaties denkbaar waarvoor je een uitzondering wilt maken. Dat is aan de zalen en de bespelers, zolang het maar past binnen de overheidsmaatregelen. Maandag overleggen we hoe we de ZaterdagMatinee en de zondagochtendconcerten laten doorgaan. Dat geldt ook voor de andere organisatoren die middagconcerten hebben gepland. Dat de zaalbezetting teruggebracht wordt naar 1,5 meter opstelling, was voor iedereen nieuws. Voor de Grote Zaal betekent dat 425 man publiek in plaats van 2000. Zowel financieel als logistiek heb je dat niet zomaar rond. Compensatie voor de musici is maatwerk, daarover gaan we met de musici in overleg.”
(MS)

Joep Beving, pianist


„Ik heb sinds het begin van de crisis niet gespeeld in Nederland. De shows in Nederland die ik nu had staan zijn al een paar keer uitgesteld, misschien moeten we ze nu als verloren beschouwen. Ik kom net terug van een week spelen in Spanje en Portugal en daar kon het wel, met mondkapjes en anderhalve meter. Deze nieuwe lockdown is vooral een ramp voor alle zzp’ers in de cultuursector, zoals de technici en muzikanten die afhankelijk zijn van het theatercircuit. Ik heb de mazzel dat mensen nog wel naar mijn muziek luisteren, dat genereert inkomen. Maar het is frustrerend en er treedt metaalmoeheid op. Ik wil nieuwe dingen ontwikkelen, dat doe je vaak met een festival in het hoofd, Lowlands of zo. Dat lukt niet meer. Ik begin dan te twijfelen of mijn werk er nog toe doet. Ik was bij mijn eerste show in Berlijn vorige maand zo ontzettend zenuwachtig. Ik was helemaal vergeten dat ik uitvoerend kunstenaar ben. Pas op het podium ontstaat dat vertrouwen weer.”
(LvdV)

Gulian Nolthenius, directeur Ned. Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF)


„Het is een enorme klap: niet alleen dat bioscopen en filmtheaters zeker drie weken lang om 17.00 uur moeten sluiten, maar ook dat ze naast de controle van het coronatoegangsbewijs de anderhalve meter afstand weer moeten gaan handhaven.

„We verwachten in de bioscopen door de nieuwe maatregelen de komende weken een omzetverlies van minimaal 80 procent. Een nieuw steunpakket, dat het kabinet heeft aangekondigd, is noodzakelijk. Ook willen we een uitgebreiding van de TVL-regeling, de ‘Tegemoetkoming Vaste Lasten’ en vraagt de sector een compensatie voor alle voorraden die niet meer gebruikt kunnen worden.

„We vinden de maatregel onbegrijpelijk. De bioscoopsector heeft de QR-check vanaf het allereerste begin goed op orde, er wordt actief gecontroleerd. Bioscopen en filmtheaters beschikken aantoonbaar over een goede ventilatie. Ook is bioscoopbezoek veelal een lokaal uitje, waardoor de reisbewegingen zeer beperkt blijven. Tijdens de hele coronacrisis zijn er geen herleidbare besmettingen naar de bioscopen en filmtheaters vastgesteld.”
(RB)

Rob van Steen, directeur van Schouwburg Concertzaal Tilburg

„We balen als een stekker, maar we weten het niet beter dan het kabinet. We gaan bijvoorbeeld niet iets wat voor zaterdagavond gepland was naar de middag verplaatsen. En het concert zondag van Willeke Alberti is wel overdag, en bijna uitverkocht, maar dat gaan we annuleren omdat we dat op een derde van de capaciteit moeten doen. Dan is niet meer uit te leggen wie nog wel en wie niet mag.

„De verleiding is wel heel groot om de programmering om te gooien naar de middag. December is een belangrijke maand, we hebben cabaretiers als Peter Pannekoek en Marc Marie Huijbregts met hun eindejaarsconferences. En voor veel individuele musici zijn de kerstconcerten een belangrijke bron van inkomsten. We gaan nu in gesprek over hoe we die kunnen compenseren.”
(EJ)

Mijndert Rodolf, hoofd marketing Poppodium 013, Tilburg


„De afgelopen maanden voelden als vanouds: mensen in extase bij shows. Maar voor 013 zit het er voor dit jaar waarschijnlijk wel op. De Dijk, Joep Beving en Suzan & Freek en ook De Unie, een nieuw indoor dancefestival: allemaal afgeblazen. Iedereen voelt dat dit een lange winter wordt. Maatregelen, ze zullen waarschijnlijk gelden tot eind december, raken ons ook al in het eerste kwartaal van het volgende jaar.

„Middagconcerten? Kijken naar wat er wél mogelijk is zit in ons dna. Maar na bijna twee jaar ‘hoepel-springen’ is de energie op. We hebben inmiddels meer dan vijfhonderd programma’s verzet, afgelast of last-minute in andere vorm georganiseerd. Allemaal maatwerk. En of bezoekers en artiesten nog op kleine zitconcerten in de middag zitten te wachten? Na de vorige persconferentie vroegen al veel artiesten naar nieuwe data. De agenda van 2022 zit door alle verplaatsingen ramvol.

„Op de lange termijn maken we ons zorgen. Het publiek is bedachtzamer geworden. De onvoorspelbaarheid van het virus en het kabinetsbeleid maken dat mensen twee keer nadenken voordat ze tickets kopen.”
(AK)

Willemijn Mooij, directeur Nederlandse Bachvereniging


„Ik ben boos, triest én bezorgd: gaat dit de gewenste klap geven? Is het niet beter alles een maand écht potdicht te doen? De Bachvereniging zou deze maand op tournee met Bachs Hohe Messe. Het eerste concert in Amsterdam gaat niet door, want ’s avonds. Dat daarna, in Stuttgart, kan misschien wél. En dan, na weer een week met avondconcerten die niet doorgaan, staat een matinee gepland. Die kan wel. Wat doe je dan?

„Écht bezorgd ben ik over onze 100-jarig jubileumproductie in januari met Opera2day, met de opera die Bach nooit componeerde. De repetities zijn een maand bezig, het wordt waanzinnig. Die productie nu afzeggen betekent uitstel tot 2024, en dan kun je opnieuw beginnen met een nieuwe cast en nieuwe kostuums: een financiële strop ter waarde van een normale halve jaarbegroting.

„We hebben reserve uit het steunpakket van vorig jaar, nieuwe steun is toegezegd. Gelukkig. Want al is het naar geld uit te geven aan muziek die niet klinkt: je steunt in elk geval nog de kwetsbare freelance musici. Op kantoor voel ik hoe de veerkracht op z’n end loopt. Mensen werken in de cultuur omdat ze energie krijgen van mooie producties, niet voor overuren draaien met het afbellen van hotels, zalen, musici, reizen, stemmers en instrumenttransporten. We zijn moe. We willen weer iets groots en meeslepends maken.”
(MS)

Foto’s Ferdy Damman (Berend Schans), Eduardus Lee (Simon Reinink), Rahi Rezvani (Joep Beving), Ilona van Genderen Stort (Gulian Nolthenius), Simon van Boxtel (Willemijn Mooij).