Zware verdenkingen, maar de voetbalschool was welkom

Grensoverschrijdend gedrag De eigenaar van de VRS Academy wordt verdacht van mensenhandel en uitbuiting. Sinds het onderzoek loopt bracht hij zijn voetbalschool onder bij vier amateurclubs.

Veel amateurverenigingen zitten verlegen om leden en willen tegelijkertijd hogerop. Gwendell van R. belooft beide waar te maken.
Veel amateurverenigingen zitten verlegen om leden en willen tegelijkertijd hogerop. Gwendell van R. belooft beide waar te maken. Foto Getty images

Gwendell van R. (37) wil de jongens alleen maar helpen, zegt hij. Met zijn voetbalschool. Mentaliteit is kwaliteit, dat is zijn motto. Doorzetten, niet piepen. Had hij dat zelf maar gedaan, toen hij nog speelde in de jeugd van Ajax. Van R. weet hoe belangrijk discipline is als je de top wilt halen, zeker voor zíjn jongens. Ze hebben talent, maar ook „schade en littekens”, en een „extra duwtje nodig”. Niemand hielp hen vooruit in het leven, maar híj gelooft in ze. Hij maakt ze betere voetballers en ontwikkelt ze „als mens” , laat ze dromen van een contract bij een profclub. Een nieuw leven.

Sommige pupillen geeft hij zelfs onderdak. In 2017 krijgt Van R. de beschikking over een huurwoning, die voorheen van zijn moeder is geweest. Een rijtjeshuis in een rustig straatje in Nieuw-Vennep, op veilige afstand van het vertier in de Randstad. Precies de omgeving die zijn talenten nodig hebben, denkt Van R. Ze hoeven geen huur te betalen en schikken zich naar het topsportregime van hun trainer. School, voetbal, gezond eten en vroeg naar bed, zo zien de dagen van de jongens aan de Figarolaan eruit.

Er is een ruimte in het huis die de „gym” wordt genoemd. Maar die is niet voor de jongens. De ‘gym’ wordt gebruikt door de jonge vrouwen die Van R. in hetzelfde huis heeft ondergebracht. Ook hen wil Van R. helpen, heeft hij ze verteld. Het zijn vrouwen met schulden, soms een slechte thuissituatie of een laag IQ. Hij geeft ze, appt hij een van hen, de kans om „schuldenvrij aan de toekomst te werken”, want „we zijn één familie”.

Wat er in de gym gebeurde, ontdekte de politie in 2018, toen Gwendell van R. en zijn vriendin werden opgepakt. Een jonge vrouw had verklaard dat zij prostitutiewerkzaamheden had moeten verrichten in de woning. Verschillende jonge vrouwen werkten er als prostituee, Van R. en zijn vriendin regelden de advertenties, het contact met klanten, de logistiek. Met het geld dat de vrouwen verdienden betaalden ze de huur voor de jonge voetballers die ook in het huis woonden – en meer. Van R. pakte zelf ook „een marge”. De jongens – sommigen dan nog net minderjarig – komen voor in erotische filmpjes die door Van R. zijn opgenomen. Overal in huis hingen camera’s, waarmee hij en zijn vriendin de voetballers en de vrouwen 24 uur per dag op afstand in de gaten konden houden.

Na zijn arrestatie zat Gwendell van R. een half jaar in de gevangenis. Deze week werd zeven jaar cel tegen hem geëist. Het OM verdenkt hem van mensenhandel, uitbuiting, misleiding en het vervaardigen en bezit van kinderporno. De afgelopen drie jaar, toen het onderzoek nog liep, was Gwendell van R. op vrije voeten. Zijn voetbalschool – waar kinderen en jongeren tussen de 15 en 23 jaar trainen – ging gewoon door. De politie waarschuwde club na club, maar steeds vond de VRS Academy een nieuwe amateurvereniging waar hij zich bij kon aansluiten.

Gifgroene Academy-tenues

„Gwendell hier, ter voorbereiding op de wedstrijd tegen Inter Milaan”. Filmpjes van de VRS Academy laten zien hoe groot de ambitie is van de voetbalschool en zijn pupillen. Enkele weken geleden nog zat Van R. met zijn talenten in Milaan voor een oefenwedstrijd tegen Internazionale. Even daarvoor speelde een team van de voetbalschool in gifgroene Academy-tenues tegen een jeugdelftal van Feyenoord. Na afloop interviewt de voetbalschool de eigen spelers, die met de handen op de rug dingen zeggen als: „We moeten onszelf belonen.”

Succesverhalen worden gedeeld op sociale media en voetbalwebsites. Een half jaar geleden maakte de achttienjarige Givon Awete een mooie transfer, naar het hoogste jeugdelftal van de Turkse topclub Besiktas. Awete heeft een tijdje bij Van R. en zijn vrouw in huis gewoond. Typisch een Gwendell-project. Hij had veel talent, minder mentaliteit – maar daar kan aan gewerkt worden.

Op de Academy wordt vijf keer per week getraind, het doel is om „de prikkel” na te bootsen die betaaldvoetbalorganisaties (bvo’s) geven. Gwendell van R. regelt stages bij profclubs, in binnen- en buitenland, regelmatig in perifere voetballanden zoals Zweden, Letland of Albanië. Van R. doet dat niet alleen als welwillende trainer, maar heeft ook een zakelijk belang: hij is zaakwaarnemer van veel talenten. Heel soms komt het tot een (jeugd)contract, zoals bij Givon Awete. „Dit harde werken met bloed, zweet en tranen wordt nu […] beloond met een prachtige transfer”, schrijft Van R. op sociale media.

Wedstrijden tegen Inter en Feyenoord zijn geen wekelijkse kost. Met de teams van zijn commerciële voetbalschool speelt Gwendell van R. ook niet in officiële competities. Dat mag niet van voetbalbond KNVB, die alleen verenigingen toelaat. Dus zoeken voetbalscholen als de VRS aansluiting bij amateurclubs. Die staan daar vaak voor open, vooral als ze om leden – en dus contributie – verlegen zitten. In de praktijk speelden volledige VRS-teams de afgelopen jaren bij verschillende clubs in het westen van het land. Voetballers die geen enkele binding hebben met die amateurclub, maar wel de clubkleuren dragen.

Zeventig voetbalscholen

Dat is niet uniek. Commerciële voetbalscholen hebben een vlucht genomen. Alleen in Amsterdam zijn er naar schatting rond de zeventig actief, vele in samenwerking met amateurverenigingen.

Wel uniek is dat de politie sinds 2018 heeft aangeklopt bij verschillende amateurverenigingen die met Van R. een samenwerking waren aangegaan. Olympia Haarlem, Zuidoost United en FC Amsterdam werden geïnformeerd over de ernstige verdenkingen tegen de trainer annex voetbalmakelaar. Dit gebeurde op initiatief van de officier van justitie, die vond dat Van R. – hoewel in afwachting van de behandeling van zijn zaak – geen jongeren en kinderen zou moeten begeleiden.

Gwendell van R. zegt dat hij clubs zelf ook informeerde, maar dat ontkennen bestuurders van Olympia Haarlem en Zuidoost United, de eerste twee clubs waar Van R. mee in zee ging na zijn aanhouding. „Hij komt hier uit de buurt en nam zijn jongens mee. Het ging allemaal netjes, beleefd en correct. Toen de hoofdrechercheur ons uitlegde wat er speelde zijn we in gesprek gegaan. Hij was verdachte, niet veroordeeld. Maar we zitten in een omgeving waarin we met minderjarigen te maken hebben en ook vrouwen”, zegt Donovan Hooghart, voorzitter van Zuidoost United.

Olympia Haarlem en Zuidoost United hebben na de gesprekken met de politie de banden met de VRS Academy verbroken. De verhalen die de recherche vertelde waren te serieus, vonden zij, om nog verder te gaan met Van R. en zijn voetbalschool. Over de prostitutie in de huurwoning, een jonge vrouw die in „een hok in de keuken sliep”, de camera’s in het huis, vrouwen die sociale media moesten verwijderen. Grof taalgebruik in WhatsApp-berichten, waarin vrouwen „snol” werden genoemd, „kankerhoer”, „nieuwe kip”.

De commerciële voetbalschool van Gwendell van R. is nu verbonden aan FC Hilversum. Foto Marcel Visser

Over de voetbalpupillen die Van R. zagen als een vaderfiguur, maar ondertussen seks hadden met de vrouwen terwijl Van R. met een draaiende camera vanaf de bedrand instructies gaf. Die jonge vrouwen soms moesten wegbrengen voor een escort en zo „een zakcentje” konden verdienen. Tegenover een van de vrouwen in het huis heeft Gwendell van R. beweerd dat er een boete van 10.000 euro betaald moest worden. Zij voelde zich daardoor onder druk gezet om te blijven werken als prostituee, totdat de boete was voldaan. De boete bleek een verzinsel.

„Niet goed te praten”, erkende Van R. deze week in de rechtszaal. Ook zonder fictieve boetes moesten de vrouwen minimaal de helft van hun verdiensten afstaan. Ze voelden zich vernederd en gemanipuleerd. „Door jou heb ik alle vertrouwen in mezelf en in jou verloren. Je hebt me gebruikt. Ik walg ervan”, zei een van de vrouwen in de rechtszaal.

Ondanks alles vonden Van R. en zijn voetbalschool na zijn vertrek bij Zuidoost United in de zomer van 2020 direct weer een nieuwe vereniging: FC Amsterdam, nog geen drie kilometer verderop. Een stap vooruit, formuleerde hij het destijds op een Amsterdamse voetbalwebsite. „We hadden bij Zuidoost United meer te maken met recreatievoetbal, terwijl bij FC Amsterdam meer een topsportklimaat heerst,” zei de trainer. Gwendell van R. en FC Amsterdam spraken „simpelweg dezelfde taal” en hij beloofde „zowel de onder- als bovenbouw naar een hoog niveau” te zullen tillen. Over de werkelijke reden van zijn vertrek bij Zuidoost United repte hij met geen woord.

Zwakke amateurvereniging

De samenwerking duurde een half jaar. In januari van dit jaar moest de VRS Academy ook bij FC Amsterdam vertrekken, volgens het huidige bestuur „na signalen vanuit de politie”. Het Parool schreef eerder dat bestuurders van de club al in juni waren geïnformeerd over de verdenkingen en aanvankelijk niet ingrepen. Inmiddels is het volledige bestuur van FC Amsterdam vervangen, de nieuwe voorzitter zegt dat ze het verleden achter zich wil laten.

Toch is de VRS Academy nog steeds actief in het amateurvoetbal. De commerciële voetbalschool is nu verbonden aan FC Hilversum – volgens twee kenners van het amateurvoetbal in de regio een club die moeite heeft zijn ledenbestand op peil te houden en nauwelijks jeugdelftallen heeft. De voorzitter reageerde niet op verzoeken om commentaar. Niettemin is vanwege het artikel in Het Parool moeilijk voorstelbaar dat de club niets wist van de verdenkingen tegen Gwendell van R.

Volgens sportjurist Cor Hellingman is het geen toeval dat VRS steeds weer ergens onderdak vindt. Veel amateurverenigingen zitten verlegen om leden en willen tegelijkertijd hogerop. Gwendell van R. belooft beide waar te maken. Hij neemt hele elftallen mee en traint „op bvo-niveau”. Hellingman: „Zo’n school gedijt bij een zwakke amateurvereniging, want ook daar willen ze in die droom geloven.”

De officier van justitie heeft zich daar het afgelopen jaar aan gestoord. Zij was het, zei ze deze week in de rechtszaal, die er steeds voor zorgde dat clubs werden gewaarschuwd. Dat is hoogst ongebruikelijk, geeft ze ook toe, omdat Van R. nog niet is veroordeeld. Maar ze vond het „passend”. „Ik vind dat deze man (…) niet meer met kwetsbare jongens mag werken.” Naast zeven jaar gevangenisstraf wil ze ook dat Van R. een beroepsverbod krijgt. De uitspraak wordt op 24 december verwacht.

De voetbaltrainer vindt het oneerlijk dat justitie zijn bedrijf zo tegenwerkt. Keer op keer benadrukt hij dat zijn intenties goed waren. Dat hij de jonge vrouwen nergens toe heeft gedwongen. Dat hij weliswaar fouten heeft gemaakt, maar altijd met het idee om zowel zijn voetbalpupillen als de vrouwen te helpen. Hij vindt dat hij de afgelopen jaren juist heeft laten zien dat zijn voetbalschool een aanwinst is voor de maatschappij. Volgens Van R. houdt hij jonge criminelen op het rechte pad, zei hij in de rechtbank. „Ik wil de maatschappij helpen, zoals ik de afgelopen jaren ook heb gedaan. Niemand hoeft ook maar één seconde bang te zijn voor mij.”