Weer gedoe met de James Webb-telescoop

Ophef Er is inmiddels een lange reeks van vertragingen en problemen met de ruimtetelescoop.

De James Webb-telescoop op 5 november, in een speciale ruimte op lanceerbasis Kourou in Frans-Guyana.
De James Webb-telescoop op 5 november, in een speciale ruimte op lanceerbasis Kourou in Frans-Guyana. Foto Jody Amiet/AFP

Het lijkt inmiddels een van de weinige zekerheden in het leven: de lancering van toekomstig paradepaardje en huidig zorgenkindje van NASA, de James Webb-ruimtetelescoop, is wéér verplaatst. Ditmaal van 18 naar 22 december 2021, vanwege een incident dat deze week plaatsvond tijdens het plaatsen van Webb op de adapter voor bevestiging van de telescoop aan de Ariane 5-raken. Een bandje om de telescoop aan die adapter te bevestigen schoot los, wat zorgde voor een schok door de telescoop.

Met een telescoop van negen miljard euro kan je niet voorzichtig genoeg zijn. Dus NASA moest uitgebreid testen om zeker te zijn dat de fout geen schade heeft veroorzaakt, vandaar de vertraging. Gelukkig blijkt alles in orde, bevestigde de ruimtevaartorganisatie woensdag.

De volgende stap is het voltanken van de telescoop. Die brandstof gebruikt Webb om z’n baan te behouden en zich naar de juiste plekken te richten. Dat is het gevaarlijkste proces tijdens de bouw. Het neemt tien dagen in beslag, maar de brandstofvoorraad zou dan genoeg moeten zijn voor dertien jaar.

Vier keer zo duur

Dit incident staat in een rijke traditie van vertragingen en problemen met deze ruimtetelescoop. Webb is al decennialang in ontwikkeling, in samenwerking met de Europese en Canadese ruimtevaartorganisaties, en had al in 2011 gelanceerd moeten worden. NASA zou de telescoop bouwen voor ‘slechts’ 1,6 miljard dollar, dat is ruim vier keer zoveel geworden. Ook over de naam van het project is veel discussie geweest: ruim 1.200 astronomen tekenden een petitie voor naamsverandering, omdat zij James Webb, oud NASA-directeur, homofoob vinden.

NASA heeft er nu vertrouwen in dat de lancering echt gaat plaatsvinden op 22 december. Vanaf dan zal de James Webb-telescoop de belangrijkste ruimtetelescoop worden, en de opvolger van Hubble. Na lancering mag niets meer fout gaan. Want terwijl Hubble vlakbij de aarde zweeft en al meerdere keren in de ruimte gerepareerd is door astronauten, is dat onmogelijk voor Webb, omdat die veel verder weg zal zijn. De nieuwe telescoop zal verder terug in de tijd kunnen kijken dan ooit. Doordat Webb infrarood licht kan zien, terwijl Hubble gebruik maakt van optisch en ultraviolet licht. NASA verwacht dat Webb daardoor de vorming van de eerste sterrenstelsels in het universum kan gaan bestuderen.