Opinie

We moeten ons voorbereiden op een post-Covid-trauma

Kiza Magendane

Toegegeven, ik behoorde tot nu toe tot een groep Nederlanders die in het dagelijks leven het nationale coronadebat zoveel mogelijk mijdt. De liefde, familie, carrière, ambities – er zijn genoeg zaken in mijn sfeer van invloed die naar mijn aandacht smachten. Als burger ben ik meer een vis die vrijuit in het water wil zwemmen, dan een zeebioloog die de stand van het water wil bestuderen (om een metafoor van Pieter Hilhorst te gebruiken).

Laat mij lekker zwemmen, terwijl ik zelfgenoegzaam de coronadiscussies overlaat aan mensen die daarvoor betaald worden: rijksambtenaren, politici, wetenschappers, journalisten. Ik gun mijzelf vrije tijd, waarin ik met vrienden de nieuwe Rob van Essen en het nieuwe r&b-album van de Kameroens-Franse zanger Tayc tot in de details analyseer.

Toch wordt mijn positie onhoudbaar. In de eerste plaats omdat het een mythe is dat je een rigide onderscheid kunt maken tussen het persoonlijke en het politieke. In de tweede plaats omdat dominante antwoorden in het coronadebat geen recht doen aan de werkelijkheid.

Je zou heel graag afstand van het coronadebat willen houden om jezelf op belangrijke zaken in het leven te richten, maar het vermogen om jezelf op die belangrijke zaken te richten wordt deels beïnvloed door de uitkomst van dat coronadebat. Wat heb je aan vrije tijd en een privéleven als je lievelingsactiviteiten worden bemoeilijkt of zelfs afgeblazen als gevolg van coronaontwikkelingen?

Daarom is het zorgelijk dat het coronadebat een eenzijdig karakter heeft en door dezelfde figuren wordt gedomineerd. Het gaat al sinds maart vorig jaar over niets anders dan technische ingrepen om het virus in te dammen. Dagelijks worden we geconfronteerd met experts, politici en commentatoren die ons een menukaart van maatregelen presenteren. Ons wordt wijsgemaakt dat wij voor of tegen een lockdown kunnen zijn, dat onze mening ertoe doet als het gaat om de vraag of mondkapjes verplicht moeten zijn. En wat vinden wij eigenlijk van vaccinatiedwang en toegangsbewijzen?

In een poging om als een vis in het water te blijven zwemmen heb ik het tot nu toe volgehouden om geen standpunt in te nemen over welke maatregelen het meest wenselijk en effectief zijn om het virus aan te pakken. Ik hield vol dat er ‘geen makkelijke oplossingen zijn’ en dat experts en politici ‘weloverwogen besluiten’ nemen.

Maar het wordt mij steeds duidelijker waarom wij als samenleving dreigen te verdrinken, ondanks de expertise en ‘weloverwogen’ besluiten van onze bestuurders.

De Griekse wijsgeer Aristoteles, die de mens als een sociaal dier bestempelde, stelde dat de mens van nature gezegend is met het vermogen om te communiceren. Dit stelt ons in staat om met anderen een rechtvaardige samenleving op te bouwen. Als politieke dieren kunnen wij daarom het lot van onze samenleving niet alleen aan experts, bestuurders en professionele commentatoren overlaten.

Het is een inzicht dat steeds meer doordringt tot Nederlanders zoals ik. Er hangt een geladen sfeer in het land en wij ontwaken uit onze eigen comfortabele positie. We krijgen door dat technische oplossingen tekortschieten. Ondanks het coronadashboard met al die uitgebreide data en een relatief hoge vaccinatiegraad, lopen wij tegen een muur aan, niet wetende of wij over een paar weken het concert van onze lievelingsartiest kunnen bezoeken.

Het coronadebat heeft meer stemmen nodig. Die blootleggen wat er achter de collectieve somberheid zit waar het land nu in verkeert als gevolg van de pandemie. Graag minder opiniemakers die ons over de zin of onzin van 2G vertellen. Even niet het zoveelste commentaar op de kabinetsstrategie. Maar meer stemmen die ons eraan herinneren dat wij de crisis niet met een druk op de knop kunnen oplossen en dat wij ons voor de komende jaren op een post-Covid-trauma dienen voor te bereiden.

Het begint met het inzicht dat Nederlanders geen makkelijk programmeerbare machines zijn, maar complexe wezens die vanuit bepaalde waarden handelen. De een is conservatief en de ander progressief, de een spiritueel en de ander niet.

Het is nog niet te laat om in het nieuwe regeerakkoord een hoofdstuk toe te voegen. Dat zou op basis van de coronacrisis moeten schetsen hoe wij de komende tijd in onze besluitvorming rekening gaan houden met de diverse belevingswerelden van Nederlanders. Opdat onze samenleving niet verdrinkt in een overvloed aan technische oplossingen.

Kiza Magendane is politicoloog en schrijft om de week een column op deze plek.