Waarom Generatie Z de wasbeer omarmt: een exoot die van afval houdt

Sociale media volgt de socials, op zoek naar memes die iets vertellen over de tijd waarin we leven. Deze keer: hoe de allesvretende wasbeer het evenbeeld werd van de lockdownzoomer. ‘Instagram loopt intussen over van de sombere, gestoorde wasberen.’

Foto Getty Images

Toen de eerste lockdown in maart 2020 mijn studentenagenda schoonveegde, begon ik de pandemie net als veel andere jongeren als een soort self-care guru, die precies wist hoe voor zichzelf te zorgen. Nu de nieuwe maatregelen mij als een sneeuwstorm opnieuw van het sociale leven afsnijden, begin ik meer te lijken op de doorgedraaide Jack Nicholson in The Shining. En ik ben niet de enige, uit mijn generatie.

Zoals Nicholson naar de bijl greep, grijpen zoomers (de term waarmee ‘mijn’ Generatie Z wordt aangeduid) naar memes wanneer de collectieve krankzinnigheid toeslaat. Memes zijn veelgedeelde plaatjes op internet.

De mascotte van deze vervelende tijd? Instagram loopt intussen over van de pagina’s met sombere, gestoorde wasberen die de gemoedstoestand van mijn verveelde leeftijdsgenoten weerspiegelen. De meme-accounts, met soms wel honderdduizenden volgers, delen plaatjes van wasberen met motiverende teksten gemaakt met Microsoft WordArt. Met dit hulpprogramma van Word kon je teksten in de vroege jaren tien cool vormgeven met kleurtjes en schaduwen.

„Ik ben niets goeds van plan. Ik ga actief de vrede verstoren”, lees je bijvoorbeeld op een plaatje met doorgedraaide wasberen tegen een helrode achtergrond. In hun ogen een weerspiegeling van het hellevuur. „Morgen is niet beloofd, godzijdank”, biecht een andere meme op in vrolijke letters. De zoomers delen dit soort beelden met controversiële uitspraken fanatiek, in de hoop dat hun wanhoopskreten worden gehoord.

In andere poezige wasbeerplaatjes staan teksten als: „Het spijt me dat ik irritant ben. Ik ben erg eenzaam en ik doe mijn best.” Of: „Je kan misschien niet het verleden veranderen, maar je kan nog altijd de toekomst verkloten.” Soms huilen de diertjes aan zee, soms schreeuwen ze in een zwart gat.

Schattige snoet

Waarom nu juist wasbeerplaatjes, hoor ik je denken. Laat je niet bedriegen door de schattige snoet van het beestje. De memes komen oorspronkelijk uit de Verenigde Staten en daar weten ze wel beter, namelijk dat de wasbeer een allesvretend roofdier is. De Amerikaan komt de wasbeer regelmatig tegen in zijn geplunderde afvalbak.

Sinds 2016 staat het roofdier ook op de lijst met invasieve exoten van de Europese Unie. Dat betekent dat je hem niet thuis mag houden als troeteldier.

De lockdownzoomer voelt net als het roofdier een associatie met afval. Hij zit hele dagen thuis en kan niks anders dan nadenken. Zelfkritiek spookt rond in zijn hoofd en hij begint zich rot te voelen. Als een stuk vuil. Om dat gevoel te omarmen viert de zoomer als het ware de afvallievende exoot.

Dat de zoomer uitgerekend dit beest gebruikt om over zijn frustraties te communiceren, is dus zo gek nog niet. Hardop zeggen dat je eenzaam, verveeld en verstoord bent, doet sociaal niet helemaal acceptabel aan. Maar plak je gevoelens op een geestig beestje, en je kunt je verschuilen achter het excuus dat je maar een grapje maakte.

Bij zinnen blijven na anderhalf jaar coronagekte is vooral voor de jonge zoomers teveel gevraagd. Dat krappe studentenhuis met vier adolescenten, die er een vergelijkbare afvalleefstijl op na houden als de wasbeer, begint op gegeven moment aan te voelen als het spokende horrorhotel in The Shining.