Covidvariant zet beurzen op verkeerde been

Beurzen Terwijl beleggers juist dachten dat de pandemie op zijn laatste benen liep, gooide een nieuwe variant vrijdag roet in het eten.

Beursval door Covid-variant treft vrijdag alle sectoren hard
Beursval door Covid-variant treft vrijdag alle sectoren hard

Om 10.56 uur, 55 minuten later dan gepland, landde vrijdagmorgen de KL592 uit Johannesburg op Schiphol. Twintig minuten eerder was al de KL598 uit Kaapstad geland in Amsterdam.

Het waren voorlopig de laatste vluchten uit Zuid-Afrika. Tot minstens zaterdag 4 december vliegt KLM niet langer dertien keer per week naar Kaapstad en Johannesburg. Op verzoek van de Europese Commissie heeft Nederland vrijdag om 12.00 uur een vliegverbod ingesteld voor enkele andere landen in zuidelijk Afrika. De nieuwe coronavariant die daar is aangetroffen, is mogelijk besmettelijker dan de delta-variant en vaccins werken hier mogelijk minder goed tegen.

Op het moment dat de KL592 vrijdag landde, zat het aandeel Air France-KLM al twee uur in een vlucht omlaag. Met een prijs van rond 3,76 euro per aandeel zit Air France-KLM op de laagste koers in negen jaar. Beleggers schrikken terug voor het idee van nieuwe reisbeperkingen nu een nieuwe coronavariant zich aandient – hoe onzeker de gevolgen nu nog zijn.

En dat terwijl de reissector zich net weer enigszins herstelde van de coronacrisis. Schiphol was vorige week weer de drukste luchthaven van Europa en een groep Nederlandse verre-reisspecialisten durfde zelfs bij de rechter te vragen om versoepeling van de oranje reisadviezen die nu nog overal buiten Europa gelden.

En toen diende de nieuwe Zuid-Afrikaanse virusvariant B.1.1.529 zich opeens aan, die vrijdagavond van de WHO de naam Omikron kreeg. Sinds de opening van de beurzen in Europa op vrijdagochtend maakt de transport- en toerismesector een vrije val. Luchtvaartmaatschappijen als Lufthansa en IAG, moederbedrijf van British Airways en Iberia, daalden 13 en 15 procent. Het Duitse TUI, de grootste touroperator van de wereld, leverde 11 procent in. Ook vliegtuigbouwer Airbus, hotelketens en cruisemaatschappijen zaten vrijdag fors in de min.

De beursval door Covid-variant treft vrijdag alle sectoren hard

Niet alleen de reissector heeft een mogelijk probleem. Op de internationale financiële markten gingen aandelenkoersen over zo’n breed front omlaag dat het aantal stijgers met een lampje te zoeken was. Aanvankelijk was dat Just Eat Takeaway, dat kan floreren in een lockdown, omdat meer mensen maaltijden buiten de deur bestellen. Maar zelfs dat fonds eindigde met een daling: 2,7 procent. De andere leverancier aan de deur, PostNL, deed het beter met een winst van 1,4 procent.

Onder de overige, schaarse stijgers was het financiële handelshuis Flowtraders, dat altijd profiteert van hogere volatiliteit (beweeglijkheid) van de koersen, als een bloempje dat vooral op de rand van de afgrond floreert. Flow Traders won 2,9 procent. De VIX-index, die de onstuimigheid van Amerikaanse aandelen weergeeft, steeg vrijdag naar bijna 28,5, en dat is de hoogste waarde sinds maart dit jaar.

Kwetsbaar moment

De heftige koersdalingen op de rest van de beurs zijn verklaarbaar. De verwachting is tot nu toe dat vrijwel alle Westerse economieën dit kwartaal, of het eerste kwartaal van volgende jaar, weer terug op het niveau zijn van vlak voor de coronacrisis. Daar lopen beleggers al een tijd op vooruit. Dus net nu de wereldeconomie zich losmaakt van de pandemie, treft een nieuwe, mogelijk gevaarlijke en grootschalige virusuitbraak de financiële markten op een kwetsbaar moment. En dat was goed te zien.

De prijs van olie en andere grondstoffen, die fors gestegen was dit jaar, daalde vrijdag flink. Een vat Brent verloor ruim 10 procent en noteerde nog geen 73 dollar. Dat is de laagste prijs sinds half september. Koper, doorgaans een goede indicator van de internationale bedrijvigheid, daalde met 3,5 procent. Oliemaatschappijen moesten dan ook flink in koers omlaag, met Shell op een verlies van 6,3 procent. Total moest eveneens met ruim 6 procent terug. Toeleverancier Fugro verloor ruim 8 procent. Voor het overige werden vooral bedrijven getroffen die het moeten hebben van de gunstige economische vooruitzichten. Staalconcern ArcelorMittal moest met ruim 7 procent terug. Randstad verloor bijna 5 procent.

Hogere rente

Een van de sectoren waar de nu-variant vrijdag de grootste klappen uitdeelde, was die van banken en verzekeraars. Want de hogere rente, waarvan deze bedrijven kunnen profiteren, is plots onzeker. Met het economische herstel loopt ook de inflatie op in veel Westerse landen. Een forse vraag naar goederen en diensten loopt al maanden stuk op problemen die bedrijven hebben om die spullen te leveren. De prijzen gaan omhoog, en omdat ook olie en gas fors duurder worden, telt dat allemaal op tot een inflatie die in de VS nu meer dan 6 procent is, en in Europa ruim 4 procent.

De financiële markten hebben zich al ingesteld op hogere rentes, omdat centrale banken de inflatie vroeg of laat zullen moeten bestrijden met een krapper geldbeleid. Banken en verzekeraars profiteren van hogere rentes, en hun koersen waren de laatste tijd dan ook flink gestegen. Maar vrijdag corrigeerde dit óók. Want minder dan verwachte economische groei door de nieuwe coronavariant kan betekenen dat ook de inflatiedruk nu minder wordt, en hogere rentes niet zo snel nodig zijn als verwacht.

De stemmingswisseling was volop te zien op de beurzen. De rentes op langlopende staatsobligaties gingen zowel in Europa als in de Verenigde Staten omlaag. En de koersen van banken en verzekeraars leverden hun winsten van de afgelopen tijd weer grotendeels in. ING zakte met ruim 6 procent in. ABN Amro met 5,8 procent. Verzekeraar Aegon kelderde met 9 procent, NN Groep (Nationale-Nederlanden) zakte met 5,6 procent en ASR met 5 procent.

Zelfs de snelle groeiers uit de chipindustrie ontkwamen vrijdag niet. Chipmachinefabrikant ASML leverde 3,6 procent in, ASMI 2,6 procent. En dan waren er onder de verliezers ook nog de vastgoedfondsen: nieuwe lockdowns betekenen minder kantoorbezetting en minder winkelklanten. Hoe langer de pandemie duurt, hoe groter de kans op duurzame gedragsveranderingen: werknemers die eindelijk weer naar kantoor konden en nu wederom gekluisterd kunnen worden aan huis; consumenten die fysiek winkelen inruilen voor online.

Het idee dat de Delta-variant niet de laatste is, maar wellicht slechts één in een lange reeks, kan zorgen voor een duurzame gedragsverandering waarbij commercieel vastgoed een minder beduidende rol speelt. Unibail-Rodamco, het belangrijkste vastgoedfonds op het Damrak, kelderde vrijdag met 12 procent. Vastned en Wereldhave gingen bijna 4 procent onderuit.

En zo sloot de AEX-index de dag waarop de nu-variant op de financiële markten verscheen, af met een verlies van 3,2 procent. Parijs had het zwaarder, met een koersdaling van 4,9 procent voor de CAC-40, net als Madrid (-5,2 procent) en Milaan (-4,4 procent). En de stemming werd er aan het eind van de dag in de VS niet beter op, met verliezen van bijna 3 procent voor de Dow Jones en 2,4 procent voor de S&P-500.

Beleggers hadden een zware dag, maar dat geldt misschien nog wel meer voor de passagiers aan boord van de twee laatste vluchten uit Zuid-Afrika. Zij moesten vrijdag uren wachten totdat ze Schiphol konden verlaten. De paar honderd passagiers zijn ’s middags getest. Ook wie een negatief testresultaat had moest tien dagen in quarantaine. Nederlanders kunnen van en naar Zuid-Afrika blijven vliegen, meldde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vrijdag. Het inreisverbod terug naar Nederland geldt niet voor Nederlanders en andere EU-burgers.