Laatste nieuws coronacrisis

Coronavariant Omikron vermoedelijk ook in Nederland

Het demissionaire kabinet heeft vrijdag bekendgemaakt dat niet-essentiële winkels en organisaties, zoals kledingzaken en sportclubs, vanaf zondag zeker drie weken om 17.00 uur moeten sluiten. Ook worden mondkapjes en de anderhalvemeterregel in de horeca, bioscopen en theaters weer verplicht. In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Coronavariant Omikron vermoedelijk ook in Nederland

De mogelijk besmettelijkere coronavariant Omikron is vermoedelijk ook in Nederland aangetroffen. Dat meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zaterdag in een verklaring. De verdachte testmonsters worden verder onderzocht en de resultaten daarvan worden naar verwachting zondag bekendgemaakt.

De variant is waarschijnlijk aangetroffen bij „een aantal” reizigers die vrijdag is teruggekeerd uit Zuid-Afrika. Ruim zeshonderd passagiers op twee vluchten uit Kaapstad en Johannesburg landden ’s ochtends op luchthaven Schiphol, waarna ze allemaal werden getest. 61 personen testten positief, bleek diezelfde avond. Hoeveel van hen vermoedelijk zijn besmet met Omikron is niet bekend.

De nieuwe variant dook deze week voor het eerst op in Zuid-Afrika, maar lijkt zich nu in een rap tempo verder te verspreiden. De afgelopen dagen zijn Omikron-gevallen officieel vastgesteld in Israël, Hongkong, Duitsland, België, Engeland, Italië en Tsjechië.

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) heeft terugkeerders uit zuidelijk Afrika zaterdagavond via Twitter opgeroepen zich zo snel mogelijk te laten testen. Hij heeft hiervoor een speciaal telefoonnummer gedeeld:

Twitter avatar hugodejonge Hugo de Jonge Oproep aan mensen die op maandag 22 november 2021 of daarna zijn teruggekeerd uit zuidelijk Afrika:
➡️Laat je testen: maak vanaf morgen 08.00 uur een afspraak via het speciale telefoonnummer 0800-5005
➡️Blijf thuis en ga in quarantaine
➡️https://t.co/oCfmrJCElE
#Omicron
Lees ook: Nieuwe coronavariant heeft extreem veel mutaties: ‘ongekend en verontrustend’

Ruim honderd passagiers op KLM-vlucht achtergebleven in Johannesburg

Ruim honderd passagiers die vrijdag zouden vertrekken met een KLM-vlucht van het Zuid-Afrikaanse Johannesburg naar luchthaven Schiphol, moesten daar achterblijven. Dat bevestigt een woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij aan NRC. Deze reizigers voldeden niet aan de reisvereisten naar Nederland, maar het is niet duidelijk wat er bij hen niet in orde was. Luchtvaartmaatschappijen kunnen reizigers onder de nieuwe vliegverboden weigeren als ze bijvoorbeeld niet tot de uitzonderingen behoren of als ze geen negatievetestverklaring bij zich hebben.

Vanwege de nieuwe coronavariant die voor het eerst opdook in zuidelijk Afrika, worden sinds vrijdag vluchten geweerd uit Zuid-Afrika en de buurlanden Botswana, Zimbabwe, Namibië, Mozambique, Lesotho en Eswatini. Vanaf zondag geldt in Nederland ook een vliegverbod voor toestellen uit Malawi, op advies van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Dat schrijft demissionair minister Barbara Visser (Infrastructuur, VVD) zaterdag in een brief aan de Tweede Kamer.
Het RIVM ziet vooralsnog geen aanleiding om meer landen aan deze lijst toe te voegen. Reizigers met een Nederlands paspoort zijn overigens uitgezonderd van de vliegverboden: zij mogen nog wel van zuidelijk Afrika naar Nederland vliegen.

De gevolgen van de nieuwe regels waren vrijdag zichtbaar op luchthaven Schiphol. Zo’n zeshonderd reizigers uit Zuid-Afrika moesten zich bij aankomst verplicht laten testen, waarna ze urenlang moesten wachten op de uitslag. Van hen testten 61 positief - zij zitten nu in een hotel of thuis in quarantaine. Of ze besmet zijn met de nieuwe variant wordt nog onderzocht.

Lees ook: Zuid-Afrika voelt zich gestraft voor grondig speurwerk

Ook in Duitsland besmettingen met Omikron vastgesteld

Ook in Duitsland is de mogelijk besmettelijkere coronavariant Omikron aangetroffen. Dat meldt het ministerie van Volksgezondheid van de zuidelijke deelstaat Beieren zaterdag in een persbericht. De variant is vastgesteld bij twee reizigers die onlangs zijn teruggekeerd uit Zuid-Afrika. De Duitse autoriteiten vermoedden enkele uren eerder al dat dit tweetal besmet is met Omikron en die verwachting blijkt te kloppen.

Het ministerie roept iedereen die de afgelopen veertien dagen in Zuid-Afrika is geweest op om „onmiddellijk hun contacten te verminderen” en een PCR-test te doen.

Twee gevallen van coronavariant Omikron gevonden in Engeland

In navolging van België, Israël en Hongkong is de nieuwe coronavariant genaamd Omikron deze week voor het eerst getraceerd in het Verenigd Koninkrijk. Het gaat om twee gevallen in de Engelse steden Chelmsford en Nottingham. Dat heeft de Britse minister van Volksgezondheid Sajid Javid zaterdag bekendgemaakt, meldt onder meer The Guardian.

Het is niet bekend of de besmette personen onlangs op reis zijn geweest naar zuidelijk Afrika, waar Omikron voor het eerst is opgedoken. Het tweetal zit momenteel in thuisquarantaine.

De nieuwe variant wordt wereldwijd gevreesd omdat deze mogelijk besmettelijker is dan de nu dominante Deltavariant. De Wereldgezondheidsorganisatie noemt Omikron „zorgwekkend” en meerdere landen, waaronder Nederland, hebben deze week vliegverboden afgekondigd voor toestellen uit zuidelijk Afrika. Daartoe behoren Botswana, Eswatini, Lesotho, Namibië, Zuid-Afrika en Zimbabwe.

De Britten gaan dit weekend een stap verder en weren vanaf zondag ook vluchten uit Malawi, Mozambique, Zambia en Angola. Premier Boris Johnson houdt later op zaterdag een persconferentie over eventuele „verdere maatregelen”.

Lees ook: Nieuwe coronavariant heeft extreem veel mutaties: ‘ongekend en verontrustend’

Ruim 22.000 positieve tests, zo’n 700 meer dan een etmaal geleden

Bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zijn tussen vrijdag- en zaterdagochtend 22.089 positieve tests gemeld, een toename van 764 ten opzichte van het etmaal daarvoor. Ook zijn er 55 sterfgevallen geregistreerd, vier minder dan op vrijdag. Deze mensen hoeven overigens niet allemaal de afgelopen 24 uur te zijn overleden; de cijfers komen vaak met enige vertraging binnen.

Sinds ongeveer twee weken worden dagelijks grofweg tussen de 20.000 en 24.000 positieve tests gemeld, in de weken daarvoor waren dat er duizenden minder. Deze nieuwe golf van besmettingen, die in oktober is ingezet, leidt tot zorgen bij het demissionaire kabinet. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) hebben daarom vrijdag verscherpingen van de coronamaatregelen aangekondigd. Zo geldt vanaf komende zondag onder meer een avondlockdown, waarbij onder meer niet-essentiële winkels en horeca om 17.00 uur de deuren moeten sluiten.

Lees ook: Zo is het coronavirus nu verspreid over Nederland

CBR: alle examens, toetsen en cursussen gaan door

Ondanks de aangekondigde avondlockdown gaan alle examens, toetsen en cursussen die het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) aanbiedt de komende weken ook in de avond gewoon door. Dit geldt eveneens voor rijlessen voor bromfiets en motor, schrijft het CBR zaterdag. Praktijklessen voor auto’s en beroepschauffeurs worden na 17.00 uur wel afgelast.

Het demissionair kabinet kondigde vrijdag een zogeheten avondlockdown aan. Dit houdt in dat alle niet-essentiële winkels en dienstverleners zeker drie weken om 17.00 uur dicht moeten. Hiertoe behoort het CBR dus niet. Het bureau laat ook weten dat aspirant-geëxamineerden die met coronaklachten kampen, hun examen kosteloos kunnen uitstellen.

Een instructeur geeft aanwijzingen tijdens een motorrijles. Foto Paul Dijkstra/ANP/Hollandse Hoogte

Toename coronapatiënten op de IC’s

Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen blijft toenemen. Zaterdag liggen 2.624 mensen met Covid-19 in het ziekenhuis, 26 meer dan vrijdag. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS).

Momenteel liggen 555 coronapatiënten op de IC’s, 27 meer dan vrijdag. Op de reguliere verpleegafdelingen is de bezetting met één patiënt gedaald: daar worden nu 2.069 coronapatiënten verzorgd.

GGD roept alle recente reizigers uit zuidelijk Afrika op zich te laten testen

De GGD zal alle reizigers die vanaf maandag zijn aangekomen vanuit zuidelijk Afrika verzoeken zich zo spoedig mogelijk te laten testen op het coronavirus. Dat schrijft demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) vrijdag aan de Tweede Kamer. Het gaat om reizigers uit Botswana, Eswatini, Lesotho, Namibië, Zimbabwe, Zuid-Afrika en Mozambique.

Het demissionair kabinet heeft deze landen vanwege de nieuwe Omikronvariant met onmiddellijke ingang aangemerkt als „zeer hoogrisicogebieden”, schrijft De Jonge. De regering kondigde vrijdag een vliegverbod af voor niet-Nederlandse passagiers uit deze landen. Voor Nederlandse reizigers geldt een dubbele testverplichting en een quarantaineplicht. Dit houdt onder meer in dat reizigers met een negatieve testuitslag vijf dagen in thuisquarantaine moeten. Als zij na vijf dagen opnieuw negatief testen, mogen zij uit de quarantaine.

Uit tests onder ongeveer zeshonderd passagiers die vrijdag met twee vluchten terugkeerden uit Zuid-Afrika testten er 61 positief op het coronavirus, zo bleek vrijdag. Onduidelijk is vooralsnog of het daarbij gaat om de mogelijk besmettelijker Omikronvariant.

Toename gedwongen sluitingen van ondernemingen die coronapas niet controleren

In de afgelopen week zijn meer ondernemingen gesloten omdat ze niet controleren op de coronapas. Dat blijkt uit een Kamerbrief van demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) en de handhavingscijfers van de week daarvoor. Gemeenten hebben de afgelopen week zeven keer een bedrijf gesloten. Een week eerder werd één onderneming gedwongen gesloten.

Verder hebben gemeenten de afgelopen week vijftien ‘lasten onder dwangsom’ opgelegd. Dit betekent dat ondernemers de opdracht hebben gekregen zich alsnog te houden aan de coronapasverplichting. Wanneer een ondernemer daar geen gehoor aan geeft, volgt een boete en mogelijk sluiting. De minister zegt ook dat in de afgelopen week „minimaal twintig bestuurlijke waarschuwingen” zijn gegeven, de lichtste berisping die gemeenten kunnen geven. Ondernemers kunnen tegen zo’n waarschuwing in bezwaar en beroep.

De coronapas geldt op dit moment in onder meer de horeca en de cultuursector. Het demissionaire kabinet wil het coronatoegangsbewijs uitbreiden naar niet-essentiële winkels en niet-essentiële diensten. Daartoe heeft het een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer ingediend. Volgens De Jonge werkt het kabinet alvast aan een plan voor het controleren van ondernemers uit die sectoren. Daarin zal ook aandacht zijn voor winkels met weinig personeel.

Een medewerker van het Concertgebouw controleert het coronatoegangsbewijs van bezoekers. Foto Ramon van Flymen/ANP

Coronapil Merck/MSD aanzienlijk minder effectief dan gedacht

Het nieuwe coronamedicijn van Merck/MSD is een stuk minder effectief dan aanvankelijk gedacht. In plaats van de eerder gecommuniceerde effectiviteit van 50 procent tegen ziekenhuisopnames, is de virusremmer volgens het jongste eigen onderzoek van de farmaceut slechts 30 procent effectief.

Het medicijn van het Amerikaanse Merck/MSD kent de werkzame stof molnupravir en is bedoeld voor volwassenen die positief getest zijn op het coronavirus. Patiënten moeten binnen vijf dagen na de eerste symptomen beginnen met het slikken van het middel – twee keer per dag, vijf dagen lang. Bij de eerdere proeven werden 775 patiënten betrokken. Het nieuwe onderzoek betrof 1.400 zieken.

De Europese medicijnautoriteit EMA heeft vorige week, vooruitlopend op daadwerkelijke markttoelating, landen wel al toestemming gegeven voor de inzet van het coronamedicijn van Merck/MSD in noodsituaties. Wetenschappelijke studies – niet uitgevoerd door de farmaceut zelf – zullen verder moeten uitwijzen wat de effectiviteit van het middel is.

Andere coronamedicijnen lijken effectiever dan dat van Merck/MSD. Zo meldde Pfizer begin november dat zijn virusremmer ritonavir het risico van ziekenhuisopname en overlijden met 89 procent omlaag kan brengen, mits snel genoeg begonnen wordt met de kuur.

Lees ook: Al die nieuwe virusremmers zullen de pandemie niet stoppen

De Jonge: kindervaccins worden eind december geleverd

Eind december wordt de eerste levering van coronavaccins voor kinderen tussen 5 en 11 jaar oud verwacht. Dat schrijft demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) vrijdag in een Kamerbrief. De eerste levering bevat 42.000 doses van Pfizer/BioNTech met een aangepaste dosering — 10 microgram in plaats van de gebruikelijke 30 microgram (voor mensen vanaf 12 jaar oud).

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA oordeelde eerder deze week dat het zogeheten kindervaccin veilig en effectief is voor kinderen vanaf 5 jaar oud. De Gezondheidsraad publiceert komende week een advies over het vaccineren van jonge kinderen met een kwetsbare gezondheid. De Jonge neemt daarna een definitief besluit over het vaccineren van die kinderen. Adviezen van de Gezondheidsraad worden vrijwel altijd gevolgd.

De Amerikaanse gezondheidsautoriteit CDC keurde begin november het Pfizer-vaccin goed voor gebruik bij alle 28 miljoen kinderen in de Verenigde Staten tussen 5 en 11 jaar oud. Ook Israël staat het vaccineren van jonge kinderen toe. Die prikcampagne, waarvoor zo’n 1,2 miljoen kinderen in aanmerking komen, is deze week van start gegaan.

OMT vroeg kabinet langere kerstvakantie te overwegen

Het Outbreak Management Team (OMT) heeft het kabinet opnieuw gevraagd een langere kerstvakantie te overwegen. In het jongste OMT-advies staat het eerder laten ingaan van de kerstvakantie van scholen als optie om het aantal coronabesmettingen terug te dringen.

Het OMT wil „nieuwe beperkende maatregelen in het onderwijs het liefst vermijden, vanwege wetenschappelijk bewijs voor schade aan de ontwikkeling van kinderen als zij onderwijs ontberen”, maar adviseerde het kabinet wel „te overwegen de kerstvakantie naar voren te verlengen”.

Een langere kerstvakantie behoorde niet tot de maatregelen die demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) vrijdagavond aankondigden. Wel moeten leerlingen vanaf groep 6 in het basisonderwijs en alle leerlingen van het voortgezet onderwijs en hun leraren twee keer per week thuis een preventieve zelftest doen, zoals het OMT had geadviseerd.

Drukke winkelstraten
In het advies vraagt het OMT ook aandacht voor de risico’s van de drukte in winkelcentra en -straten. Vakbond FNV riep grote winkelketens zaterdag op verstandiger om te gaan met hun reclamebeleid. Door de vele sale-reclames (denk onder andere aan Black Friday en Cyber Monday) is het „onverantwoord druk”, aldus FNV-bestuurder Linda Vermeulen tegen persbureau ANP. „Supermarkten en grote winkelketens zijn voortdurend op sociale media, tv en radio klanten aan het trekken met koopjes. Alsof er geen corona is, alsof er niets aan de hand is.”

Moderna en Pfizer werken aan boostervaccin voor omikronvariant

De Amerikaanse farmaceuten Moderna en Pfizer zeggen binnen enkele maanden een boostervaccin klaar te kunnen hebben voor de nieuwe en mogelijk besmettelijker omikronvariant van het coronavirus. Die in Zuid-Afrika ontdekte variant werd vrijdag door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als zorgelijk bestempeld.

Moderna ontwikkelde eerder al boosters voor de beta- en deltavariant van het virus en denkt binnen zestig tot negentig dagen een vaccin voor de omikronvariant te hebben dat gereed is voor klinische studies, meldt persbureau Reuters.

Ook Pfizer/BioNTech doet onderzoek naar de omikronvariant. „We verwachten over twee weken meer data uit onze laboratoriumproeven”, laat BioNTech weten. „Uit deze data moet blijken of voor de nieuwe variant een aanpassing aan ons vaccin noodzakelijk is.” Pfizer/BioNTech kan naar eigen zeggen binnen honderd dagen een nieuw vaccin leveren aan patiënten.

Roemeense verpleegster toont coronavaccin van Moderna. Foto Robert Ghement/EPA

GGD: 61 positieve tests bij vliegtuigpassagiers uit Zuid-Afrika

Van de ongeveer zeshonderd vliegtuigpassagiers die vrijdag terugkeerden uit Zuid-Afrika zijn er 61 positief getest op het coronavirus. Dat meldt GGD Kennemerland aan persbureau ANP. Uit vervolgonderzoek door de Erasmus Universiteit in Rotterdam moet nog blijken of het daarbij gaat om de nieuwe en mogelijk besmettelijker omikronvariant. Aanvankelijk (vrijdagavond laat) ging de GGD, op basis van een deel van de testresultaten, nog uit van 85 vermoedelijke besmettingen .

Lees ook: Zuid-Afrika voelt zich gestraft voor grondig speurwerk

GGD Kennemerland richtte vrijdag speciale teststraten in op Schiphol om de passagiers van twee KLM-vluchten uit Zuid-Afrika te testen. De besmette personen worden verplicht ondergebracht in een hotel, laat een woordvoerder weten aan ANP. „Reizigers met een positieve testuitslag gaan in isolatie in een hotel op of nabij Schiphol. Zij blijven daar voor een periode van in ieder geval zeven dagen, wanneer zij klachten hebben en vijf dagen wanneer zij geen klachten hebben.”

Mensen met een negatieve testuitslag moeten vijf dagen in thuisquarantaine om zich dan opnieuw te laten testen. De passagiers uit de toestellen vanuit Kaapstad en Johannesburg die vrijdagochtend kort na elkaar landden, werden apart gehouden van andere mensen op Schiphol.

Update 05.48 uur: Dit artikel is aangepast met nieuwe gegevens van de GGD over de testresultaten.

De verkeerstoren op luchthaven Schiphol. Foto Peter Bakker/ANP

Welkom in dit blog

In dit blog houdt de redactie van NRC het nieuws over de coronacrisis in binnen- en buitenland bij. Vrijdag kondigden demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) nieuwe coronamaatregelen aan. Nederland gaat de komende drie weken na 17.00 uur bijna helemaal dicht; alleen essentiële winkels mogen tot 20.uur open blijven.

Lees hier het blog van vrijdag 26 november terug.