Reportage

Van drie man in een kantoortje in no time wereldwijd actief, door corona

Testtechnologie MolGen, uit Veenendaal, is onbekend, maar een van de succesverhalen van de coronacrisis. „Ja, we waren klein. Maar nu zijn we een heel serieus bedrijf.”

Foto Dieuwertje Bravenboer

Drie man, elk een halve dag in de week. Zo begon MolGen in 2018. Een start-up in een kantoortje in Veenendaal. „Alle drie een eigen kamer, een gemeenschappelijke ruimte. En een koffiemachine! We vonden onszelf heel wat”, zegt Niels Kruize (48) van MolGen.

Inmiddels is MolGen al een paar keer verhuisd binnen de stad. Het bedrijf heeft meer dan honderd man in dienst en kantoren in de VS en het Verenigd Koninkrijk. Volgend jaar moeten daar vijf buitenlandse kantoren bijkomen. Hoewel het bedrijf bij het grote publiek onbekend is, is het een van de succesverhalen van de coronacrisis.

Kruize, commercieel directeur, zit in zijn bestuurskamer. Aan de mouw van zijn lichtblauwe overhemd glimt een gouden manchetknoop in de vorm van een dna-streng. Het is het logo van MolGen, gespecialiseerd in dna- en rna-extractie uit weefsel. Het bedrijf maakt machines en materialen voor PCR-testen, de meest betrouwbare soort coronatest. MolGen exporteert vanuit Veenendaal naar de rest van Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Afrika, het Midden-Oosten, Oost-Azië en Australië. Voor het eerst laat het bedrijf een journalist kijken.

We geven mensen hier de vrijheid te mislukken. Gaat er 10.000 euro door het toilet, jammer dan

Niels Kruize commercieel directeur

Kruize staat meestal rond half zes op. Na het douchen, aankleden en voeren van de cavia’s van zijn kinderen (uitgebreid, bijvoorbeeld boerenkool of aardbeien), beginnen om half zeven zijn eerste calls.

„’s Ochtends vroeg meestal met Australië”, zegt Kruize. „Vanochtend ook met onze sales rep [verkoper] aan de Westkust, die woont in Seattle.”

Kruize maakt naar eigen zeggen weken van tachtig uur. Dat moet wel, zegt hij, als je zo snel groeit. Zijn bedrijf gaat vooral hard vanwege de coronacrisis.

„We zitten al meer dan twintig jaar in deze industrie”, zegt Kruize. „Maarten de Groot en Wim van Haeringen [de andere eigenaren] hadden in Wageningen een testlaboratorium waar ze dieren als paarden, kippen, duiven en zalmen testen op de oorsprong van ziektes . Ik verkocht apparaten en chemicaliën in het genetische testlandschap.”

Eigenlijk zijn de infrastructuur, de chemicaliën en de technieken van menselijke diagnostiek heel vergelijkbaar met die van dierziektes als vogelgriep, of de plantenveredeling, zegt Kruize. „De analogie tussen de agrarische testmarkt en de humane is 95 procent. Kijken of een tomaat bruinrot heeft, gaat dus op een vergelijkbare manier als een PCR-test. De pandemie kwam en we zeiden: ‘Wacht eens even, wij kunnen dit ook met humane diagnostiek. We hebben alles staan’.”

Foto Dieuwertje Bravenboer

Testrobot

„De heftrucks hebben hier voorrang”, waarschuwt een logistiek medewerker. Kruize loopt in oranje fluorescerend hesje in een logistieke hal van autodealer Pon in Veenendaal, waar MolGen een deel van gebruikt. Hier staan chemicaliën, plastics en machines die MolGen verkoopt.

Meest in het oog springen grote, in doorzichtig plastic gewikkelde installaties. Achter een glasplaat zijn twee zwarte robotarmen zichtbaar. „Die doen geautomatiseerd wat een laborant normaal doet”, zegt Kruize. „Mijn neef heeft een firma in Etten-Leur, waar robotsystemen worden gemaakt. We hebben een systeem ontworpen en binnen twee maanden gebouwd’.”

De machines kosten meer dan 100.000 euro en doen het werk van vier laboranten. Ze brengen monsters met weefsel over vanuit het afnamebuisje naar testplaatjes, ter voorbereiding op de PCR. „De Nederlandse overheid heeft er vijftien, maar het overgrote deel gaat naar het buitenland”, zegt Kruize. „We hebben klanten in Duitsland die tien, vijftien van die dingen hebben staan. Denk aan commerciële testlaboratoria waar de monsters worden getest.”

Even verderop staan dozen met een rode sticker: brandgevaar. Het zijn chemicaliën die voor PCR-testen worden gebruikt. „Dit hier gaat vandaag naar Duitsland”, zegt Kruize.

Het gros van de verkoop – in het eerste half jaar van de crisis zelfs meer dan 95 procent – gaat van Veenendaal naar het buitenland, zegt Kruize.

„Engeland, Frankrijk, Duitsland, in dat soort landen hebben ze het testen veel industriëler opgezet dan in Nederland”, zegt Kruize. „Fabriekshallen vol met onze machines. Zelfs voor landen als Uruguay leveren wij inmiddels de hele PCR-infrastructuur.”

Kruize stapt opzij voor een heftruck. „En in dit pad, deze honderd meter tot aan het einde, vier hoog, dit is ook allemaal voorraad van ons.”

Er staan buisjes, platen, buffervloeistoffen, machines. „Genoeg om honderdduizenden PCR-testen per dag te doen.”

De machines met twee robotarmen die MolGen ontwikkelde, kosten meer dan 100.000 euro en doen het werk van vier laboranten. Foto Dieuwertje Bravenboer

Pippi Langkous

Als Kruize koffie haalt op kantoor, loopt hij langs een schilderij van Pippi Langkous op een piratenschip met aapje Nilsson op haar schouder. „Kleur buiten de lijntjes, maar binnen de kaders”, staat met verf naast de boot geschreven.

In het pand hangen nog vier Pippi-doeken. Op één staat: ‘Om het spoor recht te houden, heb je dwarsliggers nodig.’ Op een ander: ‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.’

Kruize is Pippi-fan en niet alleen omdat hij het boek voorleest aan zijn kinderen. „Omdat zij lekker een beetje stout is. En gewoon dingen doet. Mensen zijn jaloers op haar vrijheid.”

In die mentaliteit herkent hij zichzelf. „Als mensen zeggen: ‘Dat kan niet’, dan zeg ik: ‘Hmm, ik denk het wel.’”

Die houding hoort ook bij MolGen, zegt Kruize. De durf om onderuit te gaan. „Je moet vaak fouten maken, om iets te vinden dat werkt. We geven mensen hier de vrijheid om te mislukken. Gaat er 10.000 euro door het toilet, jammer dan. Leer ervan en de volgende keer vind je iets dat wel werkt.”

In een logistieke hal van autodealer Pon in Veenendaal, waar MolGen een deel van gebruikt, staan chemicaliën, plastics en machines die het bedrijf wereldwijd verkoopt. Foto Dieuwertje Bravenboer

‘Prijzen niet verhoogd in pandemie’

Hoeveel omzet heeft MolGen? In de Kamer van Koophandel is geen jaarrekening van vorig jaar te vinden. Daardoor zijn er ook geen omzet- of winstcijfers bekend.

„We proberen niet al te open te zijn over cijfers. Ik kan zeggen dat we tientallen miljoenen omzet draaien.”

„Dat is wel iets dat heel erg speelt in de media hè”, vult marketing- en communicatiemanager Meya Sollman aan, „dat mensen Covid-graaiers worden genoemd en een mediastorm over zich heen krijgen. Wij hebben onze prijzen helemaal niet verhoogd in de pandemie. Wij zitten juist laag.”

„En ja, we waren klein”, zegt Kruize, „maar nu zijn we een serieus bedrijf, dat nog heel lang zal bestaan. Niet met een topman die even veel geld wil verdienen en dan naar Curaçao verdwijnt.”

Bovendien, zegt Kruize, uitgelaten doen over hoe goed het gaat met MolGen is niet gepast. „Er zijn ook mensen die hun baan hebben verloren, die in een hotel werkten of restaurant.”

Hoe heeft MolGen de groei kunnen financieren?

„Leuk verhaal”, zegt Kruize, terwijl hij de kamer van collega-bestuurslid Maarten de Groot binnenstapt. „Vorig jaar waren we negen keer technisch failliet. We hadden meer openstaande rekeningen dan geld om ze te betalen. Ik had dan bijvoorbeeld voor een half miljoen ingekocht, klanten hadden nog niet betaald en we moesten al geld afdragen aan de Belastingdienst.”

„Vooral voor Maarten was het af en toe billenknijpen”, zegt Kruize. „Dan riep ik: ‘Yes, we hebben een hele grote order.’ En dacht hij: maar hoe ga ik dit financieren?”

„Door afspraken te maken over later betalen, lukte het uiteindelijk steeds”, zegt De Groot. „Onze leveranciers zagen natuurlijk ook onze order intake [ze hadden veel bestellingen]. Ze hebben altijd in ons geloofd.”

Foto Dieuwertje Bravenboer

Zelftest

‘s Middags is er een lunchvergadering met de marketingafdeling over ‘Megaprep’. Dat is de projectnaam voor een PCR-zelftest, een alternatief op de antigeenzelftest die nu te koop is. Mensen kunnen dan thuis in een buisje spugen en de test doen. Als ze zich identificeren via een bijbehorende app, krijgen ze een bewijs dat ze gezond zijn. Volgens MolGen is er interesse voor uit Amerika, Duitsland, Engeland en Australië, en zijn ook hotels, drogisterijen en een supermarktketen in Nederland geïnteresseerd.

„Hiermee moet het veel makkelijker worden om betrouwbare testen te doen en wordt het voor bedrijven veel goedkoper om hun personeel te testen”, zegt Sollman. „Daar zit echt een goal van ons: dingen toegankelijker maken.”

Een marketeer doet wat voorstellen voor een pr-campagne. „Wat dacht je van carefree monitoring? Of: Green bubbels, instead of red zones?”, waarbij hij refereert aan de rode vlekken waarmee corona-uitbraken op kaarten worden aangeduid.

„Ja, we hebben het natuurlijk constant over groene bubbels”, zegt Sollman, „dat is wel een kreet die we kunnen gebruiken.”

Kruize: „Dat is een goeie.”

Met twee keer per week testen met Megaprep kan de samenleving weer een beetje open, zo ziet MolGen het voor zich. Voor de winter staat ook een uitbreiding op de planning. De huidige kantoorruimte van tweeduizend meter is alweer te klein, het bedrijf gaat uitbreiden naar 2.800 vierkante meter.

En Kruize denkt alweer groter. „Mijn wens is een MolGen Campus bouwen in Veenendaal met verschillende gebouwen. Tot tienduizend vierkante meter.”