Laatste nieuws coronacrisis

Kabinet trekt nog eens 2,2 miljard euro uit voor steun aan ondernemers

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

In dit blog hield de redactie van NRC op vrijdag 26 november de belangrijkste ontwikkelingen in de coronacrisis in binnen- en buitenland bij. Volg voor het laatste nieuws het nieuwe coronablog.

Demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) kondigden vrjdagavond op een persconferentie nieuwe coronamaatregelen aan. Nederland gaat de komende drie weken na 17.00 uur bijna helemaal dicht; alleen essentiële winkels mogen tot 20.00 uur open blijven.

Op Schiphol gestrande reizigers uit Zuid-Afrika moeten bij positieve test in hotelquarantaine

De ongeveer zeshonderd reizigers die vrijdagochtend in twee toestellen uit Zuid-Afrika arriveerden op luchthaven Schiphol moeten in hotelisolatie als ze positief testen op het coronavirus. Dat bevestigt een woordvoerder van de GGD Kennemerland aan NRC.

De passagiers zitten momenteel in een afgezonderde ruimte en zijn volgens een woordvoerder van Schiphol niet in contact geweest met andere reizigers op de luchthaven. Omdat er zoveel mensen aan boord waren van de twee KLM-vluchten is de kans dat één van hen positief test volgens de de GGD „redelijkerwijs” groot. De reizigers die positief testen, zullen direct worden overgebracht naar een hotel. Bij klachten geldt een quarantaineplicht van zeven dagen, zonder klachten gaat het om vijf dagen.

Daarnaast zullen de reizigers die positief zijn getest nog een keer worden onderzocht om te controleren of het gaat om de nieuwe, mogelijk besmettelijkere virusvariant Omikron. Die tweede test zal worden uitgevoerd door de Erasmus Universiteit of het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, meldt persbureau ANP. Alle andere reizigers uit de twee toestellen moeten in thuisquarantaine, ook bij een negatieve testuitslag.

Na urenlang wachten was de uitslag van de verplichte coronatesten om 21.30 uur nog altijd niet binnen. Veel reizigers, onder wie The New York Times-journalist Stephanie Nolen, uitten via Twitter hun onvrede over de situatie. „Twee uur in de rij en ik ben getest. Geen woord over wanneer we resultaten krijgen of over wat er daarna gebeurt”. Ondertussen zou er volgens Nolan geen toegang zijn tot eten of drinken en zou ze zijn „omringd door idioten die niet eens hun masker op hebben”. Een andere twitteraar schrijft dat mensen boos beginnen te worden: ze zouden te horen hebben gekregen dat ze nog uren moeten wachten op hun testuitslag.

Reizigers uit een van de twee KLM-vluchten uit Zuid-Afrika moesten vrijdag lang in de rij staan voor een coronatest. Foto Reuters

Kinderen jonger dan 12 jaar moeten ook bij milde klachten thuisblijven

Kinderen van 4 tot en met 12 jaar moeten vanaf komende maandag ook thuisblijven als ze milde verkoudheidsklachten hebben. Daarnaast moeten zij zich bij klachten laten testen bij de GGD. Kinderen tussen de 0 en 4 jaar mogen nog wel naar de opvang als ze verkoudheidsklachten hebben.

Eerder mochten kinderen onder de 12 jaar nog wel naar school met milde klachten. Zij moesten alleen thuisblijven als ze op een testuitslag wachtten of als ze in nauw contact waren geweest met een besmet persoon.

De sterke toename van het aantal positieve tests komt deels door het hoge aantal besmettingen op basisscholen. Over het algemeen worden kinderen niet ernstig ziek door het coronavirus. Wel raadt het RIVM contact af tussen kinderen onder de 12 jaar en iedereen boven de 70 jaar, bijvoorbeeld oma’s en opa’s. Kinderopvanglocaties mogen na 17.00 uur open blijven.

Belangenorganisaties overwegend negatief over nieuwe coronamaatregelen

Meerdere bonden en belangenorganisaties hebben vrijdag overwegend negatief gereageerd op de coronamaatregelen die tijdens de persconferentie door demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zijn aangekondigd:

  • De Algemene Onderwijsbond (AOb) vindt dat niet alleen ouderen, maar ook docenten een boosterprik zouden moeten krijgen. Daarnaast wil de organisatie dat er meer wordt gedaan aan de ventilatie op scholen, zodat personeel beter wordt beschermd tegen het coronavirus. AOb-voorzitter Tamar van Gelder noemt de maatregel dat leerlingen vanaf groep 6 op de gang mondkapjes moeten dragen „een lapmiddel voor slechte ventilatie” en het lijkt haar lastig uitvoerbaar.
  • De Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) vindt dat de sluiting van theaters na 17.00 uur vrijwel hetzelfde is als een volledige sluiting. De organisatie zegt dat de vroege sluiting en de maximale zaalbezetting van 33 procent de sector verder zal beschadigen. „Een enkel podium zal de nu geboden ruimte nog kunnen benutten, maar de meeste zullen sluiten uit financiële en personele noodzaak”, aldus de VSCD.
  • De Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF) noemt de aangescherpte maatregelen „een enorme klap”. Het verwacht de komende drie weken een omzetverlies van 80 procent voor bioscopen en noemt een nieuw steunpakket daarom noodzakelijk.
  • De Museumvereniging, brancheorganisatie voor musea, heeft begrip voor de coronamaatregelen, maar zegt wel dat musea waarschijnlijk veel inkomsten gaan mislopen. „Daarom is overheidssteun voor musea noodzakelijk”, aldus de brancheorganisatie.
  • De Belangenorganisatie Amateur Voetbalverenigingen wil dat de voetbalbond KNVB alle voetbalcompetities stillegt, nu doordeweeks trainen de komende drie weken ‘s avonds niet mag. Voorzitter Ben van Olffen noemt dat advies „triest”, maar zegt dat het niet anders kan. „Niet meer trainen betekent niet meer voetballen”.
  • Het niet kunnen trainen na 17.00 uur heeft volgens de KNVB direct gevolgen voor de fitheid van de bijna 1,2 miljoen amateurvoetballers in Nederland. De KNVB ziet het voor de fysieke en mentale fitheid van zijn leden als cruciaal dat trainingen na 17.00 mogelijk blijven.

De sportaccommodatie van voetbalvereniging Olympia. Foto Tobias Kleuver/ANP

Zo’n 750 militairen gaan GGD helpen bij toedienen van vaccinaties

Het demissionaire kabinet gaat de komende weken zo’n 750 medewerkers van Defensie en een onbekend aantal studenten inzetten bij het in goede banen leiden van de boostercampagne. Zij zullen onder meer de GGD bijstaan bij het toedienen van vaccinaties en het uitvoeren van tests, is vrijdag bekendgemaakt.

De eerste „grote groep” militairen zal waarschijnlijk volgende week al worden ingezet. „Ze worden zorgvuldig en op de kortst mogelijke termijn klaargestoomd voor verschillende taken”, aldus het ministerie van Defensie. Zo zullen de militairen ook zelf vaccinaties gaan toedienen. Ook worden zo’n zestig militaire zorgverleners naar het Universitair Medisch Centrum Utrecht gestuurd om het zorgpersoneel bij te staan.

De boostercampagne komt „op stoom”, zei demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) vrijdagavond tijdens de persconferentie. Een deel van de Nederlanders, onder wie mensen met een ernstige immuunstoornis, heeft inmiddels zo’n extra vaccinatie toegediend gekregen. Ook tachtigplussers kunnen een afspraak maken en vanaf volgende week komen tevens niet-mobiele ouderen in aanmerking voor een extra prik. Als alle zestigplussers die dat willen een extra vaccinatie hebben gehad, kan ook de rest van Nederland een afspraak maken - vermoedelijk in de eerste maanden van 2022.

Kabinet trekt nog eens 2,2 miljard euro uit voor steun aan ondernemers

Het demissionaire kabinet breidt het steunpakket voor ondernemers en werkenden „fors” uit nadat vrijdagavond verdere aanscherpingen van de coronamaatregelen zijn aangekondigd. De loonsubsidie NOW keert terug en de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) wordt verhoogd. Dat hebben de betrokken ministeries vrijdag bekendgemaakt in een persbericht. De extra financiële steun gaat zo’n 2,2 miljard euro kosten.

Ondernemers die als gevolg van de coronamaatregelen minstens 20 procent omzetverlies hebben geleden, kunnen NOW 5 aanvragen voor de maanden november en december. Deze tegemoetkoming moet ervoor zorgen dat werkgevers hun personeel kunnen doorbetalen en medewerkers kunnen behouden, ook die met een flexibel contract. Ondernemers kunnen 85 procent van hun omzetverlies vergoed krijgen en kunnen naar verwachting komende maand een subsidieaanvraag doen.

Verder verhoogt het kabinet de Tegemoetkoming Vaste Lasten dit vierde kwartaal van 85 procent naar 100 procent. Deze financiële steun is bedoeld voor ondernemers die meer dan 30 procent omzetverlies zijn misgelopen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar of het eerste kwartaal van 2020. Het maximale subsidiebedrag voor een mkb-onderneming wordt 550.000 euro en 600.000 euro voor ondernemingen die niet behoren tot het midden- en kleinbedrijf.

68 miljoen euro voor culturele sector
Daarnaast wordt het belastinguitstel voor ondernemers verlengd tot eind dit jaar. Deze regeling was aanvankelijk op 1 oktober stopgezet. Ook de culturele sector krijgt extra financiële ondersteuning. Voor deze branche wordt tot het eind van dit jaar 68 miljoen euro vrijgemaakt.

Vakbond FNV noemt het vrijdag in een schriftelijke reactie „verstandig” dat het kabinet ondernemers opnieuw financieel tegemoetkomt, waardoor „banen behouden kunnen worden”. Tegelijkertijd is FNV sceptisch over de gevolgen van het plan voor werkenden met een flexcontract. De loonsteun is ook bedoeld voor mensen met een flexcontract, maar desondanks stonden „veel mensen met een onzeker contract bij de eerste lockdown als eerste op straat”, zo schrijft FNV-voorzitter Tuur Elzinga. „Wij doen dan ook een klemmend beroep op werkgevers om zoveel mogelijk mensen aan het werk houden nu steun is toegezegd.”

Een leeg terras half november in Den Haag na de sluitingstijd om (destijds) 20.00 uur. Foto Phil Nijhuis/ANP

WHO: ‘zorgwekkende’ nieuwe virusvariant krijgt naam Omikron

De nieuwe variant van het coronavirus die in Zuid-Afrika is ontdekt, heeft van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de naam Omikron gekregen. Voorgaande virusvarianten kregen ook een letter uit Griekse alfabet als naam. De WHO noemt de ontwikkelingen rond de nieuwe mutatie zorgwekkend omdat deze besmettelijker zou zijn dan bestaande virusvarianten.

De Omikron-variant heeft in Zuid-Afrika al om zich heen gegrepen. In België werd vrijdag een besmetting met de nieuwe mutatie vastgesteld. Vrijdagmorgen besloot het demissionaire kabinet alle vluchten vanuit zuidelijk Afrika te weren. Passagiers die vanuit Zuid-Afrika op luchthaven Schiphol landden, moesten ter plekke negatief testen en kregen daarom te maken met lange wachttijden.

Lees ook: Zuid-Afrika voelt zich gestraft voor grondig speurwerk

Zo’n honderd demonstranten bij ‘lawaaidemonstratie’ in Den Haag

Rond de honderd demonstranten zijn vrijdagavond bijeengekomen voor een zogeheten lawaaidemonstratie op de Koekamp in Den Haag, op zo’n honderd meter van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Daar werd op dat moment de persconferentie van het demissionaire kabinet gehouden.

In het centrum van de stad, waar Koekamp ook onder valt, geldt momenteel een noodbevel. Dit houdt in dat „mensen die aantoonbaar uit zijn op ongeregeldheden” kunnen worden aangehouden, aldus de gemeente. De betoging verloopt vooralsnog rustig. Nabijgelegen grachten zijn afgesloten en worden bemand door de Mobiele Eenheid. De politie is op meerdere plekken in het centrum zichtbaar aanwezig.

Tijdens een eerdere persconferentie deze maand verliep een lawaaidemonstratie nog onrustig en staken aanwezigen vuurwerk af. Vrijdagavond is er voor zover bekend geen vuurwerk afgestoken.

NRC-redacteur Titia Ketelaar filmde de lawaaidemonstratie:

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Officieel geldt een noodbevel voor dit gebied - lawaaidemo mocht wel op Koekamp plaatsvinden https://t.co/t4tJhzM1iU

Geen avondtrainingen en -wedstrijden amateursport

Amateursport, zowel wedstrijden als trainingen, is vanaf komende zondag tussen 17.00 uur en 05.00 uur niet meer toegestaan. Topsporters mogen wel blijven trainen ‘s avonds. Ook professionele kunst- en cultuurbeoefenaars mogen na 17.00 uur actief blijven. Bij sportwedstrijden mag geen publiek aanwezig zijn.

Rutte: geen belofte dat het over drie weken beter is

„Je kunt geen garantie geven dat je er over drie weken vanaf bent”, zei demissionair premier Rutte tijdens de persconferentie. Op de vraag of het realistisch is dat Nederland de komende winter in lockdown moet, zei Rutte dat de nieuwe maatregelen in ieder geval voor de komende drie weken gelden. Daarna volgt een „nieuw weegmoment”. Het demissionaire kabinet maakt volgens Rutte onderscheid tussen „de komende drie weken en de lange termijn”.

Uitbreiding mondkapjesplicht en anderhalvemetermaatregel

Het dragen van een mondkapje wordt vanaf zondag 17.00 uur verplicht op plekken waar een vaste zitplaats geldt. Daaronder vallen onder meer de horeca, bioscopen en theaters. Ook moet op deze plekken anderhalvemeter afstand worden gehouden. Daardoor kunnen er minder mensen tegelijk binnen zijn. Volgens demissionair premier Rutte kan ongeveer een derde van de capaciteit worden benut - één persoon per vijf vierkante meter.

Ook op doorstroomlocaties, zoals beurzen, geldt een verplichting voor het dragen van een mondkapje en moet anderhalve meter afstand worden gehouden.

De Jonge: boostercampagne op stoom

De campagne rondom het geven van boostervaccinaties is volgens De Jonge inmiddels „op stoom” gekomen. Voor het einde van het jaar moeten zoveel mogelijk ouderen een boosterprik hebben gehad. „We vragen zorgpersoneel, studenten verpleegkunde en mensen die eerder hebben geholpen, om ouderen een boosterprik te geven”, aldus De Jonge.

De Jonge: we zijn misschien wel immuun geworden voor cijfers

„88,5 procent van de mensen heeft nu een prik gehad”, aldus demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zojuist op de persconferentie. „Maar de positieve testuitslagen zijn de laatste dagen hoog. Vandaag zijn er 340 mensen met het coronavirus in het ziekenhuis opgenomen. Daar liggen nu 2.600 mensen met een coronabesmetting. Die cijfers horen we vaak en we zijn er misschien wel immuun voor geworden.”

De Jonge zei dat de afgelopen twintig maanden in het teken hebben gestaan van die cijfers. Hij wees er op dat in alle ziekenhuizen planbare operaties worden uitgesteld. „Maar ook hartoperaties en kankerbehandelingen moeten worden verzet of verplaatst. En dat is verschrikkelijk”, aldus de minister.

Scholen blijven open, leerlingen moeten vanaf groep zes mondkapje op

Het onderwijs blijft open. Wel gelden er voor basis- en middelbare scholen aanvullende regels. Zo moet de schoolleiding looproutes creëren en moeten leerlingen vanaf groep zes mondkapjes op in de gang. „De gevolgen voor kinderen zijn gigantisch. Daarom willen we dat de scholen open blijven”, aldus premier Rutte.

Ook thuiswerkadvies aangescherpt

Het demissionaire kabinet scherpt het advies omtrent thuiswerken aan. „Werk thuis. En kan dat niet, dan moet iedereen op werk 1,5 meter afstand houden. We zien dat werk een flink aandeel heeft in de verspreiding van het virus”, zei demissionair premier Rutte (VVD).

Ook het dringende advies voor het ontvangen van bezoek thuis wordt aangescherpt. Voor huishoudens geldt vanaf zondag een maximumaantal van vier gasten vanaf dertien jaar.

Vanaf zondag ‘in principe’ alles in Nederland na 17.00 uur dicht

Vanaf zondag is in principe alles in Nederland na 17.00 uur gesloten en gaat de avondlockdown in. Voor locaties en evenementen geldt vanaf dan een sluitingstijd van 17.00 uur tot 05.00 uur. Dat betekent dat onder meer horeca en bioscopen om 17.00 uur dicht moeten. Essentiële winkels, zoals supermarkten en drogisterijen, mogen tot 20.00 uur open blijven.

Rutte: twee grote verschillen met vorig jaar

„Het grote verschil met vorig jaar is dat de meeste van ons volledig gevaccineerd zijn”, zei demissionair premier Mark Rutte (VVD) tijdens de coronapersconferentie. Rutte riep mensen opnieuw op een prik te halen. „Maar het tweede verschil is minder positief”, zei Rutte ook. „We dachten in de zomer dat we er met grootschalige vaccinatie zouden zijn”, aldus Rutte.

Gemeente Den Haag roept demonstranten op weg te blijven bij locatie persconferentie

De gemeente Den Haag roept mensen vrijdag via Twitter op om vanavond niet te demonstreren bij het ministerie van Veiligheid en Justitie op de Turfmarkt, waar de coronapersconferentie plaatsvindt. Mensen mogen eventueel protesteren op de Koekamp, een park naast het Malieveld. De politie is op meerdere plekken in het centrum zichtbaar.

In het centrum van Den Haag is momenteel een noodbevel van kracht. „Mensen die aantoonbaar uit zijn op ongeregeldheden of verstoring van de openbare orde, en zich niet uit dit gebied verwijderen, kunnen worden aangehouden”, aldus de gemeente.

Eerder deze maand verliep een aantal demonstraties tijdens persconferenties onrustig. Tijdens de persconferentie van 12 november waren zo’n tweehonderd mensen aanwezig bij een lawaaidemonstratie op de Turfmarkt. Meerdere personen staken vuurwerk af. De politie zette waterkanonnen in om de groep demonstranten uiteen te drijven.

Bij eerdere persconferenties werd de politie door demonstranten op de Turfmarkt bekogeld met vuurwerk, moest het ministerie tijdelijk worden afgesloten vanwege de dreigende sfeer die buiten was ontstaan en moesten ambtenaren en journalisten door ongeregeldheden in het gebouw van het ministerie wachten tot het buiten veilig was.

Deze coronabeperkingen kondigt het kabinet om 19.00 uur waarschijnlijk aan

Demissionair premier Mark Rutte (VVD) en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zullen bij de persconferentie vanavond om 19.00 uur waarschijnlijk een aantal nieuwe coronabeperkingen aankondigen voor de komende drie weken. Bronnen hebben aan diverse media gelekt dat de volgende aanscherpingen per komende zondag voor drie weken gelden:

  • Niet-essentiële winkels zoals kleding- en meubelzaken moeten om 17.00 uur sluiten, melden de NOS en persbureau ANP. Supermarkten mogen tot 20.00 uur open blijven.
  • Ook theaters, bioscopen en musea moeten om 17.00 uur dicht, net als amateursportclubs, sportscholen en kappers.
  • Basis- en middelbare scholen mogen openblijven. Wel wordt het voor leerlingen vanaf groep 6 verplicht om een mondkapje te dragen. Het OMT heeft het kabinet geadviseerd om ingrijpende maatregelen in het onderwijs zoveel mogelijk te vermijden door de schade die kinderen daarvan ondervinden.
  • Horeca, theaters en bioscopen mogen de komende drie weken nog slechts een derde van hun capaciteit benutten, meldt RTL Nieuws.
  • Een huishouden mag maximaal vier mensen op bezoek krijgen, aldus RTL Nieuws.

RIVM meldt 21.350 positieve coronatests

Bij het RIVM zijn het afgelopen etmaal 21.350 meldingen van positieve coronatests binnengekomen. Dat zijn er 924 minder dan een dag eerder en vrijwel evenveel als een week geleden. De trend van afgelopen week zet door: voor de elfde dag op rij zijn meer dan twintigduizend positieve testuitslagen gemeld bij het rijksinstituut.

Daarnaast kreeg het RIVM 59 meldingen van sterfgevallen, twee minder dan het etmaal daarvoor. Niet al deze personen overleden de afgelopen 24 uur, meldingen van sterfgevallen kunnen namelijk met enige vertraging binnenkomen bij het RIVM.

De teststraten van de GGD’en zitten met 100.000 per dag tests tegen hun maximale testcapaciteit aan en de laatste weken is 20 tot 25 procent van alle testen daar positief. Dat komt ongeveer overeen met de ruim 20.000 positieve tests die Nederland nu voor de elfde dag op rij heeft.

‘Avondlockdown vanaf zondag van kracht’

De zogeheten avondlockdown die vrijdagavond door het kabinet tijdens de coronapersconferentie zal worden afgekondigd, zou op zondag ingaan. Dat melden bronnen rond het kabinet aan zowel de NOS als persbureau ANP. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) en coronaminister Hugo de Jonge (CDA) zullen om 19.00 uur onder meer bekendmaken dat niet-essentiële winkels, de cultuursector en musea vanaf zondag de deuren moeten sluiten tussen 17.00 uur en 05.00 uur ‘s ochtends.

Basisscholen en het middelbaar onderwijs blijven wel open. Wel wordt gekeken naar aanvullende maatregelen rond het dragen van een mondkapje. Met de maatregelen hoopt het kabinet het aantal coronabesmettingen terug te dringen en zo de zorg te ontlasten.

Reizigers twee KLM-vluchten Zuid-Afrika getest op Schiphol

Passagiers van twee KLM-vluchten uit Zuid-Afrika die vrijdag op Schiphol zijn geland, worden op de luchthaven door de GGD getest op het coronavirus. De vluchten kwamen aan vlak nadat het kabinet besloot om vliegverkeer uit zuidelijk Afrika te weren. De passagiers werden twee uur na aankomst uit het vliegtuig gehaald en begeleid naar een speciale ruimte op Schiphol.

Een woordvoerder van de GGD Kennemerland, dat de testen uit zal voeren, verwacht dat de laatste PCR-test rond 16.30 uur zal zijn verricht. De laatste testuitslag is dan vier uur later bekend. Passagiers die positief worden getest op het virus gaan in isolatie. Waar en hoe dat precies zal gebeuren, was vrijdagmiddag nog niet bekend.

Laatste fase vóór ‘code zwart’ ingegaan, steeds meer planbare zorg uitgesteld

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) heeft in navolging van de signalen uit de ziekenhuizen de afkondiging van fase 2D bekrachtigd. Nederlandse ziekenhuizen gaan noodgedwongen door met het afschalen van reguliere ziekenhuiszorg. In het hele land worden steeds meer planbare operaties uitgesteld. Dat schrijft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) vrijdag.

Volgens persbureau ANP benadrukt De Jonge dat de bekrachtiging van deze fase „vergaande gevolgen” heeft. Uit het opschalingsplan van het Landelijk Netwerk Acute Zorg blijkt dat bij deze fase „militaire bijstand noodzakelijk” is voor het creëren van extra capaciteit op de verpleegafdelingen en de IC’s. Fase 2D zit vlak voor ‘code zwart’, waarbij ziekenhuizen moeten kiezen voor welke patiënt plek wordt gemaakt op de IC. De patiënt met de hoogste overlevingskans komt in aanmerking voor een IC-bed.

Zo’n 80 procent van de ziekenhuizen heeft een deel van de planbare zorg afgeschaald, 18 procent zegt helemaal geen planbare zorg meer te kunnen leveren. Ruim een derde van de ziekenhuizen (34 procent) zegt „kritieke planbare zorg” niet (altijd) binnen zes weken te kunnen leveren, met gezondheidsschade voor patiënten tot gevolg. Dit houdt in dat veel operaties voor ernstige aandoeningen, zoals kanker en hartafwijkingen, worden uitgesteld. „Heup-, knie- en staaroperaties gaan echt overal stoppen”, zei De Jonge volgens persbureau ANP.

De NZA zegt dat het afschalen van alle planbare zorg noodzakelijk is „om zo voldoende IC- en verpleegcapaciteit te creëren”. De zorgautoriteit roept privéklinieken op verpleeghuizen en thuiszorg niet te belasten met patiënten en „waar mogelijk de ziekenhuizen te ondersteunen”.

Lees ook: Zorgcrisis in nieuwe fase: alle ziekenhuizen moeten groot deel planbare zorg afzeggen

Verplegend personeel bij een coronapatiënt op de IC-afdeling van het Maastricht UMC. Foto Sem van der Wal/ANP

Nieuwe coronavariant ook vastgesteld in België

De nieuwe coronavariant is ook aangetroffen in België. Dat bevestigde minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke vrijdag op een persconferentie over nieuwe coronamaatregelen. Hij kon in elk geval één geval bevestigen. De variant verspreidt zich in Zuid-Afrika al snel.

In België geldt nu ook een inreisverbod voor niet-Belgen die in de afgelopen twee weken in een land in zuidelijk Afrika zijn geweest. Belgen die terugkeren uit een van deze landen moeten verplicht tien dagen in quarantaine.

Ook Israël signaleerde vrijdag een coronageval met de nieuwe variant. Premier Naftali Bennett zei in reactie daarop dat Israël „op de rand van een noodtoestand” balanceert, aldus Israëlische media.

Lees ook: Nieuwe coronavariant heeft extreem veel mutaties: ‘ongekend en verontrustend’

Aanscherping maatregelen België, horeca om 23.00 uur dicht

In België geldt vanaf zaterdag een aangescherpt pakket coronamaatregelen. Dat heeft premier Alexander De Croo vrijdag tijdens een persconferentie bekendgemaakt. Onder meer de horeca moet de komende drie weken om 23.00 uur dicht en discotheken moeten die periode hun deuren gesloten houden.

Volgens De Croo zijn de extra maatregelen nodig omdat het huidig aantal besmettingen een stuk pessimistischer is dan het meest negatieve scenario dat de experts een aantal weken geleden hadden geschetst. Net als in Nederland heeft België de laatste dagen te maken met ruim twintigduizend besmettingen per etmaal. Ook lopen in België de ziekenhuizen vol en worden operaties uitgesteld.

De Belgische regering gaat mensen niet opleggen hoeveel personen iemand thuis mag ontvangen. De Croo sprak tijdens de persconferentie mensen aan op hun „gezond verstand”. Sinds ruim een week geldt in België al een mondkapjesplicht voor kinderen vanaf 10 jaar.

Ook worden er nieuwe testlocaties in het land geopend, zogeheten walk-in-centra. Op die manier wil de regering huisartsen ontzien, die nu een deel van het testen op het coronavirus op zich nemen.

In België geldt sinds ruim een week een mondkapjesplicht. Foto Olivier Hoslet/EPA

Toename coronapatiënten in ziekenhuizen zet door, iets minder op de IC’s

Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is weer toegenomen. Vrijdag liggen 2.598 mensen met Covid-19 in het ziekenhuis, dat zijn er 53 meer dan donderdag. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS).

Momenteel liggen 528 coronapatiënten op de IC’s, twee minder dan een dag eerder. Op de reguliere verpleegafdelingen liggen 55 coronapatiënten meer dan donderdag.

Portugal scherpt coronamaatregelen na de feestdagenperiode aan

Portugal komt in de eerste week van het nieuwe jaar met aangescherpte coronamaatregelen. Dat schrijft de Portugese publieke omroep vrijdag. De regering van het Zuid-Europese land hoopt met de extra maatregelen de verspreiding van het coronavirus na de feestdagenperiode in te dammen. „Zo kunnen we in veiligheid, rust en vrijheid blijven leven”, aldus premier António Costa.

Vanwege een toename in het aantal besmettingen, kondigde Costa donderdagavond nieuwe maatregelen vanaf 1 december aan. Zo moet iedereen een negatief testbewijs tonen voor toegang tot Portugal, horeca, grote evenementen en verzorgingshuizen. Ook geldt een mondkapjesplicht in binnenruimten.

Daar komen dus maatregelen bovenop. Tussen 2 en 9 januari gaat de horeca dicht en moet iedereen verplicht vanuit huis werken. Scholen en kinderdagverblijven mogen pas vanaf 10 januari open, in plaats van 3 januari. Portugal kent een vaccinatiegraad van 98 procent.

De Portugese premier António Costa bij een coronapersconferentie. Foto Pedro Nunes/Reuters

Huisartsen en wijkverpleging kunnen geen normale zorg meer bieden

Huisartsen en de wijkverpleging kunnen geen zorg meer bieden zoals patiënten dat normaal gesproken gewend zijn. Dat schrijven de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland en branchevereniging in de ouderenzorg ActiZ vrijdag. Door uitval van zorgpersoneel (vanwege ziekte of quarantaine) kan alleen nog „de hoogstnoodzakelijke zorg” worden verleend.

De belangenverenigingen zeggen dat de vraag voor thuiszorg toeneemt, vanwege toenemende coronabesmettingen. Mensen die andere klachten hebben die niet gerelateerd zijn aan Covid-19 kunnen niet altijd terecht in een ziekenhuis of verpleeghuis, „omdat die vol zijn”. Normale zorg wordt uitgesteld, minder intensief of helemaal niet verleend.

„Blijf spoedeisende klachten wel melden bij je huisartsenpraktijk of op de huisartsenpost, maar houd er in andere gevallen rekening mee dat je soms langer moet wachten”, zegt LHV-voorzitter Mirjam in ’t Veld.

Huisartsen en wijkverpleging kunnen vanwege de gevolgen van de coronacrisis geen normale zorg meer bieden. Foto Kees van de Veen/ANP/Hollandse Hoogte

Ook Nederland weert vluchten uit zuidelijk Afrika vanwege mutant

Ook Nederland gaat vluchten weren uit landen in het zuidelijke deel van Afrika. Dat heeft demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zojuist bekendgemaakt. Reden voor het vliegverbod is de nieuwe variant van het coronavirus die in zes Afrikaanse landen circuleert. Vanaf vrijdagmiddag 12.00 uur zijn de beperkingen van kracht.

Het landingsverbod geldt voor vluchten uit Zuid-Afrika, Botswana, Eswatini, Lesotho, Namibië en Zimbabwe. De Jonge stelt dat de landen zijn aangemerkt als zeerhoogrisicogebied. Dat heeft als gevolg dat reizigers die nog onderweg zijn bij aankomst in Nederland tien dagen in quarantaine moeten en zich moeten laten testen. Voor volledig gevaccineerden uit zeerhoogrisicolanden geldt op dit moment een uitzondering op de quarantaineplicht. Eerder besloten onder meer het Verenigd Koninkrijk en Israël tot een vliegverbod vanwege zorgen om de mutant.

Minister De Jonge zegt in gesprek met RTL Nieuws dat er nog twee vluchten onderweg zijn naar het Amsterdamse Schiphol. De passagiers in die vliegtuigen moeten na aankomst in quarantaine en zich laten testen. De Jonge stelt dat de variant nog niet in Nederland is gesignaleerd, maar dat de opmars in Afrika hem wel zorgen baart. „We weten van eerdere varianten hoe snel zo iets kan gaan. We moeten deze variant dus maximaal afremmen. Daarom zullen ook voor heel Europa straks vliegverboden gaan gelden.”

Correctie (26 november 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Nederland een inreisverbod instelt voor landen in zuidelijk Afrika. Dat klopt niet, het betreft een landingsverbod. Dat is hierboven aangepast.

Europese Commissie wil onmiddellijke stop van vliegverkeer zuidelijk Afrika

De Europese Commissie roept lidstaten op om onmiddellijk te stoppen met het vliegverkeer van en naar het zuidelijke deel van het Afrikaanse continent vanwege de zorgen om de nieuwe coronavariant. Dat heeft voorzitter Ursula von der Leyen vrijdag aangekondigd.

Wetenschappers in Zuid-Afrika maken zich zorgen om de nieuwe coronavariant. Tulio de Oliveira, de directeur van het Zuid-Afrikaanse instituut dat onderzoek doet naar epidemieën (CERI), zegt dat de variant zich snel lijkt te verspreiden in het land. „In minder dan twee weken” maakt de variant het grootste deel uit van alle coronabesmettingen in Zuid-Afrika, aldus de directeur. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) komt vrijdag bijeen om over de variant die nu nog B.1.1.529 genoemd wordt te vergaderen. De WHO geeft haar dan waarschijnlijk een nieuwe Griekse naam, zoals eerder de Alfa- en Deltavariant.

Italië en Duitsland hebben vrijdag bekendgemaakt om reizigers te weren die de afgelopen twee weken in Zuid-Afrika, Lesotho, Botswana, Zimbabwe, Mozambique, Namibië en Eswatini zijn geweest. Donderdagavond besloten Israël en het Verenigd Koninkrijk om geen vluchtverkeer uit deze landen te ontvangen. De Britse gezondheidsautoriteit UKHSA noemt het „de belangrijkste variant die we tot nu toe zijn tegengekomen”.

Beursdaling
Viroloog Marion Koopmans twijfelt aan de effectiviteit van een vliegverbod van en naar zuidelijk Afrika, „omdat dit virus waarschijnlijk al langer circuleert”. Dat zegt zij vrijdag tegen persbureau ANP. Het is volgens Koopmans ook mogelijk dat de variant ergens anders is ontstaan, maar slechts ontdekt is in Zuid-Afrika. „Dan is het dweilen met de kraan open.”

In reactie op zorgen om de nieuwe coronavariant kelderde de AEX-index op de Amsterdamse beurs vrijdag kortstondig ruim 3 procent. De aandelen van bedrijven in de Europese luchtvaarsector en reisbranche daalden het meest. Airfrance-KLM daalde op de beurs 9 procent en reisorganisatie TUI verloor 12 procent. Ook de beurswaarde van oliebedrijven daalde uit vrees dat de vraag naar olie afneemt vanwege de vliegbeperkingen. De koers van Shell daalde met bijna 5 procent.

B.1.1.529 is een variant van het coronavirus met een zorgwekkend aantal verschillende mutaties. Sommige van die mutaties zijn eerder gezien, maar nooit in deze hoeveelheid of in deze combinatie. In een persconferentie vertelde de Zuid-Afrikaanse directeur De Oliveira dat de variant zo erg verschilt met het originele virus dat in Wuhan opdook in China, dat het instituut zich zorgen maakt over de effectiviteit van de vaccins. Of de vaccins daadwerkelijk minder goed werken tegen deze variant is nog onduidelijk.

Verenigd Koninkrijk weert vluchten uit zes Afrikaanse landen om nieuwe variant

De Britse regering heeft inreisbeperkingen ingesteld tegen reizers uit zes landen in zuidelijk Afrika, uit zorg om een nieuwe variant van het coronavirus die zich in Zuid-Afrika verspreidt. Dat meldt Reuters.

Volgens het Britse Health Security Agency UKHSA verschilt de variant, B.1.1.529 genaamd, aanzienlijk van het oorspronkelijke coronavirus, waar vaccins op zijn gebaseerd. Daardoor zijn de bestaande vaccins mogelijk minder effectief. Het UKHSA noemt de variant „de belangrijkste variant die we tot nu toe zijn tegengekomen”. Volgens de organisatie is „dringend onderzoek” nodig om de besmettelijkheid en de ernst van de variant te bestuderen, alsmede de effectiviteit van de bestaande vaccins.

Het Verenigd Koninkrijk weert vanaf vrijdag vluchten uit Zuid-Afrika, Namibië, Botswana, Zimbabwe, Lesotho en Eswatini. Het land neemt die stap veel sneller dan eerder gebeurde bij de Delta-variant van het virus. Britse reizigers die vanuit een van die landen terugkeren moeten verplicht in quarantaine. Ook Israël zette donderdag een aantal Afrikaanse landen op een rode lijst van inreisbeperkingen.

Aandelenbeurzen in Azië zijn gedaald wegens zorgen over de variant. In Tokio verloor de Nikkei-index 3 procent, en ook in Shanghai, Hongkong en Sydney gingen koersen onderuit.

Bijna 900 sterfgevallen meer dan verwacht in week 46

In de week van 15 tot 21 november (week 46) zijn bijna 3.850 mensen overleden. Dat zijn er bijna 900 meer dat verwacht, blijkt uit vrijdag gepubliceerde voorlopige cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ontving van gemeenten.

Met name sterfte onder tachtigplussers nam afgelopen week toe: naar schatting 2.250 mensen in die leeftijdscategorie stierven, ongeveer 600 meer dan verwacht voor deze periode. In deze leeftijdscategorie is volgens het CBS sinds medio oktober sprake van oversterfte, wat betekent dat het waargenomen aantal overledenen hoger is dan het verwachte aantal overledenen in een bepaalde periode. Sinds begin augustus is weer sprake van oversterfte in Nederland. Wel zijn er duidelijke verschillen in leeftijdscategorieën. Zo was er afgelopen week onder mensen van 65 jaar en jonger geen oversterfte, in tegenstelling tot een week eerder, alsmede in de weken 34 tot en met 36 (22 augustus tot 11 september).

Hoewel de meldingen van sterfgevallen bij het RIVM sinds vorige maand oplopen, kan het CBS nog geen direct verband leggen met het coronavirus omdat informatie over doodsoorzaken enkele maanden later binnenkomt. Vorig jaar was er ook sprake van oversterfte, met op het dieptepunt tweeduizend meer doden dan verwacht per week, waarbij het CBS achteraf het coronavirus als oorzaak gaf.

Een coronapatiënt werd eerder deze week vanuit het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam naar Duitsland overgebracht. Foto Phil Nijhuis/ANP

Welkom in dit blog

In dit blog houdt de redactie van NRC het nieuws over de coronacrisis in binnen- en buitenland bij. Donderdag overlegde het kabinet in het Catshuis over de te nemen coronamaatregelen. Hoewel de betrokken bewindslieden daar volgens ingewijden nog geen definitieve besluiten over genomen hebben, lijkt het erop dat veel sectoren vanaf komend weekend om 17.00 uur moeten sluiten. Het kabinet houdt vrijdagavond een persconferentie waarin de maatregelen bekend worden gemaakt.

Lees ook het blog van donderdag 25 november