Analyse

Mobiliteitscijfers tonen: thuiswerken neemt weer toe, ov blijft druk

Mobiliteit De effecten van de huidige coronamaatregelen zijn beperkt. NRC analyseert de cijfers.

Station Amsterdam Centraal in juni dit jaar.
Station Amsterdam Centraal in juni dit jaar. Foto Olivier Middendorp

De jongste coronamaatregelen moesten mensen wederom meer thuishouden. Maar dat thuisblijven gebeurt maar mondjesmaat, blijkt uit analyse van mobiliteitscijfers en pintransacties.

Hoewel de nieuwe regels nog geen twee weken gelden, is al wel te zien dat de reistijd de afgelopen weken licht afnam, en het aantal ommetjes, ook bijgehouden door het Nederlands Verplaatsingspanel met zo’n 10.000 deelnemers, toeneemt. Dat bevestigt dat men meer tijd thuis doorbrengt.

Maar de ‘harde klap’ die de nieuwste maatregelen volgens Mark Rutte moesten toebrengen aan het virus, blijft uit. Dat is niet gek. De regels die sinds 13 november gelden, zijn immers veel lichter dan die van lockdowns in 2020 en eerder dit jaar. „De tweede lockdown in de kerstvakantie en de avondklok, daarvan zagen we een veel sterker effect”, zegt Sander van der Drift, expert mobiliteitsdata bij Dat.mobility – een van de initiatiefnemers van het Nederlands Verplaatsingspanel. Ze leveren de cijfers ook aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Ook transactiegegevens van banken zoals ABN Amro laten een gemengd beeld zien. De usual suspects, zoals restaurants en cafés, laten sterke dalingen zien in het aantal pinbetalingen. Ook bij bioscopen of musea, die nog flink profiteerden van de herfstvakantie in oktober, lopen de betalingen rap terug. Een minder sterke daling is te zien in het openbaar vervoer en bij tankstations, wat er weer op wijst dat mensen toch nog veel naar hun werk en opleiding blijven gaan.

Als nuancering wijst ABN-econoom Jan-Paul van de Kerke erop dat veel uitgaven al langer dalen, vanwege het sterke inhaaleffect dat inzette toen vrijwel alle maatregelen werden losgelaten. Bovendien spelen seizoenseffecten een grote rol, zoals de zomer op uitgaven in de horeca. Bijna zeker is dat december, waarin normaal gesproken veel wordt uitgegeven, dit jaar opnieuw mager wordt. „Dat zien we ook terug in de vertrouwenscijfers. We zijn over de piek van het hosannamoment van de inhaalgroei.”

Kantoorbanen – niet veel veranderd

Het advies om thuis te werken is twee weken geleden aangescherpt – vanaf huis als dat kan, tot minstens de helft thuis. Het effect is nog niet groot, waarschijnlijk omdat veel mensen sowieso al vaak thuiswerkten. De percentages van thuiswerkers of kantoorgangers liggen overigens vrij laag omdat het panel ook mensen bevat die geen kantoorbaan hebben, studeren, of werkloos zijn.

Winkeliers – horeca tobt, tankstations blijven overeind

Naast dat de huidige maatregelen veel milder zijn dan die eerder in de pandemie, wijst ABN-econoom Jan-Paul van de Kerke erop dat mensen ook minder angstig zijn dan eerder. „Mensen schroefden eerder hun consumpties niet alleen terug vanwege de strenge maatregelen, maar ook omdat ze bang waren voor het virus. We verwachten dat die component minder is omdat veel mensen gevaccineerd zijn.”

Reizen – mobiliteit neemt iets af

Al voor de maatregelen die op 13 november ingingen, namen de reisbewegingen licht af. De gemiddelde reistijd van mensen daalde van zo’n 65 minuten per dag eind oktober (vlak na de herfstvakantie) tot zo’n 57 minuten eind vorige week. Ook de afgelegde afstand nam in die paar weken af met gemiddeld 5 kilometer (zo’n 15 procent).